მიუკერძოებელი, სამართლიანი სასამართლოს დამკვიდრება, მოსამართლეებისთვის გარანტიების შექმნა, რეფორმები, რომლებიც სასამართლოსა და იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში განხორციელდება, – დღეს, უზენაესი სასამართლოს ახალმა თავმჯდომარემ ყურადღება რამდენიმე მნიშვნელოვან საკითხზე გაამახვილა, თუმცა, კონკრეტულად საუბრისგან თავი შეიკავა.
უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე ნინო გვენეტაძე დიპლომატიური კორპუსსა და მოსამართლეებს დღეს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა წარუდგინა.
როგორც პრეზიდენტმა წარდგენისას აღნიშნა, "ქართული სასამართლოს ისტორიაში იდგმება ძალიან მტკიცე ნაბიჯი, რომ სასამართლო ემსახურებოდეს მთავარს – ერთეულ ადამიანს, მის ინტერესებს და ამ სახელმწიფოში მისი ცხოვრების, მისი არსებობის, მისი სამართლიანი განცდის მთავარი გარანტი იყოს".
"ვდგამთ კიდევ ერთ ძალიან მტკიცე ნაბიჯს იმისთვის, რომ საქართველოში სამართლიანი სასამართლო დაფუძნდეს. სასამართლო, რომელიც არ არის ვალდებული, ძალიან ბევრი რამის გასასწორებლად, რაც ჩვენი, პოლიტიკოსების ინტერესებშია. ლარის კურსის დაჭერა, საქართველოს იმიჯის განმტკიცება, ყოველდღიური დასაქმების პრობლემები, კრიმინალთან ბრძოლა ჩვენი საქმეა, – სასამართლო კი, ამ ყველაფერზე მაღლა დგას. ერთადერთი ინტერესი, რომელიც სასამართლოში არის წარმოდგენილი, კანონი და სამართალია და მჯერა, რომ დღეს ჩვენ ამ მიმართულებით ვდგამთ ნაბიჯს", _ განაცხადა მარგველაშვილმა და დასძინა, რომ ქართული სასამართლოს და მართლმსაჯულების წინაშე ისტორიული პერიოდია, რომელსაც თავისი გამოწვევები და დიდი შესაძლებლობები აქვს.
საქართველოს პრეზიდენტმა უზენაესი სასამართლოს ყოფილ თავმჯდომარეს კოტე კუბლაშვილს, რომელიც გვენეტაძის წარდგენას ესწრებოდა, მადლობა გადაუხადა და აღნიშნა: "ერთი თავმჯდომარე მიდის, მეორე მოდის, მაგრამ ინსტიტუტი რჩება და ეს არის უმნიშვნელოვანესი".
წარდგენის შემდეგ, ნინო გვენეტაძემ ჟურნალისტებთან საუბრისას აღნიშნა, რომ კანონის ფარგლებში რეფორმები აუცილებლად განხორციელდება, თუმცა სისტემაში მიმდინარე პროცესების გაცნობამდე დაკონკრეტებისგან თავი შეიკავა.
"დამოუკიდებელი სასამართლოს შესაქმნელად აქამდეც ვიბრძოდი და ბუნებრივია, ამ ბრძოლას გავაგრძელებ. ვიქნები ყველა იმ მოსამართლის გვერდით, ვისაც რაიმე ზეწოლა დაემუქრება ან პრობლემა შეექმნება ხელისუფლებისაგან ან მათ გაკეთდება არასწორი და არაკორექტული განცხადებები. თუმცა, როგორც მათი კოლეგა, ვთხოვ თითოეულ მათგანს თვითკონტროლს და თვითანგარიშგებას საკუთარ საქმიანობასთან დაკავშირებით იმისთვის, რომ სასამართლოს საზოგადოების ნდობა დავუბრუნოთ. კანონის ფარგლებში განხორციელდება ისეთი ცვლილებები, რომლებიც დამოუკიდებელ და მიუკერძოებელ სასამართლოს დასჭირდება. რას შეეხება კონკრეტულ ცვლილებებს, ამას შემდგომში გაცნობებთ. ამ ეტაპზე აღნიშნული მიმართულებით კონკრეტული გეგმა არ მაქვს, მაგრამ დამოუკიდებელი სასამართლოს ფუნქციონირებისთვის საჭირო და აუცილებელი ცვლილებები განხორციელდება", _ განაცხადა გვენეტაძემ.
უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარემ სასამართლო სისტემაში არსებულ პრობლემებზეც ისაუბრა და აღნიშნა, რომ განსახილველ საქმეთა დიდი რაოდენობა, გაჭიანურებული სასამართლო განხილვის ვადები და სპეციალიზაციასთან დაკავშირებული პრობლემები პირველი რიგის გადასაჭრელი საკითხებია.
"პრობლემებია განსაკუთრებით იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს მუშაობასთან დაკავშირებით, უნდა განვაახლოთ და გავაეფექტუროთ საქმიანობა. ეს არის დისციპლინარულ საქმეთა სამართალწარმოების გააქტიურებაზე ზრუნვა. ყველა იმ საჩივარზე რეაგირება და დროული პასუხი, რომელიც ჩვენს მოქალაქეებს აქვთ. სხვა უამრავი საკითხია, რომელიც დაუყოვნებლივ გადაწყვეტას საჭიროებს. დრო არ ითმენს, ამიტომ ვალდებული ვარ ძალიან აქტიურად და მყისიერად ჩავერთო ამ პროცესში. გარკვეულწილად ნაფიქრი მაქვს საერთო სასამართლოების მატერიალურ-ტექნიკური დეპარტამენტის საქმიანობაზეც და თუ ჩემი კოლეგები იუსტიციის უმაღლესი საბჭოდან დამეთანხმებიან, ძალიან ღია და გამჭვირვალე კონკურსით მივიღოთ გადაწყვეტილება (თუმცა, ეს ამგვარად ფორმულირებული არ არის "საერთო სასამართლოების შესახებ" ორგანულ კანონში), ეს იქნება ჩემი ერთ-ერთი პირველი წინადადება და ინიციატივა. ეს იქნება კიდევ ერთი წინგადადგმული ნაბიჯი, დავაკომპლექტოთ როგორც სამოსამართლეო კადრი, ასევე აპარატი და სხვა მომსახურე პერსონალი, რომლებმაც დიდი წვლილი უნდა შეიტანონ მართლმსაჯულების ევროპული სტანდარტის შექმნაში", _ აღნიშნა გვენეტაძემ.
გვენეტაძის წარდგენას დღეს უზენაესი სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარე კონსტანტინე კუბლაშვილიც ესწრებოდა, რომელიც პრეზიდენტისგან განსხვავებით, ძალიან მოკლე მისალოცი სიტყვით შემოიფარგლა და აღნიშნა, რომ სასამართლო სისტემაში დაწყებული რეფორმების ღირსეულად გაგრძელება ახალი თავმჯდომარის გამოწვევა იქნება.
"ვულოცავ, ქალბატონ ნინო გვენეტაძეს და წარმატებებს ვუსურვებ", _ აღნიშნა კუბლაშვილმა ღონისძიებაზე და იმედი გამოთქვა, რომ შენარჩუნდება ის მიღწევები, რაც სასამართლოს ბოლო 10 წლის განმავლობაში ჰქონდა.
"საქართველოში უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეს სხვა ქვეყნების თავმჯდომარეებისგან განსხვავებით უდიდესი პასუხისმგებლობა აქვს. 1995 წლიდან, როდესაც პირველი კონსტიტუცია მივიღეთ, საქართველოში დემოკრატიის სისტემის 20 წელი სრულდება აგვისტოში. სასამართლო ხელისუფლებამ ამ ხნის განმავლობაში გაიარა ურთულესი გზა და მივუახლოვდით იმ სტანდარტს, რასაც ჰქვია დამოუკიდებლობა და ობიექტურობა, ასევე მიუკერძოებლობა. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი რამ გაკეთდა და ბევრი პრობლემა გადალახეს, ჯერ კიდევ არ არის საქმე ბოლოში მისული. მინდა ვუსურვო სასამართლო ხელისუფლებას იმ ხარვეზების აღმოფხვრა, რომელიც ჯერ კიდევ არსებობს და ასევე იმ მიღწევების შენარჩუნება, რომელიც ამ ხნის განმავლობაში განვითარდა. 2015 წლისთვის ჩვენ დავინახეთ, რომ სასამართლო მნიშვნელოვნად წინ წავიდა. ყველამ ვიცით, ჩვენი ქვეყნის მთავარი მიზანი არის ევროპული სტანდარტები და ევროპული სტრუქტურები. ეს ვერ იქნება მიღწეული, თუკი აღნიშნული სტანდარტების სასამართლო სისტემაში არ იქნება განხორციელებული, ამიტომ აქვს სასამართლოს მუშაობას ამხელა მნიშვნელობა", _ განაცხადა კონსტანტინე კუბლაშვილმა და დასძინა: "უცვლელობა და სტაბილურობა – ეს არის მთავარი და ვუსურვებდი, რომ სწორედ ასე წასულიყო სამომავლოდ სასამართლო ხელისუფლების საქმიანობა".
უზენაესი სასამართლოს ყოფილმა თავმჯდომარემ იმედი გამოთქვა, რომ ნინო გვენეტაძის განცხადებები სისტემაში გარკვეული ცვლილებების გატარების შესახებ მოსამართლეების შეცვლას არ გულისხმობს.
"სტაბილურობა პირველ რიგში სწორედ იმას ნიშნავს, რომ მოსამართლეები შეუცვლელები არიან. ეს კონსტიტუციური პრინციპი ერთხელ და სამუდამოდ უნდა დამკვიდრდეს. კიდევ ერთხელ აღვნიშნავ იმას, რომ წარმატება იქნება ყველა შემთხვევაში, თუკი, ის ხარვეზები, რაც სისტემაში გვაქვს, აღმოიფხვრება და მიღწევები კიდევ უფრო გაძლიერდება, განვითარდება. ეს არის ძალიან მარტივი ფორმულა, თუმცა რთულად შესასრულებელი. ის, რომ სასამართლო გვჭირდება ჩვენ – ხალხს და ქვეყანას, არის "ორჯერ ორი ოთხი". ასე რომ, ნინო გვენეტაძეს ვუსურვებ წარმატებას. ვინც არ უნდა ყოფილიყო ჩემი შემცველი, ყველასთან იგივე სურვილები მექნებოდა", _ აღნიშნა კუბლაშვილმა.
შეგახსენებთ, რომ უზენაესი სასამართლოს ყოფილი და მოქმედი თავმჯდომარეები ერთმანეთს "ვარდების რევოლუციის" შემდეგ დაუპირისპირდნენ, რასაც სასამართლო სისტემიდან გვენეტაძის გაშვება მოჰყვა.
სწორედ ნინო გვენეტაძე, დავით სულაქველიძე და მერაბ ტურავა იყვნენ პირველები, რომლებიც, 2005 წლის 21 ნოემბერს, უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე კოტე კუბლაშვილი და იუსტიციის საბჭოს თავმჯდომარე ვალერი ცერცვაძე მოსამართლეებზე განხორციელებულ ზეწოლაში ღიად დაადანაშაულეს. კუბლაშვილმა და ცერცვაძემ ბრალდებები უარყვეს, თუმცა, სამივე მოსამართლე, რომელთაც ქართულმა მედიამ "მეამბოხე მოსამართლეები" უწოდა, აცხადებდა, რომ ყოველთვის, როდესაც უზენაესი სასამართლო აპირებდა განიხილოს საქმე, რომელიც ხელისუფლების ინტერესს წარმოადგენდა, უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე, გენერალური პროკურატურის ზეწოლის ქვეშ, მითითებებს აძლევდა მოსამართლეებს, თუ როგორი განაჩენი უნდა გამოეტანათ.
ამასთან, მათივე თქმით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს შესახებ კანონში შეტანილი ცვლილებები, რომელსაც პრეზიდენტმა სააკაშვილმა 2005 წლის 23 ივნისს ხელი მოაწერა და ხელფასის ოდენობის პენსიის დანიშვნის სანაცვლოდ, მოსამართლეებს თანამდებობების დატოვებას "ურჩევდა" (2005 წლის 31 დეკემბრამდე დატოვებენ თანამდებობას, ხელფასის ოდენობის პენსიას მიიღებენ, რომელიც მაშინ 1000 ლარს შეადგენდა), მოსამართლეებზე ზეწოლის იარაღად იყენებდნენ და თავად მათაც ჰქონდათ შეთავაზება საკუთარი განცხადების საფუძველზე სასამართლო დაეტოვებინათ.
ზეწოლის კიდევ ერთი ბერკეტი სასამართლო დისციპლინარული კომისია იყო, რომელიც იმ პერიოდში 15 მოსამართლის წინააღმდეგ აღძრულ საქმეს განიხილავდა, მათ შორის, იყვნენ ნინო გვენეტაძე, მერაბ ტურავა და დავით სულაქველიძეც. მათ ბრალი პროცესუალურ დარღვევებში ედებოდათ. ყველა ეს საქმე კონფიდენციალური იყო და საზოგადოებამაც არაფერი იცოდა.
გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ გვენეტაძე და ტურავა სასამართლო სისტემიდან გაუშვეს, დავით სულაქველიძე კი, სასტიკი საყვედურის შემდეგ, პენსიაში გასვლამდე კიდევ რამდენიმე წელი აგრძელებდა სამოსამართლეო საქმიანობას.
ცნობისთვის, "მეამბოხე მოსამართლეები" ნინო გვენეტაძე და მერაბ ტურავა სასამართლო სისტემას 20 მარტს დაუბრუნდნენ. ნინო გენეტაძე უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (88 ხმით), ტურავა კი, საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრი გახდა.
