გერმანელი მოგზაური აუგუსტ ფრანც ლუდვიგ მარია ჰაქსტჰაუზენი საკუთარ წიგნში ასე აღწერს 1840-50-იანი წლების დასავლეთ საქართველოს:
„შეხედულება, რომელიც სანახევროდ მე აქ მომყავს, ჩამომიყალიბდა გურიაში ჩემი განმეორებითი მოგზაურობის შემდეგ. თავდაპირველად უნდა აღვნიშნო, რომ გურია, სავარაუდოდ, ყველაზე ნაყოფიერია კავკასიის მიწათა შორის.
აქ მიწას არასდროს ანოყიერებენ და წელიწადში ორი მოსავალი მოჰყავთ! შემოდგომაზე მიწას ადვილად აბრუნებენ ორწვერა კავის მსგავსი იარაღით, რომელშიც ორი ხარია შებმული; შემდეგ თესენ ხორბალს, რომელსაც უკვე აპრილში იღებენ. მერე მას ხელახლა ხნავენ და ფარცხით ფარცხავენ (შეკრულია ტოტებისაგან); ახლა კი თესენ ფეტვს ან სიმინდს, რომელიც სექტემბერში მოდის.
აქ თამბაქოსაც აშენებენ. ეს მხარე გარეგნულად დიდად წააგავს შიდამთიან ვესტფალიას, რავენსბერგს, ოსნაბრუკს. ის შედგება არა სოფლებისაგან, არამედ ცალკეული, მეტწილად პატარა ბორცვებზე შემდგარი კარ-მიდამოებისაგან. ასეთი კარ-მიდამო ქმნის ვრცელ ეზოს, რომელიც მესრით ან ღობითაა შემორაგული. შენობები აქ დგას დიდი, მშვენიერი ხეების ქვეშ, როგორიცაა კაკალი, წაბლი, ჩინარი.“
წყარო: aboutguria.blogspot.com
