სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა ჩაატარა ეფექტიანობის ორი აუდიტი "სახელმწიფო ვალის მართვის ინფორმაციული სისტემების ეფექტიანობის აუდიტი" და "სახელმწიფო ვალის ეფექტიანობის აუდიტი", რომლის შედეგებიც საზოგადოებისთვის უახლოეს მომავალში გახდება ცნობილი.
რა პრობლემები აქვს საქართველოს ვალის მართვასთან დაკავშირებით და როგორ უნდა გადაიჭრას ეს პრობლემები, ამ საკითხებზე "გურია ნიუსს" სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სახელმწიფო ბიუჯეტის ანალიზისა და სტრატეგიული დაგეგმვის დეპარტამენტის უფროსი მარიკა ნაცვლიშვილი ესაუბრა.
დღეს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა 11 ქვეყნის უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციას უმასპინძლა და მათი გამოცდილებების შესახებ ინფორმაცია მიიღო.
შეხვედრა უმაღლესი აუდიტორული ორგანოების საერთაშორისო ორგანიზაციის (INTOSAI) სახელმწიფო ვალის სამუშაო ჯგუფისა და უკრაინის საანგარიშო პალატის კოორდინაციითა და ორგანიზებით ჩატარდა.
"სახელმწიფო ვალის მართვის ეფექტიანობა ძალიან მასშტაბურია და ბევრ საკითხს მოიცავს. თუმცა, აუდიტის პროცესში ჩამოვაყალიბეთ რამდენიმე მნიშვნელოვანი კითხვა, რომლებზეც პასუხები ფინანსთა სამინისტრომ გასცა. აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო ვალის მართვის აუდიტი პირველად ჩატარდა. აქამდე აუდიტის სამსახური მხოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტთან დაკავშირებულ მოხსენებებში საუბრობდა. თუმცა, დეტალური ანალიზით, საზოგადოება ჩვენი ანგარიშიდან გაიგებს რამდენ ვალს ვფლობთ და რა გადაწყვეტილებებს იღებს ვალებთან დაკავშირებით სახელმწიფო", _ აღნიშნა ნაცვლიშვილმა.
კითხვაზე – ხარჯავს თუ არა ქვეყანა აღებულ ვალებს ეფექტიანად, აუდიტის სამსახურის წარმომადგენელი გვპასუხობს, რომ ამას საზოგადოება აუდიტის შედეგების გამოქვეყნებისას გაეცნობა.
"კრიტერიუმად ვიღებდით სხვა ქვეყნების საუკეთესო პრაქტიკებს, საერთაშორისო სტანდარტებს და ა.შ. ვალის კოეფიციენტი ამ ეტაპზე მისაღები და დასაშვებია, თუმცა არის რისკ–ფაქტორები, რომლის წინაშეც უკვე ვდგებით. ფინანსთა სამინისტრომ კი ამას განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციოს და შესაბამისი ღონისძიებები გაატაროს. რადგან ეკონომიკური განვითარების დონიდან გამომდინარე საკრედიტო რესურსებზე შეღავათიანი პირობების მოხსნასთან ერთად ჩნდება დამატებითი რისკები", _ აღნიშნავს ნაცვლიშვილი.
რაც შეეხება სახელმწიფო ვალის მართვის ელექტრონული სისტემების ეფექტიანობის აუდიტის შედეგებს, ნაცვლიშვილი ამბობს, რომ ფინანსთა სამინისტრო ვალის მართვის თანამედროვე სისტემების დანერგვის კუთხით ძალისხმევას არ აკლებს, თუმცა თანხების გამოყენება უფრო პროდუქტიულადაც შეიძლება.
"დღევანდელი შეხვედრის მთავარი თემაა სწორედ სახელმწიფო ვალის მართვის ელექტრონული სისტემაა – როგორ იმართება და რამდენად არის მიღწეული ის მიზნები, რაც ვალის მართვას უკავშირდება. მეორე მხრივ, ხომ არ არის იმის რისკი, რომ ინფორმაცია არასწორად იყოს გამოყენებული ან როგორ შეუძლია ფინანსთა სამინისტროს ვალის მართვის ელექტრონული სისტემების გამოყენებისას უფრო ეფექტიანი იყოს.
წარმოდგენილი 11 ქვეყნიდან ყველაზე მნიშვნელოვანი მიღწევა IT აუდიტის მიმართულებით ინდოეთის უმაღლეს აუდიტორულ ორგანიზაციას აქვს, რომლის წარმომადგენელიც ესწრება სემინარს.
ინფორმაციული სისტემების ეფექტიანობის აუდიტით ხდება რწმუნების მიღება თუ რამდენად უზრუნველყოფენ მხარჯავები იმ მიზნის მიღწევას, რომელიც მიზნად იქნა დასახული, და რამდენად ადეკვატურია ის ხარჯები, რომლებიც გაიწია მათ მისაღწევად. ამასთანავე, IT აუდიტი საშუალებას იძლევა ისეთი რისკების გამოვლენისა, რომლებიც დაკავშირებულია ადამიანური ფაქტორით დაშვებული შეცდომის დაფარვასთან ან არასწორი ოპერაციის გამიზნულად განხორციელებასთან",_ აღნიშნავს ნაცვლიშვილი.
მისივე თქმით, სახელმწიფო ვალის მართვაზე პასუხისმგებელია ფინანსთა სამინისტრო, რომელიც მიმართავს ინოვაციურ მიდგომას, რაც გამოხატულია საჯარო ფინანსების მართვის ერთიანი ელექტრონული სისტემის დანერგვაში. შედეგად, გვაქვს ერთ-ერთი თანამედროვე სისტემა, რომელიც სახელმწიფო საშინაო ვალის მართვაშიც გამოიყენება.
"თუმცა, ჩვენ, როგორც უმაღლესმა მაკონტროლებლებმა შევისწავლეთ კონკრეტული საკითხები. მაგალითად, რამდენად ეფექტიანია სახელმწიფო ვალის მართვის ინფორმაციული სისტემების შესყიდვისა და განვითარებისათვის გამოყოფილი ინვესტიციები.
საგარეო და საშინაო ვალის მართვისთვის ახლა ორ სხვადასხვა სისტემას ვიყენებთ, თუმცა, რეკომენდირებულია, რომ ეს ერთ სისტემაში მოექცეს, რაც გულისხმობს სახელმწიფო საშინაო და საგარეო ვალის ერთ სისტემაში მართვას. გარდა ამისა, შევისწავლეთ სხვა მნიშვნელოვანი საკითხებიც, ისეთები, როგორიცაა, ვის აქვს წვდომის უფლება ამ სისტემაზე, როგორ უნდა ავიცილოთ თავიდან თანამშრომლის მიერ დაშვებული უნებლიე ან განზრახ შეცდომები", _ აღნიშნა ნაცვლიშვილმა.
ცნობისთვის, საჯარო ფინანსების მართვის ეფექტიანობას სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ახორციელებს, რომლის ანგარიშებიც პარლამენტისთვის და საზოგადოებისთვის ღია და საჯაროიქნება.
რაც შეეხება ქვეყნის საშინაო და საგარეო ვალებს, ფინანსთა სამინისტროს ოფიციალური სტატისტიკის მიხედვით, 2015 წლის 28 თებერვლის მდგომარეობით, სახელმწიფოს საგარეო ვალი 8,819,462 ლარი ანუ 4,072,902 დოლარია. საშინაო ვალი კი, 2,074,152 ლარია.
