"ხელმისაწვდომი გარემო ყველასათვის" წარმომადგენელი- ადგილობრივი გიორგი ნონიაშვილი ამბობს, რომ თვითმმართველობის როლი შშმ პირთა კონვენციის განხორციელებაში მეტად მნიშვნელოვანი და აუცილებელია.
"ვფიქრობ, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანი დოკუმენტი არის 2014 წელს გამოცემული სამოქმედო გეგმა. მოგეხსენებათ უკვე წელიწადნახევარია გასული ამ დოკუმენტს არ ახლავს აღსრულების და კონტროლის მექანიზმები, არ ახლავს საბიუჯეტო ნაწილი, რომელიც პრინციპში შეუძლებელს ხდის მის კონტროლს ჩვენ, ფიზიკური პირებისთვის და არასამთავრობო ორგანიზაციების მხრიდან. ჩვენ შეგვიძლია ადგილობრივი თვითმმართველობების ვალდებულებები პირდაპირ გამოვყოთ თუ რა უნდა გაკეთდეს 2014-2016 წლებში, ეს არის შშმ პირთა საკითხებზე მომუშავე საბჭოების შექმნა, სამშენებლო ნორმების აღსრულების ზედამხედველობა, ადაპტირებული საგზაო ინფრასტრუქტურის შექმნა, ადაპტირებული ტრანსპორტის უზრუნველყოფა, საჯარო დაწესებულებებში ინფორმაციის მიწოდების ადაპტირებული ფორმები, საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ჩართვის უზრუნველყოფა, სახელმწიფოს საცხოვრებლით უზრუნველყოფა, დასაქმების ხელშეწყობა, საარჩევნო ხმის რეალიზებისთვის გარემოს ადაპტირება, კულტურული და სასპორტო დაწესებულებების ადაპტირება და ადაპტირებული სასწავლო კურსების ორგანიზება – აი, ეს 11 მიზანია, რომელიც ადგილობრივმა თვითმმართველობამ უნდა განახორციელოს 2014-2016 წლებს. რა თქმა უნდა დაისმება კითხვა ამ წელიწადნახევარში რა გაკეთდა? – ჩემი აზრია, რომ ალბათ 10 %-ი არ გაკეთებულა. გარკვეული ტიპის ურთიერთობა გვაქვს თვითმმართველობის წარმომადგენლებთან, ტრენინგებს ვატარებთ და პრინციპში დეტალურად ვიცით, რა ეტაპზე რა გაკეთებულა და რა სახელმწიფო ნება არსებობს. თუ არ არსებობს შშმ პირების ჩართულობა ნაკლებად სავარაუდოა სწორი პრიორიტეტები გამოიყოს ადგილობრივი თვითმმართველობის მიერ", _ თქვა გიორგი ნონიაშვილმა.
ქუთაისის მცხოვრები ქეთი ჭიღლაძე ამბობს, რომ ის ყოველდღიურად აწყდება პრობლემებს არაადაპტირებული გარემოს გამო.
"არ არის ქალაქში ადაპტირებული ტრანსპორტი, რომ დამოუკიდებლად გავიდე ქალაქში. ასევე დიდი პრობლემაა ქუჩაში გადაადგილების დროს, არ არის ბორდიულები, არ არის გადასასვლელი ბილიკები. თითქმის ყოველდღიურად მიწევს სახლიდან გამოსვლა ძირითადად გადავაადგილდები ელექტრო ეტლით, ჩემი სიცოცხლე ყოველდღე რისკის ქვეშაა, რადგან ქუჩაში გადასვლის დროს მძღოლები არღვევენ წესებს. უბრალოდ, ელემენტარული წესი, არ იციან, რომ დაგითმონ გზა და შეანელოს ავტომობილი, როდესაც გადადიხარ ქუჩაში. აუცილებელია მძღოლების გადამზადება და ყველა ქალაქში იყოს ადაპტირებული ტრანსპორტი, ასე უფრო ბევრი შშმ პირი გამოვა საზოგადოებაში.
მინდა ვუთხრა საზოგადოებას ჩვენ ვართ ამ ქვეყნის სრულფასოვანი წევრები, ჩვენი უნარები და შესაძლებლობები უსაზღვროა, ჩვენ მხოლოდ შეზღუდული გვაქვს გარემო", _ თქვა ჩვენთან საუბრისას ქეთი ჭიღლაძემ.
"ხელმისაწვდომი გარემო ყველასათვის" წარმომადგენელი, ნინო ბაიდაური "გურია ნიუსთან" საუბრისას ამბობს, რომ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ადამიანების უფლებების დაცვა შშმ ადამიანებისთვის, შესაძლებლობის შეზღუდვის არმქონე ადამიანებისთვის, თვით ადამიანის უფლებათა აქტივისტებისა და სახელმწიფო მოხელეებისთვისაც, კომფორტის ზონის მიღმაა.
"ესაა ქაოსი, საიდანაც თავის დასაღწევად არც სხვები გვეიმედება და არც საკუთარი თავი. ბევრი იმედგაცრუება გვხვდება გზაზე და ბევრი "ჩვენ მაინც არაფერი გვეშველება". მიზეზი მგონია ისაა, რომ ამ რეალობაში საზოგადოება, პირდაპირ და სრულიად მოუმზადებლად, მყარად ფესვგადგმული მითებისა და სტერეოტიპების ტყვეობიდან მოხვდა. მათ განეიტრალებას დრო, ძალისხმევა სჭირდება და მათივე გავლენით, გულის სიღრმეში უმრავლესობას გვწამს, რომ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ადამიანებისთვის მიუღებელი სიტუაცია მათი უფლებების რღვევა და დისკრიმინაცია კი არა, ბუნებრივი მოცემულობაა. საუბარი კი მათ უფლებებზე და ამ უფლებების რეალობაში აღსრულება, ძალიან ბევრისთვის ჯერ კიდევ უხერხემლო ოცნება და არარაციონალური ჰუმანიზმია", _ თქვა ნინო ბაიდაურმა.
მისივე თქმით, კონვენცია (მუხლი 27) გვეუბნება, რომ უნდა ვაღიაროთ შშმ პირთა უფლება, მუშაობდნენ სხვებთან თანასწორ პირობებში, რაც გულისხმობს საკუთარი შრომით ცხოვრების უზრუნველყოფის შესაძლებლობას, ღია, ინკლუზიურ, შშმ პირთათვის მისაწვდომ შრომით ბაზარსა და სამუშაო გარემოს. მონაწილე სახელმწიფოები, შესაბამისი საფეხურების გავლით, მათ შორის საკანონმდებლო დონეზე, იცავენ და ხელს უწყობენ შრომის უფლების რეალიზებას, რათა დასაქმებისას, შრომის პირობების შექმნისას, პროფესიული წინსვლისას, შრომის ანაზღაურებისას, ყველა სექტორში, სახელმწიფო, თუ კერძო სექტორში დასაქმებისას, შშმ პირები სხვებთან თანაბარ და არადისკრიმინაციულ გარემოში იმყოფებოდნენ, ჰქონდეთ წვდომა უწყვეტ განათლებაზე და ა.შ.
"ხშირად, არათუ სხვებისთვის, არამედ თემის წარმომადგენლებისთვისაც, ეს ყველაფერი ლამაზი სიტყვები, ლამაზი ოცნებებია, მაგრამ ჩვენ უნდა ყველამ დავიჯეროთ, რომ ეს არა ლამაზი სიტყვები, არამედ რეალური შესაძლებლობებია. მე არ გთავაზობთ ოპტიმიზმით გაჯერებას, მე გთავაზობთ, რომ ვიყოთ რეალისტები. რა თქმა უნდა, ილუზიაა, რომ ყველა პრობლემა მოგვარდება მალე, მაგრამ რეალობაა, რომ სწორი პოლიტიკის, შესაბამისი სტრატეგიის და სამოქმედო გეგმის პირობებში ჩვენ წლიდან წლამდე შეგვიძლია მეტად და მეტად მივუახლოვდეთ დასახულ მიზანს. ისე, როგორც ამას აკეთებდნენ და აკეთებენ ახლაც ჩვენზე უფრო მეტად განვითარებულ ქვეყნებში, რომელთაც შევნატრით და რომლებიც წლების წინ ზუსტად იმავე პოზიციაზე იდგნენ, სადაც ახლა ჩვენ ვართ", _ აღნიშნა ბაიდაურმა.
მისივე თქმით, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მონაცემებით განვითარებად ქვეყნებში სამუშაო ასაკის მქონე შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების 80-90% დაუსაქმებელია და ეს მონაცემი ხშირად, სულ მცირე, ორჯერ აღემატება შესაძლებლობის შეზღუდვის არმქონე უმუშევართა რაოდენობას.
"იმავე გაეროს მონაცემებით, მთავარი მითები, რაც შშმ პირების დასაქმებასთან მიმართებაში არსებობს, არის ის, რომ 1) ამ ადამიანებს შრომა არ შეუძლიათ და 2) მათ ხელშეწყობა და დახმარება სამუშაო ადგილზე ძვირი ჯდება.
რა ხდება საქართველოში: – საჯარო სამსახურის ბიუროს 2013/2014 წლის ანგარიშის მიხედვით საქართველოში საჯარო სექტორში 100 000-ზე მეტ საჯარო მოსამსახურეს შორის სულ დასაქმებულია 24 შშმ პირი, რომელთაგან 5 სამინისტროში, 18 ადგილობრივ თვითმმართველობებში და 1 სხვა სახელმწიფო დაწესებულებაშია დასაქმებული. 2008 წელს საჯარო რეესტრის სააგენტომ სახელმწიფო უწყებებს შორის პირველმა წამოიწყო შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა დასაქმების პროექტი და საკუთარ სისტემაში შეზღუდული ფიზიკური შესაძლებლობების მქონე ადამიანები დაასაქმა. დღეს საჯარო რეესტრის სააგენტოში 15 შშმ პირი მუშაობს და მოქალაქეებს კვალიფიციურ მომსახურებას უწევს. ცენტრალური საარჩევნო კომისია სისტემატურად, მაგრამ არა სტაბილური სამუშაოს სახით, ასაქმებს შეზღუდულ შესაძლებლობის მქონე პირებს და უნდა ითქვას, რომ იგი ერთ–ერთ საუკეთესო დამსაქმებლად ითვლება დღევანდელ პირობებში. გამონაკლისი შემთხვევები გვაქვს კერძო სექტორში შშმ პირთა დასაქმების. რამდენიმე წლის წინანდელი ჩატარებულია კვლევა, სადაც ნათქვამია, რომ შშმ პირთა დაახლოებით 2% არის დასაქმებული. ანუ, საქართველოს ყავს უამრავი მოქალაქე, რომელთა რესურსს არ იყენებს, არ ავითარებს და შორს მიმავალ პერსპექტივაში, ფაქტობრივად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ წაგებაშია, რადგან იმის ნაცვლად, რომ ამ ადამიანებს ხელი შეუწყოს თავად გახდნენ გადასახადების გადამხდელები და თავისი წვლილი შეიტანონ ქვეყნის განვითარებაში, აქცევს მათ ტვირთად, ადამიანებად, რომელთაც უნდა უხადოს სოციალური კომპენსაცია, და ამავე დროს, ამასაც ვერ ახერხებს ადეკვატურად", _ გვითხრა ნინო ბაიდაურმა.
შენიშვნა: ფოტოები ეკუთვნის ფონდ "ღია საზოგადოება – საქართველოს".
