ბოხუმის უნივერსიტეტის პროფესორმა, თომას შტოლნერმა საყდრისის აფეთქებასთან დაკავშირებით, პირველი კომენტარი გააკეთა. მისი თქმით, ის მოვლენათა ასეთ განვითარებას არ ელოდა.
_ ბატონო, თომას, ალბათ შეიტყვეთ, რომ კომპანია RMG GOLD-მა საყდრისის ტერიტორიაზე ფართომასშტაბიანი სამუშაოები განაახლა. როგორ შეაფასებდით ამ მოვლენას?
_ კომპანიას დე ფაქტო აქვს დაშლითი სამუშაოების ჩატარების უფლება, მაგრამ ისიც უნდა ითქვას, რომ ამავე დროს მიმდინარეობს სხვადასხვა სასამართლო პროცესები საკითხთან დაკავშირებით, გასათვალისწინებელია, რომ RMG შეეცდება ფაქტების მოპოვებას, 2015 წლის 1 იანვრამდე, როცა მას ლიცენზიის განახლების აუცილებლობა შეექნება.
_ საყდრისში მიმდინარე პროცესებთან დაკავშირებით ფლობთ თუ არა ისეთ ინფორმაციას, რაც საზოგადოებისათვის ცნობილი არ არის?
_ არანაირი სპეციფიური ინფორმაცია, ჩვენ და საქართველოს ნაციონალურმა მუზეუმმა ჯერ კიდევ თვეების წინ გადავეცით ერთობლივად შემუშავებული გეგმა სრულყოფილი სამეცნიერო კვლევის შესახებ. ამასთან დაკავშირებით, აქამდე არ მიგვიღია პასუხი არც კულტურის სამინისტროდან და არც სააგენტოდან. დღევანდელი მოვლენების ფონზე, ვაანალიზებთ რა ამ ყველაფერს , ვასკვნით, რომ მათ ამით მათ (დროის მოგების მიზნით) ჩვენი „შეკავება“ სურდათ.
_ თქვენი მოწინააღმდეგე ბანაკი ამტკიცებს, რომ ოქროს მაღარო მისი აღმოჩენისას უკვე ისე იყო დაზიანებული , რომ შემდგომი კვლევის გაგრძელება მეცნიერებსაც საფრთხეს უქმნიდა. რა მდგომარეობა იყო მაღაროში თქვენი მუშაობის პერიოდში?
_ პირველადი სამუშაოების შედეგად, მაღარო 2013 წელს თავად RMG-მ დააზიანა, მაგრამ ბორცვის სტაბილურობა ამ დრომდე, პრობლემატური არ ყოფილა. ეს აღვწერეთ კიდეც ჩვენს 2014 წლის სექტემბრის მონიტორინგ-დახასიათებაში. საზოგადოდ, ყველა არქეოლოგიური გათხრა უსაფრთხო პირობებში უნდა ხდებოდეს, რაზეც ჩვენ 2004 წლიდან 2011 წლამდე და ასევე 2013 წელსაც ვზრუნავდით; სხვა არგუმენტები არ შეესაბამება სიმართლეს და არის მოჩვენებითი. ქანის სტრუქტურა ჩვენი მუშაობის პერიოდში არ იყო მთლად უპრობლემო, მაგრამ ნამდვილად შეიძლებოდა მისი დამორჩილება. პრეისტორიული მთის მაღარო კი კარგად იყო შემონახული.
_ თქვენთვის მოულოდნელი იყო გადაწყვეტილება საყდრისის აფეთქების შესახებ?
_ გასული მოვლენებიდან გამომდინარე გვეგონა, რომ ეს საკითხი სწორ გზაზე იდგა; ეს ნამდვილი იმედგაცრუებაა, როგორც ჩანს, ჩვენ არ მოგვაწოდეს შესაბამისი ინფორმაცია და არ ჩაგვაყენეს საქმის კურსში. ამ წუთას ყველანი გაოგნებულები ვართ.
_ როგორია თქვენი სამოქმედო გეგმა? მიაწოდეთ თუ არა ინფორმაცია შესაბამის დაწესებულებებს, მაგალითად, გერმანიის კულტურის სამინისტროს ოქროს მაღაროს აღმოჩენისა და შემდგომი მოვლენების შესახებ?
_ ჯერჯერობით არანაირი ზომები არ მიგვიღია, რადგანაც ამ წუთას არ გაგვაჩნია ჯერ კიდევ ცოტა ხნის წინ მომხდარი მოვლენების შესახებ საკმარისი ინფორმაცია. ყოველ შემთხვევაში, ჩვენ აუცილებლად დავუკავშირდებით საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და გერმანიის საელჩოს.
ბოხუმის უნივერსიტეტის პროფესორი, თომას შტოლნერი, კითხვებს – რისთვის იქნა გამოყენებული კონკრეტულად ის თანხა, რომელიც საყდრისის-პროექტის დასაფინანსებლად იყო გათვალისწინებული?; რომელი პირები დაფინანსდნენ ამ თანხებით?; რა თანხაზე იყო საუბარი თითოეულ პიროვნებასთან მიმართებაში, რომლებიც ამ პროექტით იყო დაკავებული (ქალბატონ ირინა ღამბაშიძის თქმით, თანხები იქნა გამოყოფილი გერმანელ მეცნიერთათვის. სხვა იფორმაციები მას არ გააჩნია)?; რატომ არის საყდრისის პროექტის დაფინანსების თემა დღემდე ასე თავსატეხი?; სად არიან ახლა ის ადამიანები, რომლებიც ამ პროექტით იყვნენ დაკავებულები და ამისათვის შესაბამისად დაფინანსდნენ?; დღემდე დღემდე არ გახმაურებულა საყოველთაოდ ამ თანხების რაოდენობა და არ ყოფილა ეს ინფორმაცია ტრანსფარენტული?
მოკლედ პასუხობს – "ყველა ეს კითხვა არანაირად არაა რელევანტური ამ შემთხვევაში! მე მათზე არ გავცემ დეტალურად პასუხს. საყოველთაო მოხმარების თანხები გერმანიაში გამოიყენება მიკუთვნების აუცილებლობის მიხედვით. ეს თანხები გერმანიაში უნდა იქნას შესაბამისად დასაბუთებული და გადარიცხული. აქამდე ეს ყოველთვის წესისა და რიგის მიხედვით ხდებოდა და ყველანაირი ხარვეზის გარეშე მოწმდებოდა. ყველა პროექტი იქნა შემოწმებული სახელმწიფოს საგადასახადო სამსახურების მიერ".
