27 წლის წინ, ქართველი ერის ისტორიაში ახალი ფურცელი გადაიშალა _ 1989 წლის 9 აპრილს, საბჭოთა არმიის ნაწილებმა, დილის ოთხ საათზე, თბილისში, მთავრობის სახლის წინ, მომიტინგეები არნახული სისასტიკით დაარბიეს.
ოფიციალური მონაცემით, მანიფესტაციის დაშლის დროს, 16 ადამიანი ადგილზე დაიღუპა. მათ შორის 14 ქალი იყო, ერთი მათგანი ორსული, ყველაზე ახალგაზრდა კი _ 16 წლის გოგონა. დაღუპულთა გარდა, იყვნენ დაჭრილები, დაუდგენელი ქიმიური ნივთიერებებით მოიწამლა 2 000-მდე მომიტინგე.
ფაქტობრივად, ეს იყო ეროვნული მოძრაობის პიკი, როდესაც რამდენიმე ათასი ქართველი შეიკრიბა მთავრობის სახლის წინ, რუსთაველის გამზირზე. მომიტინგეებმა, რომლებთაც დამოუკიდებლობის კომიტეტი ხელმძღვანელობდა, მოაწყვეს მშვიდობიანი დემონსტრაცია საქართველოს დამოუკიდებლობის მოთხოვნით.
ცხრა აპრილის დილას, რუსთაველის გამზირზე დაიღუპნენ ოზურგეთელი ნინო თოიძე, რომელიც ჩვენი გაზეთის წინა ნომერში გავიხსენეთ, და ჩოხატაურელი ნატო გიორგაძე. ნატო მაშინ 23 წლის იყო…
მაია გიორგაძე, ნატოს და: "ნატო ძალიან ჭკვიანი ბავშვი და წარმატებული მოსწავლე იყო. ქვაბღის საშუალო სკოლის დამთავრებისთანავე ჩააბარა უმაღლეს სასწავლებელში ინჟინრის სპეციალობაზე, რომლის დამთავრების შემდეგ, სამუშაოდ გაანაწილეს თბილისის რადიოქარხანაში, სადაც ინჟინრად მუშაობდა.
ნატო თავიდანვე აქტიურად ჩაება ეროვნულ მოძრაობაში. ჩვენ ერთად დავდიოდით მიტინგებზე. გული მწყდება, რომ ცხრა აპრილის დილით, ჩემი დის გვერდით არ ვიდექი.
პატარაობიდანვე ძალიან მიზანდასახული იყო _ 9 აპრილის ტრაგედიამდე ჩემი ძმა იყო ჩამოსული და გვითხრა, ნუ დადიხართ აქციებზე, ერთ დღესაც იქნება, რუსები დაგხოცავენო. ნატომ უთხრა, მაგაზე უკეთესი რა უნდა იყოს, თუ სამშობლოს შევეწირებიო".
ნატო დედის, ნუნუ გიორგაძის მოგონებიდან: "ვაჟკაცური ბუნების გოგო იყო ნატო. რაც ეს ამბები დაიწყო, სულ მიტინგებზე და დემონსტრაციებზე დადიოდა. ძმა ეჩხუბებოდა: "ნუ ეხუმრები შენ ამ მთავრობასო", მაგრამ ვინ უგონებდა?! მეც სულ ამას ჩავჩიჩინებდი. ნოემბრის ერთ შაბათს, სუფრას ვაწყობდი და შეშფოთებულმა ვუთხარი: შენ არ იცი, გოგო, ვის ეომები. შეეწირები ამ საქმეს, შვილო,-მეთქი. გუშინდელივით მახსოვს _ შემოიყარა დოინჯი, წინ გადამიდგა და მითხრა: თუკი საქართველოს შევეწირები, განა ჩემზე ნაკლები მამულიშვილები შეწირვიანო?
_ მე რას მიშვრები მერე, ჩემზე არ ფიქრობ,-მეთქი?_ შენ კი მეცოდები, დედაო, _ გამიღიმა, მომეხვია და მაკოცა".
შვილზე დარდმა ადრიანად გატეხა დედა და რამდენიმე წლის წინ გარდაიცვალა. ნატოს ამბავმა სულიერად გაანადგურა მისი ძმაც, რომელიც აფხაზეთის ომის მონაწილეა.
მაია გიორგაძეს გული სწყდება, რომ 9 აპრილს დაღუპულებს მხოლოდ 25 წლის შემდეგ მიანიჭეს სტატუსი: "ტრაგედიიდან 25 წლის შემდეგ მოხდა მათი აღიარება. 25 წლის შემდეგ დააფასეს, რა ღვაწლი ჰქონდათ ქვეყნისთვის და მაშინ მიანიჭეს სტატუსი. ამიტომ, მე პირადად და ალბათ, ყველა დაღუპულის ოჯახი, სახელმწიფოს გადაუხდის მადლობას. მანამდე მხოლოდ ჩვენ ვიცოდით რისთვის დაიღუპნენ, რას შეეწირნენ ჩვენი ოჯახის წევრები, მაგრამ არანაირი სტატუსი მათ არ ჰქონდათ", _ გვითხრა მაია გიორგაძემ.
მაშინ დედაქალაქში მიმდინარე პროცესებისადმი მხარდამჭერი აქციები იმართებოდა რეგიონებშიც. ამ ფონზე გამონაკლისი არც ლანჩხუთი იყო, სადაც 1989 წლის რვა აპრილს, ქალაქის ცენტრში საკმაოდ ხალხმრავალი აქცია გაიმართა, რომელმაც გვიან საღამომდე გასტანა, რაც პატარა პროვინციული რაიონისთვის მართლაც უჩვეულო რამ იყო.
"ჯერ კიდევ 1988 წლის ნოემბერში მიმდინარე პროცესებისას ჩვენ დავუკავშირდით გია ჭანტურიას და მის ჯგუფს, რომლებთან ერთადაც ადგილზე შევქმენით პატარა გუნდი, რომელშიც შედიოდა სოსო კვაჭაძე, რუსუდან ებრალიძე, დოდო გუგეშაშვილი და კიდევ რამდენიმე პატრიოტულად განწყობილი ადამიანი. სწორედ, ჩვენმა ჯგუფმა 1989 წლის აპრილში მიიღო გადაწყვეტილება შეერთებოდა დედაქალაქში მიმდინარე პროცესებს და ლანჩხუთში, ცენტრალურ სკვერში, სადაც ღია ამფითეატრია, გაგვემართა მიტინგები. ლანჩხუთი მესამე ქალაქი იყო, სადაც მსგავსი აქცია გაიმართა. მიტინგისთვის, თავისუფალი საქართველოს დროშაც თბილისიდან ჩამოგვიტანეს, მეგაფონი კი პირველი საშუალო სკოლიდან წამოვიღეთ. სამასი-ოთხასი კაცი ესწრებოდა აქციას, რომელმაც რვა აპრილის გვიან საღამომდე გასტანა იმ განწყობით, რომ დილას ისევ შევიკრიბებოდით, თუმცა, ცხრა აპრლის დილას გავიგეთ შემზარავი ტრაგედიის შესახებ", _ იხსენებს აქციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი ვახტანგ ზენაიშვილი, რომელიც დღევანდელი გადასახედიდან თვლის, რომ ცხრა აპრილის მონაპოვრის შენარჩუნებას მხოლოდ მაშინ შევძლებთ, თუ ვივლით ნაცადი ევროპული გზით, რომელიც არის თავისუფალი ბაზრების და შეზღუდული სახელმწიფოს გზა: "მინდა, ცხრა აპრილს დაღვრილი სისხლი უკვალოდ არ გაქრეს და ევროპის კარი, რაც შეიძლება მალე შევაღოთ. ცხრა აპრილი წყალგამყოფია ბოლშევიკურ და ლიბერალურ-დემოკრატიულ აზროვნებას შორის", _ ამბობს ზენაიშვილი.
ოზურგეთელი მანონი ლომჯარია 1989 წლის 9 აპრილს სერიოზულად დაშავდა და გამთენიისას უგონოდ მყოფი იპოვეს. მაშინ ის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის სტუდენტი იყო და მეგობრებთან ერთად მთავრობის სახლის წინ იდგა, როცა რუსული ტანკები მშვიდობიანი დემონსტრაციის მონაწილეებს მიუახლოვდნენ.
მანონი ლომჯარია, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანიეთის საჯარო სკოლის ისტორიის მასწავლებელი: "სულ წინ ვიდექი, მთავრობის სახლის კიბეებთან. ზუსტად გეტყვით, რას განვიცდიდი _ შიში საერთოდ არ მქონდა. არ ვიცი, იქნებ, ვერ ვაცნობიერებდი და არც ველოდი, რომ მოვიდოდა ტანკი თუ ჯარისკაცი და გადაგვთელავდა. იყო ეიფორია, ამაღლებული განწყობა. მე, ისტორიკოსობაზე მეოცნებემ, იმ დღეებში პირველად ვნახე ქაქუცა ჩოლოყაშვილის სურათი, გავიგე, რომ ჩემი სამშობლო დამოუკიდებელი იყო და მისი ოკუპაცია მოახდინეს, რომ ისტორია, რომელსაც მასწავლიდნენ, სულაც არ იყო ჩემი სამშობლოს ისტორია, ეკლესიაში პირველად დავიწყეთ აქტიურად სიარული… მოკლედ, ეს იყო უეცარი და ყოვლის წამლეკავი გამოღვიძება, როცა შიშის გრძნობა არ იყო. ასე ვიდექი მანამ, სანამ ხალხის მოწოლილმა ტალღამ არ წამაქცია. მერე არაფერი მახსოვს. ხმამ: "შვილო, შვილო, ცოცხალი ხარ?" _ გამომარკვია. დავინახე ასაკოვანი მამაკაცი, რომელმაც ვიღაცას უთხრა, ცოცხალიაო. მერე ბუნდოვნად მახსოვს, როგორ ამწიეს და სასწრაფო დახმარების მანქანაში დამსვეს, თუმცა, როგორც კი ხელი გამიშვეს, პირქვე დავემხე იატაკზე, რადგან თავის დამაგრება არანაირად არ შემეძლო. მეორედ გონს მოვედი თბილისის პირველ საავადმყოფოში (მაშინდელი "არამიანცის" საავადმყოფო). სამი დღე ვიყავი იქ მრავლობითი დაჟეჟილობებით, მარცხენა ხელი კი წლების მანძილზე შეშუპებული მქონდა. სასწაულით გადავრჩი, რადგან გამთენიისას მიპოვეს, როცა უკვე მოედანს ალაგებდნენ და ამ დრომდე უგონოდ ვეგდე… ამასობაში კი ჩემი ახლობლები დამეძებდნენ და ხეებზე გაკრულ გარდაცვლილთა სიებში ნახეს, თურმე, ჩემი სახელი და გვარი. მერე ყველაფერი გაირკვა და როგორც მხედავთ, დღეს, 27 წლის შემდეგ, მე ჩემს მშობლიურ სოფელში ისტორიას ვასწავლი ჩვენს მომავალ თაობას, ვასწავლი სულ სხვას, ვიდრე მე მასწავლიდნენ, როცა მათი ასაკის ვიყავი. თუნდაც ამიტომ ღირდა ის თავგანწირვა", _ გვეუბნება ცხრა აპრილის ცოცხალი მემატიანე.
"მე ისტორიკოსი ვარ და ვიცი, რომ საქართველოს ბევრჯერ ჰქონია კრიზისი, ყოფნა-არყოფნის საკითხიც მდგარა, მაგრამ თავი დაუღწევია. მჯერა, ცხრა აპრილი აღარ დასჭირდება ჩვენს სამშობლოს და თუ დასჭირდება, კვლავ ახალგაზრდობა იტყვის სიტყვას, რადგან ამ მუხტის მატარებელი ისაა ყველაზე მეტად. ისე, ამის გამო, დღეს უფრო ვშიშობ, ვიდრე ცხრა აპრილს, რადგან ახლა მე ვდგავარ მშობლების და მასწავლებლის ადგილზე. ასე იყვნენ მაშინ ჩვენი აღმზრდელები, მშობლები და შიშობდნენ ჩვენ გამო.
ჩემთვის ცხრა აპრილი ტკივილიანი სიხარულია, რომლის მკურნალი დამოუკიდებელი სამშობლოა. ესაა სულ, რაც მინდოდა, მეთქვა. ახლა კი ჩემს მოსწავლეებთან მივდივარ", _ასე დაგვემშვიდობა "ცხრააპრილელი მანონი მასწავლებელი", როგორც მას თავისი აღსაზრდელები ეძახიან და საზეიმო დღეებში ბევრ ყვავილებსა და უამრავ ფერად ბუშტებს უძღვნიან.
