ექადიის, ბასრისა და კვაჭალათის უბანში მცხოვრებლები ქალაქ ოზურგეთში თაყაიშვილის ქუჩაზე მდებარე ყოფილ მანქანათმშენებელი ქარხნის ტერიტორიაზე ტყვიის გადამამუშავებელი საწარმოს ამუშავების წინააღმდეგნი არიან.
ოზურგეთის ექსპერიმენტული მანქანათმშენებელი ქარხანა, რომელიც ქალაქ ოზურგეთში, თაყაიშვილის ქუჩის #20-ში მდებარეობდა 30150 კვ/მ ფართის მიწის ნაკვეთით და მასზედ არსებული შენობა-ნაგებობებით, გაიყიდა.
როგორც მოსახლეობის ერთი ნაწილი "გურია ნიუსთან" საუბარში ამბობს, ბოლო ორი წლის განმავლობაში ქარხნიდან გაურკვეველი წარმოშობის სუნი აწუხებთ. ჩვენთან საუბრისას იმასაც ამბობენ, რომ გახშირდა ბავშვებსა და მოხუცებში სხვადასხვა დაავადებები."სახლში ვზრდით ჩემს დისშვილს. ორი წელი ბავშვი ჯანმრთელად და კარგად იყო, 2014 წელს კი ასთმური შეტევები მისცა. ეს ხდებოდა მაშინ, როდესაც ქარხანა მუშაობდა და საშინელი მძაფრი სუნის გამო, გარეთ ვერ გამოხვიდოდი. განსაკუთრებით, ეს ხდებოდა ღამის საათებში (ბავშვს ადრე ჰქონდა ასთმა, მაგრამ ბოლო ხანში აღარ აწუხებდა. ამ გაურკვეველი სუნის შემდეგ კვლავ გაუმეორდა ასთმური შეტევები). ბავშვს ვუმკურნალეთ და ახლა, რაც ეს ქარხანა აღარ მუშაობს, შედეგი უკეთესი გვაქვს. ახლახან გავიგეთ, რომ ისევ აპირებენ მუშაობის დაწყებას. ჩემი ოჯახი და არა მარტო ჩვენ, ამის წინააღმდეგები ვართ", _ გვითხრა ერთ-ერთმა მცხოვრებმა.
ექადიის მოსახლეობის თქმით, ისინი ხელმოწერებს აგროვებენ და ქარხნის თავიდან ამუშავების საშუალებას არავის მისცემენ:
"როდესაც ეს ქარხანა მუშაობდა, ყველაზე მეტად ბავშვებს და მოხუცებს ჰქონდათ პრობლემები. იქ, სადაც მოსახლეობა ცხოვრობს, არ უნდა იყოს ტყვიის გადამამუშავებელი ქარხანა. არ მგონია, მსგავსი რამ სადმე ხდებოდეს და ყველას ვთხოვთ, ყურადღება მოგვაქციონ. ქარხანამ რომ დაიწყოს თავიდან მუშაობა, ქალაქის მცხოვრებლების 90%-ს პრობლემები შეექმნება," _ ამბობენ ექადიელები.
პენსიონერ დარეჯან სიხარულიძის თქმით, ის რამდენჯერმე გადაიყვანეს სასწრაფო დახმარების მანქანით საავადმყოფოში:
_ უცებ დამეწყო ჰაერის უკმარისობა. ეს ხდებოდა მაშინ, როდესაც მანქანათმშენებელი ქარხანა მუშაობდა. საშინელი სუნი მოდიოდა, მთელი უბანი მძიმე მდგომარეობაში იყო. მთავრობამ ხომ უნდა მოგვხედოს?! ყოველ წუთს სირბილს ხელისუფლებასთან წამლის ფულისთვის, ხომ სჯობს, რომ ჯანმრთელად გვამყოფონ და ასეთი ქარხნის ამუშავებას ხელი არ შეუწყონ?! პენსიონერი ვარ და ეს ფული წამლების საყიდლად არ მყოფნის.
ამ საკითხთან დაკავშირებით, ახალგაზრდა იურისტთან ასოციაციის (საია) ოზურგეთის ოფისის ხელმძღვანელის, თამაზ ტრაპაიძის ინიციატივით შეხვედრა გაიმართა და ქალაქ ოზურგეთში თაყაიშვილის ქუჩაზე მდებარე ყოფილი მანქანათმშენებელი ქარხნის ტერიტორიაზე ტყვიის გადამამუშავებელი საწარმოს გახსნის მიზანშეწონილობის საკითხი მრგვალი მაგიდის ფორმატში განიხილეს, რომელზეც ყველა მხარე იყო წარმოდგენელი.
შეხვედრის აუცილებლობის საფუძველი საია-ს ოზურგეთის ოფისში ექადიის, ბასრისა და კვაჭალათის მოსახლეობის მიერ შეტანილი განცხადება გახლდათ. მასში აღნიშნულია, რომ ადგილობრივი მოსახლეობა შეწუხებულია გაურკვეველი წარმოშობის სუნით, რომლითაც, პერიოდულად, თვეში 3-4-ჯერ, ღამის საათებში ბინძურდება ჰაერი.
მოსახლეობის თქმით, მათ უჭირთ სუნთქვა და ბევრ მათგანს შეექმნა ჯანმრთელობის პრობლემა. როგორც ადგილობრივები ამტკიცებენ, სუნი გამოწვეულია ყოფილი მანქანათმშენებლის ქარხნის ტერიტორიაზე ტყვიის კუსტარული გადამუშავებით, რაც ადამიანის ჯანმრთელობისთვის საფრთხის შემცველია.
"აღნიშნული საკითხის შესწავლის მიზნით, ჩვენ მივმართეთ საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს გარემოს დაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის დასავლეთ ცენტრალური სამმართველოს უფროსს ლაშა ხარაბაძეს. პასუხად გვაცნობეს, რომ აღნიშნულ ტერიტორიაზე განთავსებულია პოლიპროპილენის გადამამუშავებელი, ლითონის ნაკეთობათა საამქროები და სასაწყობე მეურნეობები, ამჟამად კი მიმდინარეობს საწარმოების მიერ გარემოს დაცვის სფეროში მოქმედი კანონმდებლობის შესრულების მდგომარეობის შესწავლა. საბოლოო პასუხის მიღების შემდეგ, საჭიროების შემთხვევაში, საქმეში ჩაერთვებიან სამართალდამცავი ორგანოები", _ აღნიშნა გუბერნატორის მოადგილემ გია ებრალიძემ.
გარემოს დაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის დასავლეთ-ცენტრალური სამმართველოს ინსპექტირების განყოფილების მთავარი ინსპექტორების ირინე ლომინაძისა და დავით ხაჭაპურიძის განცხადებით, აუცილებელია წინასაპროექტო კვლევის ჩატარება და საკითხის საჯარო განხილვა.
ირინე ლომინაძემ თქვა, რომ ამ შემთხვევაში, კომპანია "ჯეო გადამამუშავებელს" კანონი არ დაურღვევია: "მან მოაწყო საჯარო განხილვა და თუ ამ განხილვას ვინმე არ დაესწრო, ეს ამ ორგანიზაციის ბრალი არ არის".
ლომინაძემ განმარტა, თუ რა სამუშაოები ჩაატარა გარემოს დაცვითი ზედამხედველობის სამსახურმა ყოფილი მანქანათმშენებელი ქარხნის ტერიტორიაზე. მისი თქმით, ტყვიის დნობის პროცესს ვერ შეესწრო, მაგრამ ადგილზე აღმოჩენილი მდგომარეობა მრავალ კითხვას ბადებს: "კერძოდ, პლასტმასის დნობის პროცესში აღმოჩენილია მრავალი დარღვევა, რაც გარემოზე აისახება".
ლომინაძემ აღნიშნა, რომ "სურსათის უვნებლობის ეროვნული სააგენტოს ცნობით, ექადიის ტერიტორიაზე დაკლული ოთხი სხვადასხვა საქონლის ხორცის ლაბორატორიული ანალიზის ჩატარების დროს, ხორცში ტყვიის ჭარბი რაოდენობაა აღმოჩენილი და არ არის გამორიცხული, რძის პროდუქტებშიც აღმოჩნდეს ტყვია, რაც, თავისთავად, მავნებელია ადამიანის ჯანმრთელობისთვის".
შპს "ჯეო გადამამუშავებელი" საწარმოს წარმომადგენელის სალომე ქათამაძის თქმით, საწარმოში ამ ეტაპზე ტყვიის გადამამუშავებელი არანაირი სამუშაოები არ მიმდინარეობს. საკითხის საჯარო განხილვა კი უახლოეს მომავალში გაიმართება:
"შპს "ჯეო გადამამუშავებელის" მიერ დაგეგმილია ოზურგეთის ყოფილი ექსპერიმენტული მანქანათმშენებელი საწარმოს შენობა-ნაგებობების ნაწილში ფერადი ლითონის ჩამოსხმის საწარმოს მოწყობა და ექსპლუატაცია. პროექტის გახორციელების მოცემულ ფაზაზე მოხდა ახალი დაინტერესებული მხარეების აღმოჩენა, რომელთაც შპს "ჯეო გადამამუშავებელის" მიერ გარემოზე ზემოქმედების შეფასების ანგარიშის საჯარო განხილვის პროცესში არ მიუღიათ მონაწილეობა და აქვთ საკუთარი შენიშვნები და წინადადებები.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ინვესტორისა და შპს "ჯეო გადამამუშავებლის" ადმინისტრაციის მიერ მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, დამატებითი მოქმედებების ჩატარების შესახებ ევროკავშირის, მსოფლიო ბანკისა (WB) და სხვა საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების (EBRD, IFC, ADB) პროცედურების (BP), ოპერაციული სახელმძღვანელოების (OP) და არსებული სანიმუშო პრაქტიკის (GP) მიხედვით, რათა უზრუნველყოფილი იქნას: 1. შპს "ჯეო გადამამუშავებელი" _ ფერადი ლითონის ჩამოსხმის საწარმოს პროექტის დაინტერესებულ მხარეთა შემდგომი გამოვლენა და ანალიზი; 2. პროექტის მოსალოდნელი ზეგავლენის საკითხების განხილვაში სხვადასხვა დაინტერესებული მხარეთა ჩართულობა და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა.
ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, ამჟამად დამუშავებულია ბუნებრივი და სოციალური გარემოს სკოპინგის ანგარიში; დაინტერესებულ მხარეთა ჩართულობის გეგმა.
ბუნებრივი და სოციალური გარემოს სკოპინგის დოკუმენტი უზრუნველყოფს პროექტის მიმოხილვასა და ფორმალურ ტექნიკური დავალებების განხილვას ბუნებრივ და სოციალურ გარემოზე ზემოქმედების შეფასების მიზნით, დაინტერესებულ მხარეთა მიერ დასმული საკითხების შესაბამისად, ხოლო დაინტერესებულ მხარეთა ჩართულობის გეგმა უზრუნველყოფს საწარმოს პროექტის დაინტერესებულ მხარეთა შემდგომ გამოვლენას, პროექტის მოსალოდნელი ზეგავლენის საკითხების განხილვაში მათ ჩართულობას და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობას.
უახლოეს მომავალში შპს "ჯეო გადამამუშავებელის" მიერ გაკეთდება ოფიციალური განცხადება ამ ანგარიშების დასრულების და გამოქვეყნების შესახებ. ანგარიშები მიეწოდება ყველა დაინტერესებულ მხარეს და ამ ანგარიშებში მოცემული იქნება მათი განხილვის ღონისძიებები, დაინტერესებულ მხარეთა ჩართულობის პროგრამა და ინფორმაცია საკონტაქტო პირებისა და გასაჩივრების მექანიზმის შესახებ.
აღნიშნული მოქმედებები ითვალისწინებს შემდეგი ძირითადი მიზნების გახორციელებას: განსაზღვრული იქნება პროექტის ყველა დაინტერსებული მხარე; უზრუნველყოფილი იქნება ამ მხარეების ჩართულობა პროექტის გახორციელების ყველა ფაზაზე და მათი აზრი გათვალისწინებული იქნება წინასაპროექტო, სამშენებლო და ექსპლუატაციის ფაზებზე," _ გვითხრა სალომე ქათამაძემ.
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ოზურგეთის ოფისის ხელმძღვანელის თამაზ ტრაპაიძის თქმით, საქართველოს კონსტიტუციის 37-ე მუხლის შესაბამისად, ყველას აქვს უფლება, ცხოვრობდეს ჯანმრთელობისთვის უვნებელ გარემოში, სარგებლობდეს ბუნებრივი და კულტურული გარემოთი. ყველა ვალდებულია, გაუფრთხილდეს ბუნებრივ და კულტურულ გარემოს.
მისივე თქმით, სახელმწიფო, ახლანდელი და მომავალი თაობების ინტერესების გათვალისწინებით, უზრუნველყოფს გარემოს დაცვას და ბუნებრივი რესურსებით რაციონალურ სარგებლობას, ქვეყნის მდგრად განვითარებას საზოგადოების ეკონომიკური და ეკოლოგიური ინტერესების შესაბამისად, ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველსაყოფად.
ყველას აქვს უფლება, დროულად მიიღოს სრული და ობიექტური ინფორმაცია გარემოს მდგომარეობის შესახებ:
_ მართალია, "ჯეო გადამამუშავებელის" წარმომადგენლები უარყოფენ ტყვიის გადამუშავებას, მაგრამ ფაქტია, რომ ამ უბნებში ვრცელდება გაურკვეველი სუნი, რომლითაც შეწუხებულია მოსახლეობა. სამივე უბნის წარმომადგენლები ამ სუნს აღნიშნულ საწარმოს უკავშირებენ; ამასთან აღნიშნავენ, რომ აქ აკუმულატორების დაშლა ნამდვილად მიმდინარეობდა. ასევე, ფაქტია ისიც, რომ ამ მიდამოებში მომატებულია ტყვიის შემცველობის დონე წყალსა და ნიადაგში.
მიმაჩნია, რომ ხელისუფლებამ უნდა დაადგინოს, თუ რა არის ტყვიის შემცველობის მომატების წყარო და მიიღოს შესაბამისი ზომები: 1. აღმოფხვრას ტყვიის ნორმაზე მეტი დოზით არსებობის საშიშროება; 2. დაადგინოს შესაბამისი სამართალდამრღვევი და მოახდინოს რეაგირება კანონის შესაბამისად, _ ამბობს "გურია ნიუსთან" საუბრისას თამაზ ტრაპაიძე.
"გურია ნიუსისთვის" ცნობილი ხდება, რომ ამ დღეებში ქალაქ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულო ამ საკითხთან დაკავშირებით სხდომას გამართავს, რომლის ინიციატორი საკრებულოს დეპუტატი ნანული ორაგველიძეა.
"ბოლო პერიოდში საკრებულოში ხშირად არის კამათი სხვადასხვა თემაზე, ასევე, სიტყვიერ შეურაცხყოფასაც აქვს ადგილი. აქედან გამომდინარე, კარგი იქნება, ოზურგეთის ექსპერიმენტულ მანქანათმშენებელ ქარხანასთან დაკავშირებით განვითარებულ მოვლენებს ყურადღებას თუ მივაქცევთ. ჩვენ ხალხის მიერ ვართ არჩეული და აუცილებლად უნდა მოვუსმინოთ მათ, რა პრობლემების წინაშე დგანან ისინი", _ უთხრა საკრებულოს სხდომაზე ნანული ორაგველიძემ ქალაქ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარეს გელა კობალაძეს.
კობალაძემ დეპუტატს პირობა მისცა, რომ ამ საკითხით აუცილებლად დაინტერესდებოდა და მოახდენდა შესაბამის რეაგირებას.
