“მსახიობმა მართალი სახე უნდა შექმნას”

ქართული თეატრალური საზოგადოება კარგად იცნობს გამოჩენილი რეჟისორის ლილი იოსელიანის შემოქმედებით საქმიანობას _ მის მიერ გახორციელებული სპექტაკლები მუდამ იმსახურებდა მრავალრიცხოვანი მაყურებლის ოვაციას. ლილი იოსელიანმა მრავალი თაობა აღუზარდა ქართულ თეატრს. ღვაწლმოსილი ხელოვანი დღეს ჩვენი ნომრის სტუმარია.

_ დაბადებიდან ძალიან რთული ბედის ვარ. დავიწყოთ იქიდან, რომ ბავშვი 9 თვის უნდა დაიბადოს, მე კი 7 თვის დავიბადე. ორივე ფეხის ამოვარდნილობა მქონდა, ოთხი ოპერაცია გამიკეთდა უშედეგოდ. მრავალი ტკივილი მაქვს მიღებული ცხოვრებაში, როგორც ფიზიკური, ასევე სულიერი.

_ თქვენ ხშირად ამბობთ, რომ არაჩვეულებრივი სკოლა დაამთავრეთ, სადაც ძალიან კარგი პედაგოგები გასწავლიდნენ.

_ დიახ. იმასაც ვამბობ, რომ არაფერში ბედი არ მქონდა, მხოლოდ იმაში გამიმართლა, რომ მყავდნენ ძალიან კარგი პედაგოგები, როგორც სკოლაში, ასევე ინსტიტუტში. ისინი არ იყვნენ მხოლოდ პედაგოგები, არამედ _ მშობლებივით მზრუნველი და მოსიყვარულე ადამიანები.

_ თეატრის სიყვარული ბავშვობიდან გქონდათ?

_ მახსოვს, საბავშვო ბაღში სწავლის დროს, მასწავლებელმა გვითხრა: აბა, ბავშვებო, წარმოიდგინეთ, რომ თქვენ ახლა ხართ კახეთში რთველზე და შემოდგომის სურათი დახატეთო. მე, მართალია, კახეთში ნამყოფი არ ვიყავი, მაგრამ ჩემი ფანტაზიით დავხატე ურემი, რომელზეც იდო ყურძნით სავსე გიდლები. ჩემი ნამუშევარი ძალიან მოეწონათ ბავშვებსაც და მასწავლებლებსაც. ნახატი კედელზე გააკრეს. ვინც ნახულობდა, ყველა ამბობდა, რომ ეს ბავშვი ნამდვილად მომავალი ხელოვანი იქნებაო. ასევე, ძალიან მიყვარდა ლექსების წაკითხვა. სკოლაში ღონისძიებებზე, ყოველთვის ლექსებით გამოვდიოდი. იმიტაციის ნიჭიც მქონდა _ მამაჩემის მეგობრების საუბარს ხშირად მათი თანდასწრებით “ვახმოვანებდი”, რაზედაც ისინი ძალიან ხალისობდნენ. საერთოდ ოჯახში ხელოვნება ძალიან უყვარდათ. მამაჩემის მეგობარი იყო საქართველოს ბულბულად წოდებული ვანო სარაჯიშვილი. მამას ხშირად დავყავდი ოპერის თეატრში, რაც ჩემზე ძალიან დიდ შთაბეჭდილებას ახდენდა. ასევე, ძალიან მიყვარდა მოზარდ მაყურებელთა თეატრის სპექტაკლებზე დასწრება, რომლებშიც არაჩვეულებრივი მსახიობები მონაწილეობდნენ. ალბათ, ამ ყველაფერმა განსაზღვრა ჩემი პროფესიის არჩევაც.

_ თუმცა, სკოლის დამთავრების შემდეგ, თქვენ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ჩააბარეთ ფილოლოგიის ფაკულტეტზე.

_ დიახ, უნივერსიტეტში ჩავაბარე, მაგრამ ჩემი ოცნება იყო, აუცილებლად მესწავლა მოსკოვის თეატრალურ ინსტიტუტში. უნივერსიტეტში სამი წელი ვსწავლობდი. იქ იყო დრამატული წრე, რომელშიც აქტიურად ვიყავი ჩართული. როგორც მოწინავე სტუდენტს, მქონდა სტიპენდია. დავაგროვე ეს სტიპენდია, ერთ მშვენიერ დღეს ჩავალაგე ჩემი ნივთები, დავწერე წერილი, რომ ჩემზე არ ედარდათ ოჯახში და მოსკოვში გავიპარე. ეს იყო დიდი სამამულო ომის პერიოდი.

_ თქვენ ხშირად ამბობთ, რომ ახალგაზრდობაში ძალიან მორცხვი იყავით, მაგრამ იმ რთულ პერიოდში მოახერხეთ გამგზავრებულიყავით მოსკოვში და ერთ-ერთ პრესტიჟულ ინსტიტუტში ჩაგებარებინათ. როგორ მოახერხეთ ეს?

_ მეც ძალიან მიკვირს, როგორ შევძელი ომის დროს, მშობლების ნებართვის გარეშე სახლიდან გაპარვა, მაგრამ, ალბათ შინაგანმა ძალამ და სცენისადმი უსაზღვრო სიყვარულმა გადამადგმევინა ეს ნაბიჯი. ტანად ძალიან პატარა ვიყავი, ზომაზე მეტად გამხდარი, ორი ნაწნავით. საბუთების შესატანად რომ მივედი, გაკვირვებულებმა შემომხედეს და მითხრეს, გოგონა, აქ საბავშვო ბაღი არ არისო. როგორც იქნა, საბუთები მიიღეს. მისაღებ გამოცდაზე რომ დამინახეს, ხუმრობა დაიწყეს და ჩემზე ერთობოდნენ. მე ამ დროს პუშკინის ლექსი “ზამთრის ღამე” წავიკითხე. უცებ ყველა გაშეშდა, აღფრთოვანება ვერ დამალეს. შემდეგ გამოცდაზე დავით კლდიაშვილის “დარისპანის გასაჭირიდან”/ ნაწყვეტი წარმოვადგინე იქაური სტუდენტების დახმარებით. ერთი სიტყვით, ყველა გამოცდა გავიარე და მოსკოვის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტის სტუდენტი გავხდი. მაგრამ მალე მამამ ჩამომაკითხა _ ფაშისტური გერმანია უკვე მოსკოვს მოადგა და მშობლებს შეეშინდათ. ასე გულდაწყვეტილი დავბრუნდი თბილისში. ჩამოსვლიდან რამდენიმე ხნის შემდეგ, აკაკი ხორავას ინიციატივით, დაარსდა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი, სადაც დიდი სიხარულით ჩავაბარე. მასწავლიდნენ არაჩვეულებრივი რეჟისორები _ აკაკი ფაღავა, შოთა აღსაბაძე, გიორგი ტოვსტონოგოვი და სხვები. სწავლის დამთავრების შემდეგ კი დაიწყო მძიმე, საინტერესო და მიმზიდველი შემოქმედებითი საქმიანობა სხვადასხვა თეატრებში.

_ ქალბატონო ლილი, თქვენ თეატრალურ ინსტიტუტში მრავალი თაობა აღზარდეთ. დაგვისახელეთ რამდენიმე მათგანი.

– ჩემი სტუდენტები იყვნენ დოდო აბაშიძე, კარლო საკანდელიძე, რობერტ სტურუა, გულსუნდა სიხარულიძე და სხვები. ყველას ვერ ჩამოვთვლი. ისე კი გეტყვით, რომ თითოეული მათგანი ჩემთვის ძალიან ძვირფასი და ახლობელია.

_ როგორ იწყებთ მუშაობას მსახიობთან ახალ სპექტაკლზე?

_ პირველ რიგში, მაინტერესებს, რა შეხედულება აქვს მსახიობს იმ ნაწარმოებზე, რაც წაიკითხა და კერძოდ, იმ სახეზე, რომელიც უნდა განასახიეროს. აუცილებლად კარგად უნდა იცოდეს პიესა. ავტორი პირდაპირ არ ამბობს სათქმელს და უნდა შეგეძლოს ამოხსნა, თუ რის თქმა სურს დრამატურგს. მსახიობს საშუალება აქვს თავისი ფანტაზიით განავითაროს თავისი როლი, შექმნას მართალი სახე და მაყურებელზე გარკვეული შთაბეჭდილება მოახდინოს.

_ თქვენ წარმატებული სპექტაკლები დადგით მოზარდ მაყურებელთა, მარჯანიშვილის სახელობის, გორის გიორგი ერისთავის სახელობის სახელმწიფო თეატრებში. ამჟამად რაზე მუშაობთ?

_ ამჟამად ვმუშაობ იბსენის პიესაზე “იუნ გაბრიელ ბორკმანი,” რომელიც მარჯანიშვილის თეატრში დაიდგმება.

_ ქალბატონო ლილი, გურულებს რას ეტყვით?

_ გურია ძალიან მიყვარს. რძალი მყავდა ჩოხატაურელი და იქ ახალგაზრდობაში ხშირად ჩავდიოდი. არაჩვეულებრივი ბუნება და საოცრად სტუმართმოყვარე ხალხია. საერთოდ, ყველა ადამიანმა საკუთარ მშობლიურ კუთხეს უნდა მოუაროს. საქართველოს ხომ უდიდესი სილამაზე და ბუნებრივი სიმდიდრეები გააჩნია, რასაც ადამიანი კიდევ უფრო მეტად უნდა ალამაზებდეს. ერთმანეთის მტრობა არაფერს გვარგებს.