კიდევ ერთხელ გურული მხედრების შესახებ

პარიზულ Petit Joarnal-ში გამოქვეყნდა და შემდეგ გაზეთმა ,,ივერიამ” (#58, 19 მარტი, 1893) საკუთარი კომენტარების თანხლებით გადმობეჭდა, წერილი გურულების პირველ ჯგუფის შესახებ: `ჩვენს რედაქციას ამ დღეებში თხუთმეტი კავკასიელი ეწვია. ყველანი საუკეთესო და თამამი მხედარნი არიან. ეს კავკასიელები ჩიკაგოს მიემგზავრებიან ბ-ნ ერკოლის მეთაურობით. ჩიკაგოს გამოფენაზედ სხვათა შორის დოღიც გაიმართება, რომელშიაც მონაწილეობას მიიღებენ საფრანგეთის კავალერისტები, გერმანელი ულანები, ინგლისელები, ამერიკის ინდიელნი და ეს კავკასიელნიც. კავკასიელ მხედართა მეთაური, ბ-ნი ერკოლი გამოცდილი კაცია და დარწმუნებულია, ჩემი დასი გაიმარჯვებს დოღშიო. ცხენები უკვე გაუგზავნიათ გემით ამერიკაში. დასს მეთაურობს თ. ეკისთავი (ერისთავი თუ იქნება). მეთაური დასისა არაფრით განირჩევა თავის ამხანაგებისაგან: შავი ტყავის ქუდი ჰხურავს, ნაბადი, წითელი ტანთსაცმელი აცვია, მასრებით, შეიარაღებულია გრძელ დამბაჩებით და ხმლითა, ხმლის ტარი ჩუქურთმიანი, ქარქაში შავი ტყავისაა.

ყველანი სამეგრელოს და საქართველოს (?) შვილები არიან და ბევრჯერ მიუღიათ მონაწილეობა მტერთან ბრძოლაში და ყველანი რუსეთის ჯარში ყოფილან, თუმცა ამ ერის ენა სრულებით არ იციან, რომელსაც ემსახურებიან.

საკვირველს სურათს წარმოადგენენ ეს მეომარნი: სახე ერთსა და იმავე დროს მკაცრიცა აქვთ და წყნარიც, შავი, ჭკვიანი თვალები და შავი, გრძელი წვერი რაღაც უცნაურ ელფერს სდებს მათ სახეს… სთქვეს თავიანთი სიმღერა, რომელსაც რაღაც უცნაური მელოდია ჰქონია, თუმცა სიმღერა წყნარი იყო, მაგრამ შიგა-და-შიგ საშინლად გაჰკიოდნენ…

ამ სიმღერის გამგონმა საკმარისია თვალები დახუჭოს და იმ წამსვე წარმოუდგება აზიის ხრიოკი ვაკე და მათ შორის ბრბო მეომართა, რომლებიც თავიანთ ღმერთებს ლოცულობენ და სის¬ხლის დასაღვრელად ემზადებიან.~ შეთხზა რა აღფრთოვანებულ ფანტა¬ზიით ეს საოცარი სურათი, გაზეთი Pეტიტ ჟოურნალ დასძენს: რა რიგ განსხვავდებიან ჩვენს განათლებულ ერისაგან ეს ბარბაროსები აზიისა, რომლებიც ამპარტავნობენ თავის ახოვანის ტანით, იარაღის სილამაზით და იმავე დროს ბავშვებსავით უხარიათ, როცა შამპანის ღვინით სავსე ბოთლები იხსნება!~

1903 წელს თედო სახოკიას პარიზში შემთხვევით შეხვედრილმა გურულმა მოჯირითეებმა შესჩივლეს: `სიკვტილი რავა არ არის, ყველა კაზაკებს გვეძახიან და ისიც ვერ გავაგებიეთ, რომ საქართველის შვილები ვართო.~ (იმდროინდელ გაზეთებში ბევრ სტატიას გადააწყდებით, სადაც გურულები დაჟინებით ცდილობენ აუხსნან ყველას, რომ ისინი რუსები კი არა, ქართველები არიან). იმხნად საფრანგეთში მყოფმა გურულებმა დიდი აურზაური გამოიწვიეს. იარაღასხმული გუნდი ნამდვილ მეომრებს აგონებდა ფრანგებს და სადაც კი გაივლიდნენ, ქუჩებში ტევა აღარ იყო. ,,მთელი ექვსის დღის განმავლობაში მარსელელების ყურადღებას იქცევდნენ თურმე გურულები თავიანთის ჩაცმა-დახურვით, იარაღით, მიხვრა-მოხვრით, გურულ სხაპა-სხუპით ლაპარაკით… ქუჩებზე ტევა აღარ იყო ხოლმე. ყველას ყაზახ-რუსები ეგონათ და აქეთ-იქიდან იძახდნენ- ,,Vive Cosaques!” ყაზახ-რუსებს გაუმარჯოს!… წასვლის წინ სენ-ლაზარის სადგურზე მშვენივრათ შემოსძახეს ,,პატარა საყვარელო”, მოხდენილად ლეკურიც დაუარეს, გულ-აჩუყებულნი გამოგვეთხოვნენ და მატარებლებმა შერბურგის ნავთსადგურისკენ გააქანა, საიდანაც გემი ექვსის დღის უკან ნიუ იორკში გაიყვანს ყველას” (,,ცნობის ფურცელი” 16 აპრილი, 1903).

ხანდახან კურიოზულ სიტუაციებსაც ჰქონდა ადგილი: ორი წლის შემდეგ, 1905 წელს, 12 გურული ჩავიდა პარიზში იარაღითა და ბარგით და იქ ელვის სისწრაფით გავრცელდა ხმა, რომ ისინი რუსეთის არმიის დეზერტირები არიან, რომლებმაც უარი განაცხადეს მანჩჟურიაში წასვლაზე და სურთ ჩაირიცხონ ფრანგულ ლეგიონშიო. პრესაში ატყდა ერთი ამბავი, წერდნენ, რომ რუსეთს აღარ ძალუძს არმიის აღორძინება. მაგრამ, სულ მალე აღმოჩნდა რომ ისინი კაზაკი დეზერტირები კი არა, არამედ მოჯირითეები არიან, რომლებიც ჩავიდნენ ბაფალო ბილის შოუში მონაწილეობის მისაღებად.

კაზაკებს ებრაელთა ,,პოგრომებისა” და დემონსტრაციების დარბევის გამო ცუდი რეპუტაცია ჰქონდათ მოხვეჭილი. გაზეთები სიტუაციას უფრო ამძაფრებდნენ: The Hutchinson Leader-მა (24 ივლისი, 1908) შემდეგი წერილი დაბეჭდა: ,,მეფის არმიის კაზაკები ბრწყინვალე მოჯირითეები და უშიშარი მებრძოლები არიან… ისინი არბევდნენ ამ ორი წლის წინათ სანკტ-პეტერბურგის ქუჩებში კაცებს, ქალებსა და ბავშვებს, დახოცეს და ხმლებით აკუწეს ათასობით ადამიანი.” მსგავსი რეკლამა ხანდახან  მაყურებელსა და შოუში მონაწილე ე.წ. ,,კაზაკებს” ანუ გურულებს შორის შეხლა-შემოხლის საგანიც გამხდარა. ერთხელ აღლუმის დროს ერთმა 18 წლის ებრაელმა ყმაწვილმა, ცხენზე ამხედრებულ გურულს, როგორც ებრაელთა მოძულეს, სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა. ინგლისურის მცოდნე გურულმა არც აცია და არც აცხელა, მიეჭრა მას და ზურგზე მათრახი რამდენჯერმე ისე გადაუჭირა, რომ სისხლი ადინა. ინციდენტში მოქალაქეები ჩაერივნენ და მხედარს ებრაელი ხელიდან გააგდებინეს. New York Times-ის (24 სექტემბერი, 1895) ცნობით, კაზაკი არ დაუპატიმრებიათ.
ჟურნალი „მწყემსი“ (1906, #6) წერდა: „გაზეთის მკითხველებს უსათუოდ მოეხსენებათ, რომ ყოველ წელიწადს ინგლისსა და ამერიკაში რამდენსამე ცხენოსან გურულს იბარებენ ცირკებისათვის. ამ გურულებს რაღაცა შეცდომით, საზღვარ-გარეთ „კავკასიელ ყაზახებს“ ეძახიან. ამას წინათ ეს გურულები, ამერიკაში მიმავალნი, მარსელში მოჰყოლიან. როდესაც ფრანგებს გაუგიათ, „ყაზახები“ მოვიდნენო, ერთი ალიაქოთი აუტეხიათ, დაუშენიათ ქვები და ქოლგებით და ჯოხებით მიჰვარდნიან. ფრანგები საზოგადოდ გაჯავრებულნი არიან ყაზახებზე იმ საქმეების გამო, რომელსაც ესენი რუსეთში სჩადიან. ბოლოს საქმეში პოლიცია ჩარეულა და დაუსრწმუნებია ხალხი, რომ მიმავალნი ყაზახები კი არა, ქართველები არიანო.“