17 ოქტომბერს, საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა იძულებით გადაადგილებულ პირთათვის, ფოთში, ახლადაშენებული 32-სახლიანი ახალი რაიონი გახსნა. ევროკავშირის პროექტის ფარგლებში, 1168 ოჯახმა ახალ რაიონში საცხოვრებელი ფართი მიიღო. ქვეყნის პირველმა პირმა მათ ახალმოსახლეობა მიულოცა და სიტყვით მიმართა. მიხეილ სააკაშვილმა 2007 წელს მიცემული პირობაც გაიხსენა და იმ მძიმე პირობებზეც ისაუბრა, რომელშიც აფხაზეთიდან დევნილები წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ. იქვე, პირობა დადო, რომ ახალ რაიონში გადმოსული ყველა დევნილის ცხოვრება უკეთესობისკენ შეიცვლებოდა:
“4500 ადამიანი გადმოვიდა აქ და პრაქტიკულად, ახალი დასახლება შეიქმნა. 2007-ში მე მოვიარე წყალტუბოს სანატორიუმები, გავაღე ძალიან ბევრი პალატის კარი, შევედი ოჯახებში და დამთრგუნველი შთაბეჭდილება შემექმნა. მაშინ მართლა გამოვედი უკიდურესად ცუდ ხასიათზე და ვთქვი, რომ უნდა დავბრუნდეთ ჩვენს სახლებში და ეს ჩემი ცხოვრების მთავარი ამოცანაა. არ შეიძლება არც ერთი დღე დაყოვნება და ეს პირობები უნდა შეიცვალოს უკეთესობისკენ”, _ განაცხადა სააკაშვილმა და ევროკავშირს ამ პროექტის გახორციელებისთვის მადლობა გადაუხადა.
თავის გამოსვლაში პრეზიდენტმა ვრცლად ისაუბრა ქალაქ ფოთში დევნილთა დასაქმების პერსპექტივებზე და აღნიშნა, რომ სწორედ ამ ნიშნით შეირჩა ეს ქალაქი _ ადგილი, სადაც ყველაზე მეტი და მნიშვნელოვანი ლოჯისტიკური და ინფრასტრუქტურული ცენტრებია. ახალ რაიონში ჩასახლებული დევნილების თქმით კი, გარდა იმისა, რომ ჭერი გამოუცვალეს და როგორც თავად ამბობენ, “გაჭირვება კორპუსების ჭყეტელა ფერებით” შეუფუთეს, სასიკეთოდ სხვა არაფერი შეცვლიათ _ პირიქით:
“ჩხოროწყუში ვცხოვრობდით, ბაღის შენობაში და იქ თავი გაგვქონდა რაღაცნაირად. გვყავდა საქონელი, ფრინველი, ბოსტანიც გვქონდა და საჭმელი არ გვიჭირდა. აქეთ გადმოგვასახლეს და გაგვაყიდინეს საქონელი. აქ ბინა კი მოგვცეს, მაგრამ ოთხ კედელში გამოკეტილებმა თავი როგორ ვირჩინოთ?!” _ ამბობს სოხუმიდან დევნილი, მარგო გვალია.
ანალოგიურ მდგომარეობაში არიან სხვა დევნილებიც, რომლებსაც ათასი სხვა საზრუნავის პარალელურად, ყველაზე ძალიან, დასაქმების პრობლემა აწუხებთ:
“სანამ აქ ჩამოგვიყვანდნენ, ყველა გვპირდებოდა, რომ პორტში დაგვასაქმებდნენ, სადმე მშენებლობა თუ იქნებოდა, პირველი ჩვენი იქნებოდა სამსახური, ყოველგვარ დახმარებას გაგვიწევდნენ. რაც აქ შემოგვყარეს, იმის მერე არავის გავხსენებივართ. არსებობაც კი არ ახსოვთ ჩვენი,” _ წუხს შუახნის მამაკაცი, რომელიც ვინაობის გამხელაზე უარს გვეუბნება და ჟურნალისტებზეც შემომწყრალია: “რაღას დადიხართ წინ და უკან, მაინც არავინ გისმენთ. წერთ და კითხულობთ, მეტი რა ხეირია თქვენგან?!”
ახალ რაიონში მცხოვრებ დევნილებს გათბობა ამ დრომდე არ აქვთ. მართალია, ხელისუფლებამ “იზრუნა”, გაზის მილებიც გაიყვანა კორპუსებამდე და პატარა გაზქურებიც დაარიგა, თუმცა, მილებში ჯერჯერობით, ბუნებრივ აირს არ გაუვლია:
“ეს იგივეა, აუზი ააშენო და შიგნით წყალი არ ჩაასხა. გაზის გარეშე, ქურები რითი გავათბოთ? დენის “ფეჩები” გვაქვს ჩართული, საცოდავ კომპენსაციებზე დამოკიდებული ხალხი ვართ და 250 ლარი როგორ გადავიხადოთ ამაში ან მაგის ნახევარი?!” _ ამბობს ემა გითოლენდია, რომელიც ოჩამჩირიდან დევნილია.
“ხალხს შია, შვილო. რომ ნახო, აქ რაც ხდება, შეიძლება გული გაგისკდეს. არანაირი შემოსავალი არ გვაქვს, მარტო პური და კარტოფილი იყიდება. არა იმიტომ, რომ სხვა არაფერი იშოვება _ იმიტომ, რომ სხვა რაიმეს საყიდელი ფული 90%-ს არ აქვს. შევარცხვინე ამათი ფერადი კოშკები! ისიც ვერ გააკეთეს ნორმალურად და ზოგ ბინაში ისე წვიმს ფანჯრებიდან, როგორც გარეთ,” _ გვეუბნება სოხუმელი ნანი ბერაია. მისივე თქმით, ბინების უმრავლესობა, უკვე დაზიანებულია: “პარკეტი ამობერილია, ნესტია. ეს არის საცხოვრებელი სახლი? !
3 ოპერაცია მაქვს გაკეთებული და ონკოლოგიურში დავდივარ სამკურნალოდ. არაფრის საშუალება არ მაქვს, მოგვხედონ! შემოგვყარეს 7 ადამიანი 2 ოთახში. გაუსაძლის პირობებში ვცხოვრობთ. შემოსულიყო პრეზიდენტი ჩვენთან და ენახა როგორ ვცხოვრობთ. გარედან ლამაზია შენობა, მაგრამ შიგნით უვარგისია, დარწმუნებული ვართ პრეზიდენტმა არ იცის ჩვენ როგორ ცხოვრობთ _ აქ რომ იყო, არავინ მიგვიშვა რაიმეს სათქმელად,” _ ამბობს ქალბატონი ნანი.
ფოთის მერის ვახტანგ ლემონჯავას განცხადებით, არსებული დეფექტების გამოსწორება, ხელშეკრულების საფუძველზე, მშენებელ კომპანიებს ევალებათ. იგივე განაცხადა ჩვენთან საუბრისას, განსახლებისა და ლტოლვილთა მინისტრმა კობა სუბელიანმა: “ამ პროექტებს თვითონ ევროკავშირი უწევდა მონიტორინგს. რაც შეეხება ნესტს, იგი ზოგადად დასავლეთ საქართველოში ყველგან არის. რაც შეეხება ხარვეზებს, ამას სამშენებლო კომპანია თავისი ვალდებულების ფარგლებში თვითონვე გამოასწორებს,” _ გვითხრა მინისტრმა.
ფოთის მერის განმარტებით, დევნილების ახალ რაიონში მუშაობს თვითმმართველობის ჯგუფი, რომელიც “ტოტალურად სწავლობს და მაქსიმალურად ცდილობს ყველა მიმართულებით, პირველ რიგში, ეს ადამიანები (დევნილები) ჩაერთონ ქალაქის ცხოვრებაში, ანუ იპოვონ ადგილი ამ ქალაქში”.
“კორპუსების აშენების პარალელურად, უნდა გახორცილებულიყო სახელმწიფო პროგრამა სამუშაო ადგილების შესაქმნელად ან კორპუსები აშენებულიყო იმ მუნიციპალიტეტში, სადაც დევნილები უკვე იყვნენ ინტეგრირებულნი და ასე თუ ისე ირჩენდნენ თავს წლების განმავლობაში. ფაქტია, რომ არც ერთი დევნილი არ დასაქმებულა. საინტერესოა, გათვლილი ჰქონდა თუ არა ევროკავშირს ის ლოგიკური შედეგები, რა რეალობაშიც დღეს უწევს არსებობა დევნილებს. საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ კორპუსები არ არის მორგებული ქართულ რეალობას და საკვამურები არ გააჩნია, ხოლო შუა ზამთარში გაზი ჯერ კიდევ არ მიეწოდებათ. საერთაშორისო ორგანიზაციებმა და სახელმწიფომ დროულად უნდა დაიწყონ დასაქმების პრობლემაზე ზრუნვა და მცირე სამეწარმეო გრანტების გაცემა, ხოლო ადგილობრივმა მმართველობამ ხელი შეუწყოს ახალგაზრდული პროექტების გახორციელებას, ახალგაზრდების სტაჟირებასა და მათ მოხალისედ სამუშაოზე მიღებას, რათა მიიღონ გამოცდილება და შემდგომში ადვილად იშოვონ სამუშაო,” _ ამბობს დევნილთა საკითხებზე მომუშავე ახალგაზრდული არასამთავრობო ორგანიზაცია “საუნჯეს” წარმომადგენელი ანა ემუხვარი.
