იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანი ლევან მურუსიძე მოსამართლეთა არჩევნებში მონაწილეობის მიღებას აპირებს, რისი კანონიერი უფლებაც მას აქვს, თუმცა ოპოზიციისა და არასამთავრობოების მთავარი პრეტენზიის მიზეზი ის გარემოებაა, რომ მურუსიძე არჩევნების პროცესში ერთდროულად კანდიდატი და გადაწყვეტილების მიმღები პირი იქნება. მურუსიძის გადაწყვეტილებას დღეს ადვოკატთა ასოციაციის თავმჯდომარე ზაზა ხატიაშვილი დაუპირისპირდა და განაცხადა, რომ ეს „სამართლიანი სასამართლოს იდეას ასამარებს“ და საქართველოს პრეზიდენტს მოუწოდებს აღნიშნული არ დაუშვას.
ლევან მურუსიძეს მოსამართლის ვადა აპრილში ეწურება. თუ მის კანდიდატურას იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ჩააგდებს, მას თანამდებობის დატოვებაც მოუწევს. თუ მურუსიძეს მოსამართლის უფლებამოსილება გაუგრძელდება, ის იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივნის თანამდებობაზე 2017 წლის ზაფხულამდე დარჩება.
მის მიმართ გაჟღერებულ ლევან მურუსიძემ „გურია ნიუსთან“ ინტერვიუში უპასუხა და აღნიშნა, რომ პროცესში არც ინტერესთა კონფლიქტია და არც უხერხულობას გრძნობს.
_ ეს არის ხელოვნურად აგორებული თემა და ამის უკან გარკვეული ჯგუფები დგანან. ძალიან სამწუხაროა, რომ ადვოკატთა ასოციაციის თავმჯდომარე ასეთ არაკომპეტენტურ, არასამართლიან, არასწორ პროცესში თავისი ინიციატივით ჩაერთო. ეს კარგად ჩანს იქიდანაც, რომ ბატონი ზაზა არის ადვოკატი და მან ძალიან კარგად იცის, რომ პრეზიდენტს არანაირი კანონიერი უფლება და თეორიული შანსიც არ აქვს, რომ საბჭოს საქმიანობაზე რაიმე გავლენა მოახდინოს. თანაც, არა მგონია, პრეზიდენტს ამის სურვილი ჰქონდეს. ეს გადაწყვეტილება მისაღებია მხოლოდ სასამართლო სისტემის და უმაღლესი საბჭოს მიერ. ეს ძალიან კარგად იცის ბატონმა ზაზამაც. თუმცა მას სურდა, რომ ეს თემა აეწია, ყოფილიყო აჟიოტაჟი და ამიტომ მიმართა პრეზიდენტს. ვფიქრობ, გარკვეულ პირებს აქვთ ცუდი ზრახვები, რომ სასამართლო იყოს ხელისუფლების დაქვემდებარების ქვეშ, რაშიც ის ხელს უშლის. მე ვარ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანი, რომელიც მოსამართლეთა კონფერენციამ ხმების აბსოლუტური უმრავლესობით აირჩია – 221 ხმიდან 204 ხმა ავიღე ფარული კენჭისყრით.
_ამბობთ რომ პროცესი ხელოვნურად არის აგორებული და ამას გარკვეული ჯგუფები მართავენ… ვისზე გაქვთ ეჭვი?
_ მჭირდება გარკვეული დრო იმისთვის, რომ პროცესს დავაკვირდე. ძალიან მაინტერესებს, კიდევ ვინ გამოეხმაურება ამ განცხადებებს, ვინ წამოწევს თავს და ამის შემდეგ დარწმუნებით შემიძლია გითხრათ რა როგორ არის. სასამართლოში არსებობს გაცილებით დიდი პრობლემები, ვიდრე ლევან მურუსიძის საკითხი და იმის ნაცვლად, რომ ამ პრობლემებზე ვისაუბროთ, ისინი ფიქრობენ თავიანთ ცუდ ზრახვებზე, რომ სასამართლო იყოს ხელისუფლებაზე დამოკიდებული, იყოს კორუფცია და ეტყობა, ამაში ხელს ვუშლი. სამწუხაროდ, ზაზა ხატიაშვილი შეუერთდა ამ სიტუაციას და მე ველოდები, რომ სხვადასხვა პირებიც შეუერთდებიან მას. ესენი არიან ის პირები, ვინც არ არიან რეალურად დაინტერესებული, რომ სასამართლო სისტემა განვითარდეს. მე არასდროს მითქვამს ბატონ ზაზაზე, რაიმე გადაკვრითი სიტყვა. არ ვკადრებ ჩემს თავს, რომ გადაკვრით ვისაუბრო მასზე და ან საადვოკატო სისტემაზე, თუმცა, შეიძლება ჩემი პირადი მოსაზრებები მქონდეს მის მიმართ ან სხვადასხვა ადვოკატების მიმართ. ადვოკატთა ასოციაციის თავმჯდომარე პოლიტიკურ განცხადებებს აკეთებს და როგორც ჩანს, ნიადაგს ამზადებს პოლიტიკაში გადასვლისთვის. ამიტომ მოვითხოვ, რომ სასამართლო სისტემაში ხელის ფათურს თავი გაანებონ.
_სასამართლოს გარედან მართული პროცესია თუ შიგნიდან, ეს მაინც შეგიძლიათ გვითხრათ?
_ პასუხს გაცემისგან ჯერჯერობით თავს შევიკავებ.
_ ზაზა ხატიაშვილმა განაცხადა, რომ თქვენ სააპელაციო სასამართლოში უვადოდ დანიშვნაზე განაცხადი გაქვთ შეტანილი….
_ ეს დასამალი არ არის. შეტანილი მაქვს განცხადება, რომლის თანახმადაც, მე მონაწილეობას ვღებულობ სააპელაციო ინსტანციაში მოსამართლედ გამწესების კენჭისყრაში. ეს არის აბსოლუტურად კანონიერი მოქმედება. როგორც მოსამართლეს სრულიად კანონიერი უფლება მაქვს მონაწილეობა მივიღო კენჭისყრაში. დანარჩენი იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს გადასაწყვეტია. არანაირი ინტერესთა კონფლიქტი იმაში, რომ იუსტიციის საბჭოს მდივანი იღებს მონაწილეობას კენჭისყრაში, არ არის. ამ დროისთვის სააპელაციო სასამართლოში 61 ვაკანტური ადგილია. კენჭისყრა დაახლოებით ერთი თვის ვადაში გაიმართება. სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლეებს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ირჩევს წევრთა რაოდენობის მინიმუმ ორი მესამედი ხმით. გარდა ამისა, ეს არის კანონით განსაზღვრული, საუბარია არა უვადოს დანიშვნაზე, არამედ სამწლიანი გამოსაცდელი ვადით დანიშვნაზე.
ამაში ვერ ჩაერევა ვერც პრეზიდენტი და ვერც რომელიმე თანამდებობის პირი. ამიტომ სასამართლო სისტემის გადასაწყვეტია ვინ იქნება ამ სისტემაში მოსამართლე და ვინ არა. ყველას მოვუწოდებ, რომ სასამართლო სისტემაში ჩარევისგან თავი შეიკავოს.
_ბატონო ლევან, არაერთხელ მოგვისმენია მოსამართლეთა უვადოდ დანიშვნასთან დაკავშირებით არასამთავრობო ორგანიზაციების კრიტიკა. საკმაოდ ბევრ უარყოფით არგუმენტს ასახელებენ რა შეიძლება ამას მოჰყვეს. რას ფიქრობთ, უნდა დაინიშნოს თუ არა ყველა მოსამართლე უვადოდ?
_ ამ საკითხს ორ ნაწილად გავყოფ. დღეს გვაქვს კანონი, რომლითაც ნებისმიერი მოსამართლე, რომელსაც იუსტიციის უმაღლესი საბჭო დანიშნავს, გამოსაცდელი ვადა აქვთ. გვქონდა ერთი თვის წინ შეკრება იუსტიციის სამინისტროში და გაჟღერდა პოზიცია, რომ მოსამართლეებს, ვისაც მინიმუმ 10-წლიანი პოზიცია აქვთ, საბჭოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, არ არის მართებული, რომ მათზე გამოსაცდელი ვადა გამოვიყენოთ. ის მოსამართლეები კი, რომლებიც პირველად ინიშნებიან, გამოსაცდელი ვადით დაინიშნებიან. თუმცა, ჩემი პოზიცია იყო, რომ ზოგადად გამოსაცდელი ვადა არ შეიძლება მოსამართლეს დაუწესდეს. აბსურდულად მიმაჩნია, რომ მოსამართლეს, რომელსაც აქვს 10, 20, 30-წლიანი გამოცდილება, გამოსაცდელი ვადით დაინიშნოს. გვყავს მოსამართლე, რომელსაც აქვს 30-წლიანი გამოცდილება და ისიც 3-წლიან გამოსაცდელ ვადაში მოექცა. თუმცა, ეს საბოლოოდ ხელისუფლების გადასაწყვეტია.
_რაც შეეხება კონკურსის გარეშე მოსამართლეების დანიშვნას, რომლის სტატისტიკაც ცოტა ხნის წინ "ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა“ წარმოადგინა. მიგაჩნიათ თუ არა ეს პროცესი სამართლიანად?
_ ძალიან მარტივად შემიძლია გიპასუხოთ. ახლა ჩვენ ვატარებთ კონკურსს მოსამართლეების დანიშვნაზე პირველ ინსტანციაში და სააპელაციო სასამართლოში. ვიღებთ მათ განაცხადებს, ვინც არის თანახმა მიიღოს მონაწილეობა აღნიშნულ კონკურსში, მათ შორის სააპელაციო სასამართლოში (ამის უფლება პირველი ინსტანციის მოსამართლეებს აქვთ), ამი შემდეგ ვიწყებთ გასაუბრებას და გადაწყვეტილებას 10 ხმით ვიღებთ. რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოში კონკურსგარეშე გადასულ მოსამართლეებს, სასამართლო სისტემას მივეცით ერთკვირიანი ვადა, რომ მოსამართლეებს წარმოედგინათ განცხადებები, ვისაც დაწინაურება სურდა. მოგროვდა დაახლოებით 30-მდე განცხადება. სათითაოდ ყველას გავესაუბრეთ და გადაწყვეტილება ფარული კენჭისყრით მივიღეთ, ნაწილი დავაწინაურეთ ზემდგომ ინსტანციაში. განსხვავება კონკურს გარეშე და კონკურსით მოსამართლეების დაწინაურებაში ერთადერთია. მოსამართლეს როდესაც კონკურსისგარეშე ვაწინაურებთ მათი უფლებამოსილების ვადით, თუ აქვს 4 წელი დარჩენილი, ამ ვადით დაწინაურდება, არ დაინიშნება ხელახლა 3-წლიანი გამოსაცდელი ვადით, ამის შემდეგ კი, წავა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოდან. თუ კონკურსით ვნიშნავთ მოსამართლეს, მათ 3-წლიანი გამოსაცდელი ვადა ენიშნებათ. თუმცა პროცედურები კონკურსგარეშე და კონკურსით მოსამართლის დასაწინაურებლად ერთიდაიგივე იყო ფაქტიურად. მოსამართლეებს ვისაც 5-6 წელი აქვს სამოსამართლო ვადა დარცენილი და დაწინაურება სურს, არ უნდათ ეს ვადა შეიკვეცონ და კონკურსში მიიღონ მონაწილეობა. კონკურსით მოსამართლეების მიღება გვისპობდა შესაძლებლობას, რომ გამოცდილი კადრები წამოგვეყვანა პირველი ინსტანციის სასამართლოებიდან. ვინაიდან, პირდაპირ სააპელაციო ინსტანციაში დანიშვნა ძალიან რთულია.
_დაწინაურებულ 7 მოსამართლეს მათ მიერ განხილული საქმეებიდან გამომდინარე ხომ არ ექმენებოდათ პრობლემა?
_ ზოგიერთი არასამთავრობო ორგანიზაცია იძახდა, რომ ამ მოსამართლეებმა განიხილეს ის საქმეები, რომელიც „ნაციონალური მოძრაობის“ პერიოდში იყო. მაგალითად, 26 მაისის საქმე… ამავე დროს ოპოზიციური პარტიები საუბრობენ, რომ არ გადავიყვანოთ სააპელაციოში ის მოსამართლეები, რომლებმაც კონკრეტული მინისტრების საქმეები განიხილეს. რა უნდა ქნას საბჭომ ამ შემთხვევაში? საბოლოო ჯამში ამიტომ მოვაწყვეთ გასაუბრება კანდიდატებისთვის და საბჭო რომელ კანდიდატზეც შეთანხმდა ის გადავიყვანეთ. დაახლოებით 30 განაცხადიდან, მხოლოდ 7 დაკმაყოფილდა. ამაში რაიმე აჟიოტაჟის ატეხვის საჭიროებას ვერ ვხედავ. გადაწყვეტილება ჩვენი შინაგანი რწმენით მივიღეთ. სხვა შემთხვევაშიც ისე მოვიქცევით როგორც მართლმსაჯულების სისტემას წაადგება. მადლობლები ვართ რომ რეკომენდაციებს გვაძლევენ, მაგრამ საბოლოო ჯამში იუსტიციის უმაღლესი საბჭო და სასამართლო ხელისუფლება მიიღებს გადაწყვეტილებას. ყველამ კეთილი ინებოს და პატივი სცეს ამ გადაწყვეტილებას.
_ არასამთავრობოებისა და პარტიების განცხადება ზეწოლის მცდელობას შეიძლება ჩაითვალოს?
_რა თქმა უნდა, ეს ზეწოლის მცდელობაა. ამიტომ ვამბობ, რომ ყველამ თავი უნდა შეიკავოს. კონსულტაცია შეიძლება გავიაროთ ერთად, მაგრამ ბრძანება მიუღებელია. ეს სასამართლო ხელისუფლებას არ წაადგება. რჩევა-დარიგება და კრიტიკა ზეწოლად არ უნდა იქცეს.
_ანუ ფიქრობთ რომ მოსამართლის დასაწინაურებლად მხოლოდ გასაუბრება საკმარისია?
_ თუ ჩვენ კონკურსის პროცედურებთან დაკავშირებით პრეტენზიები არ გვაქვს, მაშინ იგივე პროცედურებგავლილ კანდიდატთან რატომ ვქმნით პრობლემას? უკონკურსოდ როცა კანდიდატი ინიშნება, დაახლოებით, იგივე პროცედურებს გადის. განსხვავება კონკურსით და უკონკურსოდ დანიშვნას შორის ერთადერთია. კოკნურსგავლილი კანდიდატი ჯდება სამწლიან გამოსაცდელ ვადაში, უკონკურსოდ დანიშნული – არა.
_ ძალიან ბევრ მოსამართლესთან დაკავშირებით, მათ მიერ განხილული საქმეების გამო, არის კითხვის ნიშნები. საზოგადოების ნაწილი და არასამთავრობო ორგანიზაციები ფიქრობენ, რომ ისინი უკონკურსოდ არ უნდა დაინიშნონ. განცხადება გაავრცელა სახალხო დამცველმაც. რამდენად მყარია არგუმენტი, რომ მოსამართლეზე რომელზეც დისციპლინური დევნა მიმდინარეობდა, მოსამართლედ უვადოდ არ უნდა დაინიშნოს?
_ უვადოდ დანიშნულ მოსამართლესა შეიძლება შეეხოს დისციპლინური დევნა და ამის გამო შესაძლებელია უვადოდ დანიშნული მოსამართლეც მოიხსნას თანამდებობიდან. ეს არგუმენტი, რომ მოსამართლის მიერ განხილულ საქმეზე რადგან არსებობს კითხვის ნიშნები, შესაძლებელია გამოვიყენოთ, მაგრამ სანამ პროცედურა ბოლომდე არ არის გავლილი, შესაძლებელია გავითვალისწინოთ ეს ხმის მიცემის დროს შინაგანი რწმენის ფორმირებისთვის. მაგრამ ვიღაცას რადგან არ მოსწონს მოსამართლის გადაწყვეტილება ამას საფუძვლად ვერ დავუდებთ დაწინაურება-არდაწინაურების საკითხს. მოსამართლეს ნიშნავს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო და არა კონკრეტული პირი, ამიტომ ნებისმიერი კრიტიკა ჩემთვის მიუღებელია.
_ ცოტა ხნის წინ "თავისუფალი დემოკრატების" წევრმა შალვა შავგულიძემ განაცხადა, რომ „სანდრო გირგვლიანის მოსამართლე ლევან მურუსიძე უვადოდ დანიშვნას არ იმსახურებს“. ის ამას სტრასბურგის გადაწყვეტილებიდან გამომდინარე ამბობს…
_ ამ საქმესთან დაკავშირებით არ მინდა ვისაუბრო, თუმცაღა მაქვს ჩემი პოზიცია და ეს კანონიერების კუთხით შემიძლია დავასაბუთო. მე არც მაქვს უფლება რომ ამ საქმეზე ანგარიში ჩაგაბაროთ. სტრასბურგის სასამართლოს რაც შეეხება იქ იხილავენ დიდი ბრიტანეთის, საფრანგეთის, იტალიის, გერმანიის საქმეებსაც და მათ გაცილებით უფრო ბევრი საქმე აქვთ წაგებული, ვიდრე საქართველოს. მაგრამ ეს იმას ხომ არ ნიშნავს, რომ გერმანელი მოსამართლეები, ან რომელიმე ქვეყნის მოსამართლე, რომელთა საქმეებიც სტრასბურგში გასაჩივრდა და ქვეყანამ წააგო, უნდა მოიხსნან თანამდებობიდან?! გამოდის, რომ ჩვენზე მეტი საქმე აქვთ წააგებული განვითარებულ ქვეყნებს, მაგრამ მათი სასამართლოების დამოუკიდებლობის ხარისხი ეჭვქვეშ არ დგება. გასაგებია, რომ სტრასბურგი არის ავტორიტეტი, მაგრამ რადგან მან გააუქმა გადაწყვეტილება, ეს აპრიორი არ ნიშნავს, რომ ის მოსამართლე სამსახურიდან უნდა გავუშვათ. ეს არ წაადგება ქვეყანაში დამოუკიდებელი მართლმსაჯულების განვითარებას.
