FactCheck.ge პოლიტიკოსების და საჯარო პერსონების განცხადებებში ფაქტობრივი სიზუსტის დადგენის ყოველკვირეულ მიმოხილვას აქვეყნებს. გასულ კვირას ფაქტ-მეტრმა სხვადასხვა გადამოწმებულ ფაქტზე რამდენიმე კვლევა მოამზადა.
ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სტატია პრემიერ-მინისტრის, ირაკლი ღარიბაშვილის განცხადებას ეხებოდა. პრემიერის თქმით, მთავრობაში "ქართული ოცნების" მოსვლის შემდეგ განათლების ბიუჯეტი 50%-ზე მეტით გაიზარდა. ასევე გაიზარდა პედაგოგების ხელფასები.
განათლების სამინისტროს 2015 წლის ბიუჯეტი 840.8 მილიონ ლარს შეადგენს და ის 2012 წლის მონაცემებს 31%-ით აღემატება. 2016 წლის ბიუჯეტის პროექტის მიხედვით კი, განათლების სამინისტროს ბიუჯეტი 2012 წელთან შედარებით 55.6%-ით არის გაზრდილი. აქვე უნდა ითქვას, რომ განათლების სამინისტროს ბიუჯეტი ყოველწლიურად იზრდებოდა და ამ მხრივ 2015 წელი გამონაკლისი არ ყოფილა. ბიუჯეტის მატება ეტაპობრივად ხდებოდა და ცხადია, სამი წლის განმავლობაში გაზრდილი ბიუჯეტი ჯამურად სამი წლის წინანდელ მაჩვენებელს აღემატება. რაც შეეხება ხელფასებს, 2015 წლის 14 სექტემბრიდან ახალი სქემის ფარგლებში საჯარო სკოლის პედაგოგთა ხელფასი ორ ეტაპად, ჯამში 34%-ით გაიზრდება. პირველ ეტაპზე პედაგოგთა საბაზო ანაზღაურება 16%-ით (50 ლარით) გაიზარდა. ზრდა შეეხო მასწავლებელთა კატეგორიის დანამატსაც.
შესაბამისად, პრემიერ-მინისტრის განცხადება სიმართლეა.
გასულ კვირას ფაქტ-მეტრმა ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილის, ზაზა სოფრომაძის განცხადებაც გადაამოწმა. სოფრომაძის თქმით, სამინისტროს ჯანდაცვაზე გამოყოფილ თანხებს ძალიან ეკონომიურად იყენებს.
საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაზე გამოყოფილი თანხები ზრდის ტენდენციით ხასიათდება. 2013-2014 წლებში საყოველთაო ჯანდაცვაზე გამოყოფილი სახსრები 88 მლნ ლარიდან 470 მლნ ლარამდე გაიზარდა. დაფინანსების არსებული სქემით, პროგრამას სოციალური მომსახურების სააგენტო ახორციელებს, ხოლო კერძო სადაზღვევო კომპანიები პროგრამიდან გამოთიშულნი არიან. მსგავსი ქმედებით, გარდა იმისა, რომ სახელმწიფო კერძო სადაზღვევო ბაზრის კონკურენტად გვევლინება, ის ასევე სრულად იღებს დაზღვევასთან დაკავშირებულ ფინანსურ რისკებს. მსგავსი პრაქტიკა ხარჯების მართვის ეფექტურ მექანიზმად ვერ ჩაითვლება.
საყოველთაო ჯანდაცვაზე გაწეული ხარჯები მშპ-ის 2%-ს შეადგენს, ხოლო განვითარებულ ქვეყნებში აღნიშნული ხარჯები უფრო მაღალია და მშპ-ის 8-10%-ის ფარგლებში მერყეობს, თუმცა განვითარებულ ქვეყნებში ჯანდაცვაზე სახელმწიფოს მაღალ ხარჯებს ეკონომიკაში ჯანდაცვის მაღალი წილი, ჯანდაცვის სერვისების ფასები, ხარისხი და ამ ქვეყნების მაღალი ფინანსური შესაძებლობები განაპირობებს. ასევე, პროგრამის ეფექტურობის შეფასებისას მთავარი არა ხარჯების ეკონომიური, არამედ ეფექტიანი ხარჯვაა, რაც ჯანდაცვის სერვისების ხარისხის ზრდას გულისხმობს.
ფაქტ-მეტრის დასკვნით, ზაზა სოფრომაძის ნახევრად სიმართლეა.
ფაქტ-მეტრის მიერ გადამოწმებული კიდევ ერთი ფაქტი გიგა ბუკიას განცხადებას ეხებოდა. ბუკიამ განაცხადა, რომ ყურძენზე დაბალი ფასი მსოფლიოში მიმდინარე ეკონომიკური კრიზისითაა გამოწვეული. მსოფლიო კრიზისის დასტურად მან ნავთობზე შემცირებული ფასი მოიყვანა. მისი თქმით, 2 წლის წინ ბარელი ნავთობი 120 დოლარი ღირდა და წელს ფასი 45 დოლარამდე ჩამოვიდა, ფასმა 220%-ით დაიკლო.
მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისი მაშინ გვაქვს, როდესაც მსოფლიო ქვეყნების უმეტესობა (განსაკუთრებით დიდი ეკონომიკის მქონე ქვეყნები) სერიოზული ეკონომიკური პრობლემების წინაშე არიან, მცირდება ეკონომიკა, ვაჭრობა, ინვესტიციები და იზრდება უმუშევრობა. მსოფლიო ბანკის და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის შეფასებებით, უმეტესი ქვეყნებისთვის 2015 წელი 2014 წელზე უკეთესი იქნება. მსოფლიო ეკონომიკა დაახლოებით 3%-ით გაიზრდება. მსოფლიოს ზოგიერთ ქვეყანას მნიშვნელოვანი ეკონომიკური პრობლემები აქვს (მაგ. რუსეთი, უკრაინა, საბერძნეთი), მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მსოფლიოში ეკონომიკური კრიზისია. მსოფლიოში ყოველ წელს მოიძებნება ქვეყნები, სადაც სერიოზული ეკონომიკური პრობლემებია.
ნავთობის მსოფლიო ფასი 53%-ით და არა 220%-ით შემცირდა. 220%-ით შემცირება შეუძლებელია. ნავთობის ფასის შემცირებას სხვადასხვა ობიექტური მიზეზი ჰქონდა და ის მსოფლიოში პროდუქციის წარმოების შემცირების და აქედან გამომდინარე ნავთობზე მოთხოვნის შემცირების გამო არ შემცირებულა, როგორც ეს 2009 წელს მოხდა.
შესაბამისად, გიგა ბუკიას განცხადება მცდარად შეფასდა.
ფაქტ-მეტრმა საპარლამენტო უმცირესობის წევრის, გიორგი კანდელაკის განცხადებაც გადაამოწმა. მისი თქმით, დღეს, როცა რუსეთის ბაზარი ღიაა, ყურძენი ღირს უფრო ნაკლები, ვიდრე 2012 წელს, როდესაც რუსეთის ბაზარი დახურული იყო.
2012 წელს, როდესაც რუსეთის ბაზარი ქართული ღვინისთვის დახურული იყო, ყურძენი (წითელიც და შავიც) მართლაც 1 ლარი ღირდა. აქვე აღსანიშნავია, რომ გადამუშავებულ ყურძენში სახელმწიფო საწარმოების წილი საკმაოდ მაღალი – 65% იყო და ალბათ იგივე განმეორდება წელსაც. 2015 წელს, რუსეთის ბაზრის პირობებში, თეთრი ყურძენი 60 თეთრი და შავი კი – 85 თეთრი ღირს. 2012 წელთან შედარებით თეთრი ყურძნის ფასი 40%-ით, შავის კი 15%-ით არის შემცირებული.
ფაქტ-მეტრის დასკვნით, დეპუტატ გიორგი კანდელაკის განცხადება სიმართლეა.
გასულ კვირას ფაქტ-მეტრმა მთავრობის მიერ გავრცელებული მონაცემების სიზუსტეც გადაამოწმა, რომლის მიხედვითაც ეკომიგრანტი ოჯახებისთვის საცხოვრებლების შესყიდვის მიზნით სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 1.8 მლნ ლარი გამოიყო, დაკმაყოფილებულია 153 ოჯახი.
საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიერ ეკომიგრანტების საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების კუთხით გარკვეული სამუშაოების გაწევაზე მედიაში არსებული ინფორმაციაც მეტყველებს. ამასთან, სამინისტროს ინიციატივით გასულ წელს კომისია შეიქმნა, რომელიც ეკომიგრანტების სტატუსის შესახებ კანონპროექტის მომზადებაზე მუშაობს. კანონპროექტის მომზადებასა და მიღებამდე კი, ეკომიგრანტებისთვის სტატუსის მინიჭების გარემოებები მინისტრის 779-ე ბრძანებით რეგულირდება.
ფაქტ-მეტრის კვლევამ აჩვენა, რომ წელს, ეკომიგრანტი ოჯახებისთვის საცხოვრებლების შესყიდვის მიზნით, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 1.8 მლნ ლარი გამოიყო. ამ დროისთვის დაკმაყოფილებულია 153 ოჯახი და წლის ბოლომდე კიდევ 50 ოჯახის დაკმაყოფილება იგეგმება. მთავრობის მიერ გავრცელებულ მონაცემებს ადასტურებს დევნილთა და განსახლების სამინისტროს ანგარიშიც. ასევე, ფაქტ-მეტრთან საუბარში აღნიშნული ინფორმაცია დევნილთა სამინისტროს განსახლებისა და მიგრაციის სამმართველოს უფროსმაც დაადასტურა.
შესაბამისად, მთავრობის ანგარიშში მოყვანილი ეს მონაცემები სიმართლეს შეესაბამება.
შეგახსენებთ, რომ FactCheck.ge მიზნად ისახავს საზოგადოებისათვის საინტერესო საკითხებზე პოლიტიკოსთა მიერ გაკეთებულ განცხადებებში ფაქტობრივი სიზუსტის, თუ უზუსტობების დადგენას. ფაქტ-მეტრის მიერ ფაქტის სიზუსტის შეფასების გრადაციებია: სიმართლე, მეტწილად სიმართლე, ნახევრად სიმართლე, მეტწილად მცდარი, მცდარი, ტყუილი.
