გურიის რეგიონში, მათ შორის ქალაქ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, დღეისთვის მრავალი პრობლემაა, მათ შორის, უმუშევრობა _ ერთ-ერთი ურთულესი გურიისთვის და მთელი ქვეყნისთვის.
სამი ათეული წელიც არ არის გასული მას შემდეგ, რაც ოზურგეთის რაიონი დახუნძლული იყო ფაბრიკა-ქარხნებით და კომბინატებით; აქვე იყო მეცნიერთა ქალაქი, "კადრების სამჭედლო" _ ანასეული, მსოფლიოში ცნობილი ორი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტით, შემდგომში ერთი _ ჩაის, სუბტროპიკული კულტურების და ჩაის მრეწველობის ინსტიტუტი მთელი თავისი მდიდარი ინფრასტრუქტურით, მსოფლიოში ცნობილი მეცნიერებით და დასაქმებული კადრებით, უმაღლესი სამეცნიერო დონის ექსპერიმენტული ბაზებით, ახალგაზრდებით, ასპირანტურით, სამეცნიერო საბჭოთი, საკუთარი გამომცემლობით, საზღვარგარეთის მეცნიერებთან აქტიური კავშირებით, ულამაზესი ადგილმდებარეობით, უიშვიათესი მცენარეებით, ტყე-პარკებით და ა. შ.
ჩაის, სუბტროპიკული კულტურების და ჩაის მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი დადებით გავლენას ახდენდა სუბტროპიკული მემცენარეობის განვითარებაზე არა მარტო ქვეყნისა და რეგიონის მასშტაბით _ ინსტიტუტში ჩატარებული ფუნდამენტური კვლევები ედო საფუძვლად ჩაის, ციტრუსოვნების, სხვა სუბტროპიკული კულტურების გაშენების, მოვლა-მოყვანის და გადამუშავების ოპტიმალური პარამეტრების დანერგვას ქვეყნის ფარგლებს გარეთაც.
სამწუხაროდ, ოზურგეთის დიდება წარსულს ჩაბარდა _ დაინგრა, განადგურდა და გაიყიდა ყველაფერი, რაც ქალაქს და რეგიონს ამშვენებდა. წინა ხელისუფლებამ ოზურგეთში, ისევე, როგორც მთელ ქვეყანაში, მიწასთან გაასწორა ქართული ეროვნული მეცნიერება, მათ შორის, აგრარული დარგი, რომელიც, სამწუხაროდ, დღემდე სავალალო მდგომარეობაშია.
გურიის ერთ დროს მაღალგანვითარებული რეგიონი სიდუხჭირემ მოიცვა და ამჟამად ერთ-ერთი უღარიბესია ქვეყანაში, მოსახლეობის დიდი ნაწილი დაუსაქმებელია. ასეთ პირობებში მოსახლეობა ლუკმაპურის საშოვნელად მეზობელ ქვეყანაში მასობრივად გადადის და იქ მონურ შრომას ეწევა.
ანასეულის ინსტიტუტი ცნობილი იყო უმდიდრესი ინოვაციური, პროგრესული ტექნოლოგიებით და საინტერესო პროექტებით, რომლებიც ცნობილი და წარმატებული იყო როგორც ჩვენს ქვეყანაში, ასევე საზღვარგარეთის ქვეყნებში. ეს პროექტები, ძირითადად, ჩაისა და სუბტროპიკული დარგის პრობლემებს ეხება და ამჟამად გამოუყენებელია იმის გამო, რომ მეცნიერები ინსტიტუტიდან გარეკეს და მათი ბედი თუ ტექნოლოგიები, არავის აინტერესებს.
ამასთანავე, ვერ ვიტყვით, რომ მთავრობას არ აინტერესებს აგრარული დარგის, მათ შორის ჩაის რეაბილიტაცია _ სოფლის მეურნეობის სამინისტრო საკმაოდ დიდ ფინანსებს გამოყოფს სხვადასხვა მიმართულებით, მაგრამ შედეგები უმნიშვნელოა ან საქმე კუს ნაბიჯით მოდის. სამწუხაროდ, შეცდომები ძალიან ბევრია. იქმნება შთაბეჭდილება, რომ ასეთი მწირი შედეგები არაკომპეტენტურობის ბრალია ან მთავრობას საერთოდ არ აინტერესებს შედეგი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მრავალი ეფექტური წინადადების და პროექტის შეთავაზება შეიძლებოდა მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით, რომლებიც უზრუნველყოფენ ადამიანების სწრაფ და მასიურ დასაქმებას. სამინისტრომ სწორედ ასეთი პროექტები უნდა მოიძიოს და მათ დასანერგად გაიღოს ფინანსები, თუნდაც, სესხის სახით ან შესთავაზოს სავარაუდო ინვესტორებს ერთობლივი საწარმოს შექმნა საინტერესო პროექტის ბაზაზე და ა. შ.
მე, ამ წერილის ავტორს, ჩაის, სუბტროპიკული კულტურების და ჩაის მრეწველობის ინსტიტუტში ათეული წლის განმავლობაში ჩატარებული კვლევის შედეგად, შემუშავებული მაქვს არა ერთი ასეთი პროექტი და მიუხედავად მრავალგზის მცდელობისა, მათი დანერგვა არ ხერხდება.
მეცნიერთა მიმართ არასწორი დამოკიდებულების გამოა, რომ ამჟამად ჩაის დარგის რეაბილიტაციის პროგრამა _ "ქართული ჩაი" არაოპტიმალურადაა შედგენილი და სამწუხაროდ, საეჭვოა მისი ეფექტურად გახორციელება.
"შოკირებული ვარ საქართველოს ეკონომიკის ვარდნის კატასტროფული დონით, რის შედეგადაც მდიდარი ქვეყანა უღარიბეს ქვეყნად იქცა, ასეთი რამ მსოფლიოს არც ერთ ქვეყანაში არ მომხდარა", _ აღნიშნავს ლონდონის ეკონომიკის სკოლის პროფესორი რობერტ უეიდი. მისივე აზრით, აღნიშნულის ძირითადი მიზეზია, რომ ქვეყანას არ გააჩნია ეროვნული ეკონომიკის განვითარების სტრატეგია: "ასეთი სტრატეგიის გარეშე შეუძლებელია ქვეყნის ეკონომიკის წინსვლა მატერიალური განვითარების მიმართულებით. ქვეყნის გამდიდრება შესაძლებელია მხოლოდ მრეწველობის პროდუქციის ექსპორტით", _ ამბობს პროფესორი უეიდი.
ქვეყნის ეროვნული ეკონომიკის განვითარების პროგრამა, ბუნებრივია, უნდა მოიცავდეს აგრარულ დარგსაც და ის მთავრობის მიერ მართლაც ერთ-ერთ პრიორიტეტულ მიმართულებადაა გამოცხადებული. ამასთანავე, აქსიომაა, რომ დარგის რეაბილიტაციის მიზნით, პირველ რიგში, უნდა შედგეს ღონისძიებების ჩამონათვალი, რომელთა შესრულება აუცილებელია და ფინანსური მდგომარეობიდან გამომდინარე, მოსახლეობას არ შეუძლია მათი შესრულება. ხელისუფლებამ ადამიანებს უნდა შესთავაზოს ოპტიმალური სქემა და შეაძლებინოს მათი შესრულება (თუნდაც დაბალპროცენტიანი გრძელვადიანი სესხის გაცემით და არა აუცილებლად გრანტით).
პროგრამა "ქართულ ჩაიში", სამწუხაროდ, მრავლადაა პრობლემები, რომლებიც დაბრკოლებას უქმნიან ამ პროგრამაში მოსახლეობის აქტიურ მონაწილეობას. იგი არ არის გათვლილი გლეხებზე და სოფლის მოსახლეობაზე, რომელთაც ჩაის მცირე ფართობები გააჩნიათ. მათ არ შეუძლიათ საკუთარი შრომით განახორციელონ პლანტაციების სარეაბილიტაციო სამუშაოები, რომლებიც გაფანტულია სხვადასხვა ადგილზე და არა ერთიანი მასის სახით, როგორადაც ეს ადრეულ წლებში არსებობდა.
მიწების კონსოლიდაციის გარეშე თითქმის შეუძლებელია მცირემიწიანი გლეხების ჩაბმა რეაბილიტაციის პროგრამაში. ამასთანავე, მთავრობამ უარი თქვა პლანტაციების შეღობვის დაფინანსებაზე, რაც სერიოზული პრობლემაა პროგრამის დაწყებისას; ამასთანავე, არასაკმარისია რეაბილიტაციისათვის გამოყოფილი ფინანსური დახმარება თითოეულ ჰექტარზე გადაანგარიშებით _ ის არ ემთხვევა მეცნიერებისა და სპეციალისტების მიერ გათვლილს და ბევრად მცირეა.
უსახსრობის გამო, მოსახლეობის დიდ ნაწილს დაურეგისტრირებელი აქვს ფართობები. მართალია, მთავრობის მიერ ამჟამად დადებითად წყდება ეს საკითხი, მაგრამ იგი ვერ აგვარებს დანარჩენ პრობლემებს. კოოპერატივის შექმნისას მოთხოვნები ითვალისწინებს გადამამუშავებელი საწარმოს არსებობას ან გარანტიას შენობის შეძენაზე/აშენებაზე, რაც სოფლის მოსახლეობისთვის დიდ სიძნელეებთან არის დაკავშირებული. იქმნება შთაბეჭდილება, რომ ეს პროგრამა, როგორც მრავალი სხვა პროექტი, გათვლილია მხოლოდ არსებული საწარმოების გაფართოებაზე და არა ჩაის დარგის რეაბილიტაციაზე.
არსებობს კიდევ სხვა უამრავი ბიუროკრატიული სიძნელე და რაც მთავარია, პროგრამაში არ მონაწილეობენ დარგის გამოცდილი მეცნიერები და სპეციალისტები. მთავრობა, თითქოს, სპეციალურად უვლის გვერდს მეცნიერებს და მათ ჩართვას პრობლემის მოგვარებაში.
მეცნიერების და ინოვაციების გარეშე შეუძლებელია ნებისმიერი დარგის წინსვლა და განვითარება, მათ შორის რეაბილიტაცია, ინოვაცია კი სწორედ კვლევის დროს იბადება. სახლის მშენებლობა თუ რემონტი ფუნდამენტიდან იწყება. აგრარულ დარგში არსებობდა ასეთი ძლიერი ფუნდამენტი _ ჩაის, სუბტროპიკული კულტურების და ჩაის მრეწველობის ინსტიტუტის სახით. რომლის აღდგენა და ფუნქციონირებაა სწორედ სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთი უძლიერესი დარგის _ სუბტროპიკული მემცენარეობის, მათ შორის, ჩაის დარგის მყარ და პროგრესულ ტექნოლოგიებზე დამყარებული რეაბილიტაციის საფუძველი.
ამასთანავე, ნათელია ის მწირი უფლებები და მოვალეობანი, რაც ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებს გააჩნიათ ქვეყნის საჭირბოროტო საკითხების გადაწყვეტისას. ამის დადასტურებაა, რომ მთავრობისა და ხელისუფლების მხრიდან იგნორირებულია საკრებულოს რეალური და ოპტიმალური საკითხებისა და რეკომენდაციების გათვალისწინება, მათ შორის, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის რეაბილიტაციის შესახებ.
აღნიშნული კიდევ ერთხელ ცხადჰყოფს გარკვეული ცვლილებების აუცილებლობას ადგილობრივ ორგანოებზე დელეგირებული უფლებებისა და მოვალეობების, შესაბამისად, დაფინანსების გაზრდის მიმართულებით.
ნანული ორაგველიძე,
ქალაქ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დეპუტატი
