მსჯავრდებულთა შეწყალების უფლების მინიჭების თაობაზე საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის ინიციატივამ საზოგადოებაში დიდი ვნებათაღელვა გამოიწვია. პრემიერ-მინისტრმა პარლამენტს და პრეზიდენტს მოუწოდა განიხილონ პატრიარქის ინიციატივა. უმრავლესობის ერთმა ნაწილმა აღმასრულებელი ფუნქციის მინიჭების საკითხის განხილვაში საგანგაშო ვერაფერი დაინახა, მეორე ნაწილმა კი, განსაკუთრებით "რესპუბლიკურმა პარტიამ" ღიად განაცხადა, რომ პატრიარქის ინიციატივას მხარს ვერ დაუჭერდნენ, რადგან ჩვენი ქვეყანა არის დემოკრატიული რესპუბლიკა და სასულიერო პირისთვის აღმასრულებელი ფუნქციების მინიჭება, კონსტიტუციური წესრიგის რღვევას გამოიწვევდა. იგივე მოსაზრება აქვთ არასამთავრობო ორგანიზაციების და ოპოზიციური პარტიების დიდ ნაწილს. თუმცა, ინიციატივიდან მეორე დღეს საპატრიარქომ განმარტება გააკეთა, რომ ეს მხოლოდ პატიმრების მიმართ პატრიარქის თანაგრძნობის გამოხატულება იყო და არა საკანონმდებლო დონეზე განსახილველი საკითხი.
პატრიარქისთვის შეწყალების უფლების მინიჭების ირგვლივ განვითარებული პროცესების შესახებ, "გურია ნიუსი" "პოლიტიკის და სამართლის ცენტრის" თავმჯდომარეს, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის ლექტორს, ამირან გიგუაშვილს ესაუბრა:
_როგორ შეაფასებთ პატრიარქის წინადადებას პატიმართა შეწყალების უფლების მინიჭების თაობაზე და რამდენად ადეკვატური იყო ხელისუფლების, პოლიტიკოსების და საზოგადოების რეაქცია ამ ინიციატივაზე?
_პირველ რიგში ჩვენ ყველამ დავინახეთ, რამდენად დიდია საპატრიარქოს, როგორც ინსტიტუტის პოლიტიკური გავლენა მოქმედ ხელისუფლებაზე, ხოლო მეორეს მხრივ, ჩვენ ასევე ვნახეთ, რომ აღმასრულებელი ხელისუფლება პრეზიდენტის და პრემიერის ჩათვლით, აბსოლუტურად მოუმზადებელია ნებისმიერი გამოწვევისათვის, რომლის წინაშეც ის ამ ინსტიტუტის გავლენების გამო შეიძლება აღმოჩნდეს. ხელისუფლების უმაღლესი თანამდებობის პირების, პირველ რიგში კი, პრემიერის განცხადება, რომ იგი თუნდაც დასაშვებობის დონეზე მზად არის განიხილოს რელიგიური ლიდერისათვის აღმასრულებელი ძალაუფლების მინიჭების საკითხი, შეიძლება შეფასდეს, როგორც კონსიტიტუციურ წესრიგზე უარის თქმად ან ეკლესიის წინაშე საკუთარი სისუსტის აღიარებად. თვით პრეზიდენტმაც, როგორც უმაღლესმა არჩეულმა პოლიტიკური თანამდებობის პირმა, არ გააკეთა დროული და მკაფიო განცხადება მისი ექსკლუზიური უფლების სხვა ლიდერისთვის გადანაწილების თაობაზე, არადა, პირველ რიგში სწორედ პრეზიდენტია კონსტიტუციის გარანტი. თუმცა ეს მოსალოდნელიც იყო, ვინაიდან მიხეილ სააკაშვილის ქართული პოლიტიკიდან წასვლამ და ბიძინა ივანიშვილის, როგორც უკანასკნელი რეალური სამოქალაქო ლიდერის ჩრდილში გადასვლამ, პოლიტიკაში შექმნილი ვაკუუმის ეკლესიით ჩანაცვლების პროცესი, რომელიც ისედაც მიმდინარეობდა დამოუკიდებლობის მოპოვების მთელი ოცი წლის განმავლობაში, კიდევ უფრო დააჩქარა. შესაბამისად, ვშიშობ კიდევ არაერთხელ გავხდებით ასეთი კრიზისული სიტუაციების მომსწრენი.
_ ფიქრობთ, რომ სამომავლოდ კიდევ არის შესაძლებელი საპატრიარქოს მხრიდან დაისვას საკითხი მათთვის გარკვეული აღმასრულებელი ფუნქციების მინიჭების ან არსებული უფლებების გაფართოების შესახებ?
_ეს არის ბუნებრივი პროცესი და ეს არაფერ შუაში არ არის არც უფლის სიყვარულთან, არც ქრისტიანულ ღირებულებთან და არც პატრიარქთან, რომელსაც, რასაკვირველია, ჩვენ ყველა პატივს ვცემთ. მაგრამ შეხედეთ რამდენად ღარიბია დღეს ჩვენი ქვეყნის პოლიტიკური ველი რეალური ლიდერებისგან. ქვეყანაში არ დარჩა ავტორიტეტი, რომელსაც საზოგადოება ენდობა. დღეს უწმინდესი ერთადერთი აღიარებული ავტორიტეტია ქვეყნის აბსოლუტური უმრავლესობისათვის. ეკლესიაში კი მრავლად არიან ძალები, რომელთაც ამ ავტორიტეტის გამოყენება სურთ საკუთარი, თუ მათთან დაკავშირებული პოლიტიკური ჯგუფების ინტერესებისათვის.
_ პრეზიდენტთან არსებული შეწყალების კომისიის მიმართ საზოგადოებაში მუდმივად იყო კითხვები, თუ რამდენად ობიექტურად იღებდნენ გადაწყვეტილებებს მსჯავრდებულთა შეწყალების თუ სასჯელის შემსუბუქების თაობაზე. როგორ ფიქრობთ, ხომ არ იქნებოდა უმჯობესი, სწორედ ეკლესიის ავტორიტეტიდან გამომდინარე, კომისიის მიმართ ნდობის ამაღლებისათვის ამ პროცედურებში სასულიერო პირები უფრო აქტიურად ჩართულიყვნენ?
_ არავისთვის არის დასამალი, რომ ეკლესია შეწყალების პროცედურებში ისედაც აქტიურად არის ჩართული. კომისიის მუშაობაში მონაწილეობას იღებს საპატრიარქოს წარმომადგენელი. სასულიერო პირის დახასიათება, როგორც მსჯავრდებულის სარეკომენდაციო ხასიათის დოკუმენტი, პრაქტიკულად ყველა განცხადებას ახლავს თან, რომელიც შეწყალების კომისიაში შედის. დღეს ამ რეკომენდაციებისათვის კანონის ძალის მინიჭებაზეა საუბარი, რაც ყოვლად დაუშვებელია. ეს პირველ რიგში თავად ეკლესიას დააზარალებს, რადგან იქნება მუდმივი ეჭვები და პრეტენზიები მსჯავრდებულების და მათი ოჯახების მხრიდან. გარდა ამისა მოხდება საერო და სასულიერო ინსტიტუციების სრული აღრევა. სამართლებრივი თვალსაზრისით, ეს ისევე მიუღებელია, როგორც მაგალითად რომელიმე უმაღლესი პოლიტიკური თანამდებობის პირისათვის, პრეზიდენტის ან პრემიერისათვის აღსარების ჩაბარების, ან ცოდვების მიტევების უფლების მინიჭება. რაც შეეხება უშუალოდ პრეზიდენტთან არსებული შეწყალების კომისიის რეფორმირებას და ზოგადად ამ პროცესის გამჭვირვალობას, გეთანხმებით, რომ საჭიროა მეტი კონკრეტიზაცია, თუ როდის და რა პირობებში უნდა გამოიყენოს პრეზიდენტმა ეს უფლება, ვინაიდან უახლოეს წარსულში, ჩვენ არაერთხელ გავხდით მოწმენი, როდესაც არჩევნების მოახლოების პარალელურად, როგორ პირდაპირ პროპორციულად იმატებდა შეწყალებულთა რაოდენობა, რაც, რა თქმა უნდა, დაუშვებელია, ვინაიდან შეწყალება ეს არის განსაკუთრებული მნიშვნელობის, საგამონაკლისო ინდივიდუალური აქტი, რომელიც არ უნდა გადაიქცეს პოლიტიკური სპეკულაციის და ვაჭრობის საგნად.
_ პატრიარქის ინიციატივის შემდეგ, პრემიერ-მინისტრის მიერ გაკეთებულ განცხადებაზე საზოგადოებაში გაჩნდა ეჭვი, რომ ირაკლი ღარიბაშვილი მზად არის პრეზიდენტს პატიმართა შეწყალების უფლებაც ჩამოართვას…
_ ვფიქრობ, მაგ მოსაზრებას რეალური საფუძველი არ აქვს, ვინაიდან გიორგი მარგველაშვილს იმხელა ავტორიტეტი ჯერ არ აქვს საზოგადოებაში, რომ მის დაბალანსებას ხელისუფლება პატრიარქის ავტორიტეტით შეეცადოს. გარდა ამისა, ამ ინიციატივით და შემდეგ კიდევ საპატრიარქოს მიერ გაკეთებული განმარტებით, რომ ეს მხოლოდ პატიმრების მიმართ თანაგრძნობის გამოხატულება იყო, ყველაზე უხერხულ მდგომარეობაში სწორედ მთავრობა აღმოჩნდა. ასევე, არ ვფიქრობ, რომ პატრიარქი და პრემიერი ასეთ თამაშებში ჩაერთვებიან პრეზიდენტის მიმართ. ეს შეურაცხმყოფელი მოსაზრებაა, როგორც პრემიერისთვის, ასევე, პატრიარქისთვისაც.
