FactCheck.ge პოლიტიკოსების განცხადებებში ფაქტობრივი სიზუსტის დადგენის ყოველკვირეულ მიმოხილვას აქვეყნებს. 27 იანვრიდან 3 თებერვლამდე ფაქტ-მეტრმა სხვადასხვა გადამოწმებულ ფაქტზე რამდენიმე კვლევა გამოაქვეყნა.
ყველაზე პოპულარული სტატია, ვებგვერდზე მნახველთა რაოდენობის მიხედვით, ფინანსთა მინისტრის, ნოდარ ხადურის განცხადებას ეხებოდა. ხადურის თქმით, „2014 წელი იყო გამონაკლისი, როცა ბიუჯეტი შესრულდა“.
„ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ლიდერმა ზურაბ ჯაფარიძემ კი განაცხადა, რომ 2014 წელს ბიუჯეტი შესრულდა მხოლოდ ქაღალდზე და ამ წელს დაგეგმილი პროექტები სრულად არ განხორციელდა.
ფაქტ-მეტრი ბიუჯეტის შესრულების საკითხით დაინტერესდა და ზემოთ მოცემული განცხადებები გადაამოწმა.
2014 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტი შემოსულობების ნაწილში 100.2%-ით, ხოლო გადასახდელების ნაწილში 98.9%-ით შესრულდა. რაც შეეხება 2004-2012 წლების ბიუჯეტის შესრულებას, ეკონომიკური ზრდის გამო საბიუჯეტო შემოსავლები ისეთი ტემპით იზრდებოდა, რომ წლის ბოლოს ბიუჯეტის შესრულება მნიშვნელოვნად აჭარბებდა წლის დასაწყისში დამტკიცებულ ბიუჯეტის გეგმას.
შესაბამისად, ბიუჯეტის შესრულების კუთხით, წინა წლები შეიძლება ბევრად უფრო წარმატებულად ჩაითვალოს.
ხოლო, რაც შეეხება 2014 წელს, გასული წლის დასაწყისში დაგეგმილი ხარჯების სრულად ათვისების კუთხით, ბიუჯეტის შესრულებაში მნიშვნელოვანი ჩამორჩენა შეინიშნებოდა.
თუმცა, საბოლოოდ, 2014 წლის ბიუჯეტის შემოსულობების ნაწილი გადაჭარბებით, ხოლო გადასახდელების გეგმა 98.9%-ით შესრულდა. მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალურად ბიუჯეტის გეგმა შესრულდა, 2014 წლის განმავლობაში განხორციელებულმა არათანაბარმა ხარჯვამ ბიუჯეტის რეალურად შესრულებასთან დაკავშირებით კითხვები წარმოშვა. კერძოდ, 2014 წლის დეკემბერში ბიუჯეტიდან გადარიცხულმა თანხამ 1 253 მლნ ლარი შეადგინა, მაშინ როცა წლის განმავლობაში, საშუალოდ, თვეში 600-700 მლნ იხარჯებოდა.
მნიშვნელოვანი ხარჯვა წლის ბოლო დღეებში, 25-დან 31 დეკემბრამდე განხორციელდა. ამ დღეებში მხარჯავი დაწესებულებებისთვის 489 მილიონი ლარი გადაირიცხა. ლოგიკურია ითქვას, რომ ამ თანხით დასაფინანსებელი პროექტების განხორციელება 2015 წლისთვის გადაიდო, ბიუჯეტის შესრულება კი, არა მხოლოდ დაგეგმილი თანხების გადარიცხვას, არამედ წლის განმავლობაში დაგეგმილი პროექტების განხორციელებასაც ნიშნავს.
შესაბამისად, ფაქტ-მეტრის დასკვნით, ნოდარ ხადურის განცხადება არის მეტწილად მცდარი, ხოლო ზურაბ ჯაფარიძის განცხადება – მეტწილად სიმართლე.
ბიუჯეტის შესრულებასთან დაკავშირებული კიდევ ერთი სტატია ირაკლი ღარიბაშვილის განცხადებას ეხებოდა. 2014 წლის შემაჯამებელ პრესკონფერენციაზე ღარიბაშვილმა განაცხადა: „ჩვენ არ გავაკეთეთ ბიუჯეტის კორექტირება. წინა ხელისუფლება ამას აკეთებდა და ისე წარმოაჩენდა, თითქოს 100%-ით ასრულებდა ბიუჯეტს“.
2004-2012 წლებში ბიუჯეტის გეგმის ცვლილება მართლაც ხორციელდებოდა, ხოლო 2013 და 2014 წლების ბიუჯეტების კანონში ცვლილებების შეტანა არ მომხდარა.
2004-2012 წლებში ბიუჯეტში ცვლილება იმიტომ ხდებოდა, რომ შემოსავლები იზრდებოდა და ხშირად ბიუჯეტის შემოსავლების შესრულება თავდაპირველ გეგმას 25-30%-ითაც აჭარბებდა. ცვლილება გეგმის 100%-იანი შესრულების მიზნით არ ხდებოდა, პირიქით, გეგმაში ცვლილებების შეტანის საჭიროება გაზრდილი შემოსავლებით და ბიუჯეტის გადაჭარბებული შესრულებით იყო გამოწვეული. შესაბამისად, ბიუჯეტის თავდაპირველი გეგმა ცვლილების შემდეგ კი არ იკლებდა, არამედ იზრდებოდა. ამ ფაქტორის გამო, პრემიერის პათოსი, რომ წინა ხელისუფლების დროს ბიუჯეტის ცვლილების შედეგად ხდებოდა გეგმის მოჩვენებითი შესრულება, ცალსახად არასწორია.
შესაბამისად, მისი განცხადება მცდარია.
პრემიერ-მინისტრის კიდევ ერთი განცხადება საქართველოს ექსპორტის მოცულობას ეხებოდა. პრემიერის თქმით, „ორ წელიწადში საქართველოდან ექსპორტი გაიზარდა 24%-ით. ამ პერიოდში ევროკავშირთან ექსპორტი გაიზარდა 70%-ით“.
ორ წელიწადში ექსპორტის მოცულობა 20.5%-ით, ხოლო ევროკავშირის ქვეყნებთან 76%-ით გაიზარდა.
2013 წელს ექსპორტი 22%-ით გაიზარდა და 2013 წლის ხარჯზე, ბოლო ორი წლის ჯამიც საკმაოდ შთამბეჭდავი ჩანს, თუმცა 2014 წელს ექსპორტის მხრივ წარუმატებელი წელი იყო. 2014 წელს ექსპორტის მოცულობა გასულ წელთან შედარებით 2%-ით შემცირდა. ექსპორტი მნიშვნელოვნად შემცირდა დსთ-ს ქვეყნების ჯგუფში, ევროკავშირთან კი მხოლოდ 2%-ით გაიზარდა.
მიუხედავად იმისა, რომ პრემიერ მინისტრის მიერ დასახელებული რიცხვი – 24%, მნიშვნელოვნად არ განსხვავდება რეალურისგან (20.5%), ხაზი უნდა გაესვას იმ გარემოებას, რომ ორი წლის ჯამურად წარმოჩენით, პრემიერმა გადაფარა 2014 წლის ექსპორტის უარყოფითი მაჩვენებელი და საქართველოს ექსპორტის ტენდენციის წარმატებულად წარმოჩენას ეცადა.
ფაქტ-მეტრის დასკვნით, ირაკლი ღარიბაშვილის განცხადება მეტწილად მცდარია.
გასულ კვირას ფაქტ-მეტრმა საგარეო საქმეთა მინისტრის, თამარ ბერუჩაშვილის განცხადებაც გადაამოწმა. ბერუჩაშვილის თქმით, „Роснефть“ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ კანონს ამ ეტაპზე არ არღვევს.
კომპანია „Роснефть“-მა 2009 წელს საქართველოს მთავრობის ნებართვის გარეშე ოკუპირებულ აფხაზეთის მარიონეტულ რეჟიმთან უკანონო ხელშეკრულება გააფორმა, ამასთან, 2010 წლიდან საქართველოს სუვერენულ საზღვრებში მდებარე კონტინენტურ შელფზე ნავთობმოპოვებით სამუშაოებს ახორციელებს, რაც არღვევს როგორც საქართველოს “კანონს საზღვაო სივრცის შესახებ,” ისე კანონს “ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ”. გარდა ამისა, რუსული კომპანია აფხაზეთის ტერიტორიაზე 3 ბენზინგასამართ სადგურს ფლობს, რაც ასევე ეწინააღმდეგება “ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ” კანონს.
“ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ” კანონის დარღვევის შემთხვევაში სახელმწიფო ვალდებულია საქართველოს კანონიერი ინტერესებისა და უსაფრთხოების დასაცავად საქართველოს კანონმდებლობითა და საერთაშორისო სამართლით გათვალისწინებულ ყველა მექანიზმს მიმართოს.
„Роснефть“-მა “ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ” კანონი დაარღვია 2009 წელს და ეს დღემდე გრძელდება. ის, თუ როგორ უნდა მოხდეს კანონით დადგენილი პროცედურების იმპლემენტაცია და რა სახის სანქციები უნდა დაეკისროს რუსულ კომპანიას, შესაძლებელია ცალკე განხილვის თემა და სასამართლოს პრეროგატივაა, თუმცა არა თავად ის ფაქტი, რომ კანონი დაირღვა.
შესაბამისად, თამარ ბერუჩაშვილის განცხადება ტყუილია.
