სოფლის მეურნეობის მინისტრის ზაზა გოროზიას განცხადებით, ქვეყნის მასშტაბით 3 400 სოფელში 800 000-მდე ვაუჩერი გაიცემა, ვაუჩერის მოქმედების ვადა 2011 წლის 20 დეკემბრიდან 2012 წლის 31 იანვრამდე იქნება. ვაუჩერის გამოყენება მის მფლობელს მიწის სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოებისათვის (მოხვნა და სხვა…) ან სასუქის შესაძენად შეეძლება. სასუქის ვაუჩერით შეძენა შესაძლებელი იქნება სავაჭრო ობიექტებში, რომლებიც დარეგისტრირებულია სოფლის მეურნეობის სამინისტროში. იმ შემთხვევაში, თუ ვაუჩერის მფლობელი მას არ გამოიყენებს ან არ გააჩუქებს, საშუალება ექნება ის 2012 წლის 1 ივნისიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით ლიბერთი ბანკის ფილიალებში გაანაღდოს. მექანიზატორებსა და სასუქით მოვაჭრეებს ვაუჩერის განაღდება მიღებისთანავე შეეძლებათ. ხელისუფლების ეს ინიციატივა, დაახლოებით, 24 მილიონი ლარი დაჯდება.
ექსპერტების ნაწილი აღნიშნულ პროგრამას მხოლოდ ხელისუფლების პიარკამპანიის ნაწილად აფასებს, ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიების ნაწილი კი ხელისუფლების წინასაარჩევნო კამპანიის ნაწილად.
სოფლის მეურნეობის მინისტრი ზაზა გოროზია იმ ექსპერტებს, რომლებიც 30-ლარიან საგაზაფხულო ვაუჩერს პიარკამპანიად მიიჩნევენ, რეგიონებში ჩასვლას და გლეხების სოციალური მდგომარეობით დაინტერესებას ურჩევს: “ეს ექსპერტები თბილისში სხედან. უმჯობესია, ჩავიდნენ სოფლებში და დაინახავენ, რას ნიშნავს თითოეული ოჯახისთვის 30-ლარიანი ვაუჩერი. მე გეტყვით, რომ ეს არის “მთავარი დახმარება” იმ ადამიანებისთვის, რომლებსაც არ აქვთ საშუალება ტრაქტორისტს მიწის დამუშავებისთვის ფული გადაუხადონ. ექსპერტებისთვის მთავარი ლაპარაკია”, _ განუცხადა გოროზიამ “ინტერპრესნიუსს”.
პოლიტიკური პარტია “ახალი მემარჯვენეები” “გურია ნიუსთან” საუბარში აღნიშნავს, რომ “სოფლად მცხოვრები მოსახლეობის პრობლემების მოგვარებისთვის ერთჯერადი ღონისძიებები არ კმარა”. მათი თქმით, 30-ლარიანი ვაუჩერების დარიგებით და ასეთი ერთჯერადი აქციით ამ პრობლემების მოგვარება შეუძლებელია და ეს ღონისძიება უფრო საარჩევნო პოპულისტური კამპანიაა, ვიდრე მათთვის რეალური ხელშეწყობა:
“30 ლარით მხოლოდ 12-13 ლიტრი საწვავის შეძენაა შესაძლებელი, მაშინ როდესაც ერთი ჰექტარი მიწის დამუშავებას 600 ლარი ესაჭიროება.
ქართული სოფელი დღეს უმძიმეს მდგომარეობაშია არა მხოლოდ იქ არსებული გაჭირვების და ცხოვრების სტანდარტით, არამედ სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოების წარმოებისთვის სოფლად მცხოვრები მოსახლეობის ხელმისაწვდომობის თვალსაზრისითაც”, _ ამბობენ “ახლები”.
რესპუბლიკური პარტიის ოზურგეთის რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარე ტიფო მიქატაძე “გურია ნიუსთან” საუბარში აღნიშნავს, რომ ხელისუფლება ხშირად “ცდება”, როდესაც ერთჯერადი ხასიათის, კაპიტალტევად ღონისძიებებს აფინანსებს საბიუჯეტო სახსრებით: “როცა ვაფასებთ სახელმწიფო ინიციატივებს აგროსამრეწველო და სასურსათო კომპლექსში, ხშირად გვიწევს იმის გამეორება, რომ სამწუხაროდ “ნაციონალურმა” ხელისუფლებამ წლების განმავლობაში ვერ შეძლო (თუ “არ შეძლო”?!), როგორც ამ კომპლექსში შემავალი ცალკეული დარგების, ასევე მთელი სასურსათო სექტორის განვითარების სტრატეგიული ხედვებისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავება. შესაბამისად, ვერ ხერხდება ქვეყნის ეკონომიკის ამ უმნიშვნელოვანესი სექტორის, როგორც ერთიანი (სხვადასხვა ქვედარგებისა და მიმართულებებისაგან შემდგარი და ურთიერთდაკავშირებული) სისტემის მართვა და მიზანმიმართული, თანმიმდევრული და სწრაფი განვითარებისთვის საჭირო ღონისძიებათა კომპლექსური და ოპერატიული გახორციელება. ხელისუფლების მხრიდან შემოთავაზებული პროგრამები და ღონისძიებები განიხილება არა როგორც ერთიანი, კომპლექსური გეგმის განუყოფელ ნაწილად, არამედ ცალკეულად, განყენებულად, “ამოგლეჯილად”.
ეს ფაქტორი ერთ-ერთი ძირითადი მიზეზია იმისა, რომ ხშირად სასოფლო-სამეურნეო სფეროში ხელისუფლების მიერ გახორციელებულ ცალკეულ საინტერესო და იმედისმომცემ პროექტებსაც არასათანადო ეფექტი მოაქვს, მათ შორის, ყველაზე წარმატებული პროექტები ვერანაირ დადებით ზეგავლენას ვერ ახდენენ დარგში არსებულ არასახარბიელო მდგომარეობაზე.
თვალშისაცემია და შექმნილი მდგომარეობის კიდევ ერთი მიზეზთაგანია ის, რომ სახელისუფლო სასოფლო-სამეურნეო ინიციატივებსა და პროგრამებს უფრო კამპანიური ხასიათი აქვს, მოუწესრიგებელი და გაუმართავია მათი მენეჯმენტი და ძირითადად გათვლილია გარეგნულ, მოკლევადიან და პიარეფექტებზე და არა არსებით და საშუალოვადიან შედეგებზე მაინც. ღონისძიებათა გახორციელების ასეთ ხასიათს შეეწირა ის პროექტებიც, რომლებიც იდეაში და ფურცელზე გადატანილი საინტერესოდ ჩანდნენ, თუმცა, მათ პრაქტიკული ხორცშესხმისა და რეალიზაციის პროცესში არაადეკვატური შედეგები მოგვცეს სწორედ ზემოთნახსენები მიზეზების გამო.
რაც შეეხება კონკრეტულად სასოფლო-სამეურნეო საჭიროებებისათვის 30-ლარიანი ვაუჩერების კამპანიას, ეს უნდა გავიგოთ, როგორც სასოფლო-სამეურნეო მწარმოებლებისთვის (სოფლის მცხოვრებთათვის) სასოფლო-სამეურნეო ხარჯების სუბსიდირება ქვეყნის ბიუჯეტიდან 30 ლარის ფარგლებში. სუბსიდირება, როგორც მექანიზმი, ფართოდ გამოიყენება საზღვარგარეთის ქვეყნების აგრო-სასურსათო სექტორში და აქ დასაქმებული ადამიანების (ფერმერების) შემოსავლების მართვაში. იქ არსებობს სუბსიდირების სხვადასხვა ფორმები დასახული ამოცანებიდან გამომდინარე, რომლებიც კომბინირებულია მართვის სხვა მექანიზმებთან ერთად და მათ გამოყენებას ახლავს კონკრეტული და ადეკვატური შედეგები.
თუ ვიწრო თვალსაწიერით შევხედავთ და ვაუჩერების კამპანიას ცალკე აღებულად შევაფასებთ, შეიძლება იგი კარგი იყოს იმით, რომ ქვეყანაში, როგორც იქნა, მთავრობამ დაიწყო ფიქრი აგრობიზნესის მართვის მექანიზმების ჩამოყალიბებაზე, თუნდაც ყველაზე მარტივი, ნაკლებ ეფექტური ფორმით. ბოლოს და ბოლოს, თუ მთავრობამ ამ მექანიზმების არმქონე, ანუ “უმართავი” (ვგულისხმობ ლიბერალურ ჩარევას) გახადა დარგის განვითარება, მდგომარეობა არ გამოსწორდება. შეიძლება ვიფიქროთ, რომ ეს ღონისძიება გახდება წინაპირობა მომავალში უფრო დახვეწილი და ეფექტური მართვის მექანიზების ჩამოსაყალიბებლად. თუმცა, ეს მე, პირადად, ნაკლებად მჯერა, თუმცა, ამავე დროს გაღატაკებულ ქვეყანაში თუნდაც მცირედი _ 30 ლარის გაცემა მოსახლეობისთვის გარკვეული ხელშეწყობა და შეღავათია.
მაგრამ თუ უფრო ფართო თვალსაწიერიდან შევხედავთ და ვაუჩერების კამპანიას შევაფასებთ, საბიუჯეტო დანახარჯების მოცულობისა და მოსალოდნელი ეფექტების შედარების თვალსაზრისით, აქ აშკარად ნეგატიური განცდა მეუფლება. მარტივად ვიტყვი _ ხელისუფლება ხშირად “ცდება,” როდესაც ერთჯერადი ხასიათის, კაპიტალტევად ღონისძიებებს აფინანსებს საბიუჯეტო სახსრებით, მაშინ, როდესაც იგივე სახსრებით შეიძლებოდა რამდენიმე, თუნდაც პატარა, თუნდაც რეგიონული მნიშვნელობის, მაგრამ გრძელვადიანი შედეგებისა და სიცოცხლისუნარიანი პროექტების დაფინანსება. თუ რატომ “ეშლებათ” ეს მათ, არც თუ ძნელი გასაგები _ ვფიქრობ, საქმე გვაქვს უფრო წინა საარჩევნო მექანიზმების ჩამოყალიბებასთან, ვიდრე ქვეყნის აგრარული სფეროს განვითარებისა და იქ დასაქმებული ადამიანების სოციალურ-ეკონომიური მდგომარეობის გაუმჯობესების რეალური, ქმედითი მექანიზმის ჩამოყალიბების წინაპირობასთან”, _ გვითხრა მიქატაძემ.
გურიის თავისუფალი დემოკრატების ლიდერის თემურ სალუქვაძის თქმით კი, ხელისუფლება დიდი საშიშროების წინაშე დგას: “გამოჩნდა რეალური ალტერნატივა, რომელიც ნაციონალური მოძრაობის “მესაფლავედ” შეგვიძლია მივიჩნიოთ. შეშინებულმა ხელისუფლებამ დაიწყო ისევ თავისი ჩვეული წესისამებრ, ვითომ კეთილშობილური აქციების გახორციელება. ერთ-ერთ მათგანს წარმოადგენს 30-ლარიანი ვაუჩერი. სამწუხაროდ, უნდა აღინიშნოს, რომ ეს მათ ახსენდებათ მხოლოდ არჩევნების, ან მოახლოებული პოლიტიკური მარცხის წინ.
დუხჭირი მოსახლეობა მათ არ ახსენდებათ მაშინ, როცა ირღვევა ადამიანთა უფლებები, როცა ილახება მოსახლეობის ღირსება, როცა ნადგურდება საშუალო თუ მცირე ბიზნესი, როცა ინგრევა ქართული სოფელი, როცა არ ხორციელდება მართლმსაჯულება და ა. შ.
გარწმუნებთ, რომ ჩვენმა მოსახლეობამ კარგად შეისწავლა ამ ხელისუფლების ხრიკები და 30-ლარიანი ვაუჩერი მათ შეხედულებას ვერ შეცვლის. სააკაშვილის ეპოქამ სამარცხვინო კრახი განიცადა. საქართველოს მოსახლეობა კი ახალი ეპოქის დასაწყისის მოლოდინშია”, _ ამბობს თემურ სალუქვაძე.
