მდინარე სუფსის აუზში ქვიშა-ხრეშის მოპოვებას ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოედნის მოსახლეობა 2013 წლიდან მოყოლებული აპროტესტებს. თუმცა, როგორც ირკვევა, სუფსის ხეობიდან ინერტული მასალის მოპოვება ერთი სოფლის საზღვრებს ბევრად სცდება.
როგორც საქმეში კარგად ჩახედული ადამიანები ამტკიცებენ, სამშენებლო მიზნით, დიდი ოდენობით ინერტული მასალის გატანა ხდება მდინარე სუფსიდან, რის გამოც მდინარეს ზღვაში საკმარისი რაოდენობის ნაშალი მასა ვეღარ ჩააქვს, ეს კი მნიშვნელოვანად აფერხებს პლაჟის ფორმირებას. მათი თქმით, სწორედ ინერტული მასალის სამშენებლოდ გამოყენებისა და ზღვაში ქვიშის მიწოდების შემცირების გამო, ადგილი აქვს პლაჟების ჩამორეცხვას, რომლის აღდგენასაც შემდგომში დიდი ძალისხმევა სჭირდება. საკუთარი არგუმენტების გასამყარებლად მათ შორს წასვლაც არ სჭირდებათ და სურათის კარგად წარმოსაჩენად გრიგოლეთის პლაჟს ასახელებენ, სადაც ინფრასტრუქტურის სამინისტროს გადაწყვეტილებით, გასული წელს წყლის ნაკადის შესაჩერებლად ნაპირსამაგრი სამუშაოები გახორციელდა და სანაპირო ზოლი (სანაპიროს გასწვრივ 200 მეტრზე, ხოლო ზღვის სიღრმეში 50 მეტრზე) მოიხრეშა.
ამ ფაქტს საზოგადოებაში არაერთგვაროვანი რეაქცია მოჰყვა _ ნაწილის მოსაზრებით, სანაპირო ზოლის ქვა-ღორღით მოხრეშვით ნადგურდება უნიკალური მაგნიტური სანაპირო, რითაც განთქმულია გრიგოლეთი. ნაწილი კი ამბობს, რომ ძლიერი შტორმის დროს წყალი დასახლებულ პუნქტამდე აღწევდა და წყლის ნაკადის შესაჩერებლად აუცილებელი იყო მსგავსი სამუშაოების გახორციელება.
მდინარე სუფსის კალაპოტიდან ინერტული მასალის მოპოვება, დაუშვებლად მიაჩნიათ პროფესიონალებს _ შუქრი თავართქილაძეს, კობა ხარაძესა და ელიზბარ ელიზბარაშვილს:
"უნიკალური მაგნიტურქვიშიანი პლაჟები რაოდენ მნიშვნელოვანია ჩვენი ქვეყნის ტურისტული ინდუსტრიის განვითარების საქმეში, ყველას კარგად მოეხსენება. გეოფიზიკური და გეოლოგიური მეცნიერული გამოკვლევებით დადგენილია, რომ მაგნიტური ქვიშიანი პლაჟების 80%-მდე სწორედ მდინარე სუფსის ჩამონატანებით არის ფორმირებული.
გასული საუკუნეების 50-იან წლებში ურეკის სანაპიროდან დიდი რაოდენობით მაგნიტური ქვიშა გაიტანეს რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის ნედლეულით უზრუნველსაყოფად, რის შემდეგაც მთლიანად გაქრა ამ სანაპიროზე ქვიშის დიუნები და ბარხანები. ასევე, 90-იან წლებში სუფსის ტერმინალის მშენებლობისთვის მდინარე სუფსის ხეობიდან გაიტანეს დიდი ოდენობით ინერტული მასალა, რის შემდეგაც სანაპიროზე პლაჟების სიგანე 507 მეტრით შემცირდა. სამწუხაროდ, ახლო წარსულში დაშვებულმა ამ შეცდომებმა გამოუსწორებელი ზიანი მიაყენა მაგნიტური ქვიშიანი პლაჟების არსებობას. ჩვენი აზრით, სანამ გვიან არ არის, საჭიროა, შეწყდეს მდინარე სუფსის ხეობიდან ინერტული მასალის გატანა, თორემ, შეიძლება რამდენიმე წელში ეს პლაჟები საერთოდ გაქრეს", _ ამბობენ ისინი და აქვე განმარტავენ, რომ გეოლოგიური მონაცემებით, მშენებლობებისთვის შესაძლებელია მშრალი კარიერები გამოიყენონ. ცნობისთვის, მათ საკითხთან დაკავშირებით გასულ წელს წერილობითაც კი მიმართეს გურიის მხარის გუბერნატორს.
პროფესორთა მოსაზრებას იზიარებს ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილე ნუგზარ ცინცაძეც, რომელიც მშრალი კარიერების გამოყენებას ემხრობა. ოღონდ კანონმდებლობის სრული დაცვით და იმის გათვალისწინებით, რომ აღნიშნული ობიექტებიდან ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობა ექსპლუატაციის პერიოდში არ გამოიწვევს ეროზიული პროცესების გააქტიურებას, გეოდინამიკურ გართულებებს. ამასთან, დაცული იქნება წიაღისეულის მოპოვების ადგილის მიმდებარედ მცხოვრები მოსახლეობის ინტერესები. კერძოდ, ლიცენზიანტმა აიღოს ვალდებულება დაზიანების შემთხვევაში აანაზღაუროს ზარალი:
"რაც შეხება მდინარე სუფსის აუზში ქვიშა-ხრეშის მოპოვებას, ცნობილია, რომ ურეკი, შეკვეთილი და გრიგოლეთის პლაჟები შეიცავენ დიდი რაოდენობით ფენომაგნიტურ და ტიტანომაგნიტურ მინერალებს, რომელიც ფორმირებულია მდინარე სუფსის ჩამონატანით. ამ უნიკალურ პლაჟებს აქვთ სამკურნალო თვისებები, ითვლება პლანეტაზე საუკეთესოდ და ანალოგი არ გააჩნიათ. ეს საკითხი სცილდება ჩვენი ქვეყნის ეროვნული ინტერესების სფეროს და საერთაშორისო მნიშვნელობა აქვს. აქედან გამომდინარე, კატეგორიულად დაუშვებლად მიგვაჩნია მდინარე სუფსის ხეობიდან ინერტული მასალის გატანა, რადგანაც ეს გამოიწვევს მაგნიტური ქვიშის პლაჟების წალეკვას.
მდინარე სუფსაში კარიერების გახსნის გამო, მდინარე ვერ ჩაიტანს ზღვაში ნაშალ მასალას და საფრთხე დაემუქრება მთელ სანაპირო ზოლს, ზემოთ ნახსენებ კურორტებს და ქალაქ ფოთთან დამაკავშირებელ გზას, რომლის მიმდებარედ კოლხეთის ჭაობია. მდინარე სუფსის ჭარბი აკუმულირებული უბნებიდან ინერტული მასალის გატანა დასაშვებია მხოლოდ ზღვის სანაპიროს აღდგენის მიზნით და არა სამშენებლო გამოყენებისთვის", _ ამბობს ნუგზარ ცინცაძე.
სამი წლის წინ გაცემული ლიცენზიის გაუქმებას ითხოვს სოფელ მოედნის მოსახლეობა: "ლიცენზიის გაცემისას ყველა პირობა დარღვეულია და არანაირ სტანდარტს არ ექვემდებარება. ჩვენ კონსტიტუციით მონიჭებულ უფლებას ვიცავთ _ ვიცავთ საკუთარ სახლებს, ეზოებს, გზას, სოფელს და ვითხოვთ ლიცენზიის გაუქმებას. გვენგრევა ეზო-სახლი, საყანე ფართობები იტბორება. ჯერ ერთი მოვიდა, არ დავანებეთ მუშაობა, მერე ჩინური კომპანია მოგვადგა ტექნიკით, იმასაც არ დავანებეთ, ახლა კი სიზმარ-ცხადში არ ვიყავით ისე, ქალბატონი მოვიდა და ცხვირწინ ლიცენზია აგვიფრიალა. ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, სველი კარიერია. არსებობს პრემიერ-მინისტრის სპეციალური ბრძანებულება, რომლითაც მდინარის კალაპოტიდან პირდაპირი ხაზით 20-კილომეტრიან ზოლში არც ერთ კარიერს არ აქვს ფუნქციონირების უფლება, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ მოპოვებულ ხრეშს ისევ ნაპირსამაგრი სამუშაოებისთვის გამოიყენებს. ეს კარიერი კი არანაირ სტანდარტში არ ჯდება. გასულ წელს განცხადებით მივმართეთ გამგეობას, შეიქმნა კომისია და დაიდო დასკვნა, რომ არ შეიძლებოდა აქ ინერტული მასალის მოპოვება. ვიფიქრეთ, პრობლემა მოგვარდაო, მაგრამ, როგორც ჩანს, არა. ყველაფერს გავაკეთებთ, რომ ფირმას ლიცენზია გაუუქმდეს. თუ ადგილობრივი კომისიის დასკვნა არაა საკმარისი, ჩამოვიდნენ, ნახონ ადგილზე, რა ხდება, რა მდგომარეობაა ზღვის სანაპირო ზოლზე. ეს მარტო ჩვენი სოფლის პრობლემა არაა. ყველა უნდა ფეხზე დავდგეთ", _ ერთსულოვანია მოედნის მოსახლეობა, რომელთაც სრულ მხარდაჭერას უცხადებენ ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებიც.
მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილის თქმით, შექმნილ ვითარებაში გამოსავალი ერთია _ მოხდეს ადგილმონაცვლება და მეწარმეს გამოეყოს ალტერნატიული ფართი ინერტული მასალის მოსაპოვებლად, რაც გარემოს დაცვის სამინისტროს პრეროგატივაა.
