ზუსტად 21 წლის წინათ, ქართული ფეხბურთი დამოუკიდებლობის გზას დაადგა _ 1990 წლის 15 თებერვალს, ჭადრაკის სასახლეში გამართულ თავყრილობაზე, ისტორიული სიტყვა ლანჩხუთის “გურიის” ფეხბურთელებმა თქვეს: სსრკ-ის უმაღლეს ლიგაში აღზევებული “სოფლის გუნდის” წამყვანმა მოთამაშეებმა უარი თქვეს საბჭოთა პირველობაში მონაწილეობაზე და ლანჩხუთური კლუბის ხელმძღვანელობისა და ქომაგების დაუკითხავად (და მათი ნების საწინააღმდეგოდ) მხარი დაუჭირეს ეროვნულ ჩემპიონატში მონაწილეობას. მაშინ “გურიის” მოთამაშეები გმირებად შერაცხეს. იმ დროს, როცა ქართული ფეხბურთის ფლაგმანი “დინამო” ყოყმანობდა, “გურიის” გადაწყვეტილება მართლაც გმირობის ტოლფასი გახლდათ. ლანჩხუთური კლუბი ყველაზე დაზარალებული გამოდიოდა _ პატარა საქმე ხომ არ იყო მთელი წინა სეზონის მანძილზე გადაჭედილი სტადიონი, საბჭოთა ბატალიებისთვის დიდი მზადება, დახარჯული მილიონები… გურულთა ისტორიული სიტყვის შემდეგ უკვე არავის დარჩა წინააღმდეგობის გაწევის მორალური უფლება…
იმ დღეებში “გურია” უკვე გაგრაში იყო, სასტუმრო “გრებეშოკში” ცხოვრობდნენ. სხვათა შორის, სასტუმროსთან ახლოს მატარებელი დადიოდა და ბიჭები ცოტა პრეტენზიებს გამოთქვამდნენ. უმაღლესი ლიგისთვის სერიოზულად ემზადებოდნენ, მართლაც კარგი გუნდი ჰყავდათ გურულებს…
თუმცა, ეროვნული მოძრაობა უკვე ზენიტში იყო და რა თქმა უნდა, ბიჭებიც ფიქრობდნენ იმაზეც, რომ შესაძლებელი იყო, ეროვნულ პირველობაზე ეთამაშათ.
წინა დღეებში ისინი სასტუმროს ეზოში შეიკრიბნენ, კრების მსგავსი თათბირი ჩატარდა. მასში მხოლოდ ქართველები იღებდნენ მონაწილეობას.
_ არა, ჩვენ უპირველესად ქართველები ვართ და არა _ ფეხბურთელები, _ ამბობს ერთ-ერთი მოთამაშე.
_ რა თქმა უნდა, ჩვენი ვალია, ქვეყნის გვერდით დავდგეთ და ასეც იქნება. ახლა მთავარია, როგორ გაგვიგებენ ქომაგები! _ ამბობს მეორე.
ერთსულოვნად მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ ეროვნულ ჩემპიონატში მიიღებდნენ მონაწილეობას:
_ თუ “გურია” ეროვნულ ჩემპიონატში არ მიიღებს მონაწილეობას, ჩვენ უარს ვამბობთ კლუბში დარჩენაზე, _ ყველას პოზიციას ოთარ კორღალიძე ახმოვანებს.
ხელმოწერების შეგროვებაც დაიწყეს, “გურიის” ყველა მოთამაშემ მოაწერა ხელი…
მიხეილ ფომენკოსგან რაიმე პროტესტიც არ ყოფილა. მწვრთნელი ხვდებოდა, რომ აქ საუბარი პატრიოტიზმზე იყო და სპორტი უკანა პლანზე გადადიოდა. უკრაინელი გულის სიღრმეში ქართველებს ყოველთვის თანაუგრძნობდა.
ეს არ იყო ბუნტი, ეს იყო პატრიოტული გადაწყვეტილება და იგი უშუალოდ ფეხბურთელებმა მიიღეს და არანაირი დირექტივა არ ყოფილა.
ჭადრაკის სასახლეში 7 ფეხბურთელი მიავლინეს: თემურ კაბისაშვილი, ლევან ბარათაშვილი, ბესიკ ფრიდონაშვილი, მერაბ კაციტაძე, დავით უგრელიძე, ოთარ კორღალიძე და დავით ცომაია.
ამ დროს ლანჩხუთში არაფერი იციან. ამირან წილოსანი ლანჩხუთშია, წინა დღეს ჩამოვიდა თბილისიდან. კლუბის პრეზიდენტი იმაზე ფიქრობს, კლუბს რაიმე არ მიაკლდეს. იგი დარწმუნებულია, რომ მწვრთნელი სასელექციო და მოსამზადებელ სამუშაოებს ნაყოფიერად აწარმოებს.
_ წინა შემთხვევაში პირველივე წელს გამოვვარდით, ახლა გამოცდილება მიღებული გვაქვს და წელს აუცილებლად უნდა დავრჩეთ, _ ფიქრობს გამოცდილი წილოსანი.
ლანჩხუთის რაიკომშიც არაფერი იციან. ემზარ ბერიძეს ფეხბურთი უყვარს. “გურია” მის პირველ მოადგილეს, ალბერტ ლომაძეს აბარია. ორი წლის წინანდელ ტრიუმფშიც მათი წვლილი დიდია. 5-მილიონიანი ბიუჯეტის მქონე რაიონმა 18-მილიონიანი სპორტული ინფრასტრუქტურა დააფინანსა. რა თქმა უნდა, არა ადგილობრივი შემოსავლით _ ლომაძეს ქვისლი წაეშველა: გურამ მგელაძე “საქაგრომრეწვის” ხელმძღვანელია.
იგი ახლაც კლუბის გვერდით დგას, როგორც სხვები _ ადგილობრივი კოლმეურნეობები და მეურნეობები ფეხზე დგანან. “გურიისთვის” ბაზის ყიდვას ალახაძეშიც გეგმავენ. ალახაძე საფეხბურთო შესვენებაზე მთავარი ცენტრია, აქ მთელი საბჭოთა კავშირის გუნდები ჩამოდიან. თითქმის ყველაფერი გადაწყვეტილია, ერთი პრობლემა მინდორი რჩება, რადგან ალახაძეში კარგი მოედნების დეფიციტია, მაგრამ ამ პრობლემას როგორმე მოაგვარებენ…
_ ალბერტ, რა ხდება ალახაძეში, “გურიას” ხომ არაფერი უჭირს? _ ეკითხება ბერიძე თავის მოადგილეს და ფეხბურთში მარჯვენა ხელს.
_ კი, ყველაფერი წესრიგშია, _ პასუხობს ლომაძე, _ ამირანი იყო მოსული, საჭმელი უნდა გავაგზავნოთ ბიჭებთან. ყველაფერი მოგვარებულია.
_ აბა, თქვენ იცით! ბიჭებს არაფერი მიაკლოთ, _ ამბობს “პირველი”.
ამირან წილოსანიც მიდის რაიკომში და საორგანიზაციო დეტალებს უთანხმებს პარტიულ ბოსებს.
მართლაც, 14 თებერვალს, სურსათ-სანოვაგით დატვირთული 6 მანქანა გაიგზავნა. ნობათს მხოლოდ ნახევარი გუნდი დახვდა, რადგან შვიდეული უკვე თბილისში იყო…
თბილისშია წილოსანიც, იგი დილით მატარებლით ჩავიდა, თუმცა, საორგანიზაციო საკითხებზე _ მან არაფერი იცის ალახაძეში მომხდარზე.
14 თებერვალს, თბილისში, დის სახლში იმყოფება კლუბის პრეზიდენტი. სახლის ტელეფონმა დარეკა. ის სახლში მარტოა და ტელეფონთან მივიდა.
მამაკაცი კითხულობს: _ რა გადაწყვიტეთ?
პრეზიდენტი კლუბის საბჭოს გადაწყვეტილებას ამცნობს უცნობ მამაკაცს.
_ “გურია” საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში, ხოლო “გურია-2” _ ეროვნულ ჩემპიონატში მიიღებენ მონაწილეობს.
_ თქვენ ხომ არ გაუტიეთ! რა საბჭოთა კავშირი, “გურია” ეროვნულ პირველობაზე უნდა გადმოვიდეს, _ მამაკაცი ტელეფონში ყვირის.
წილოსანი სიმშვიდეს ინარჩუნებს:
_ გადაწყვეტილებას კლუბის საბჭო იღებს!
_ მე თქვენ გაჩვენებთ საბჭოს, არ გაბედოთ, _ მამაკაცმა მუქარა გაურია.
_ თქვენ ვინ ბრძანდებით? _ პრეზიდენტი საუბრის მშვიდ ფორმაში გადაყვანას ცდილობს.
მამაკაცი ლანძღვა-გინებაზე გადადის, პრეზიდენტს უყვირის კიდეც:
_ აი, ნახავთ, რაც მოგივათ! _ მუქარა დაუტოვა ტელეფონზე.
15 თებერვალს, დილით, წილოსანი იმასაც იგებს, რომ “გურია” შეკრების ნაცვლად თბილისშია.
დილით პრეზიდენტის დის სახლში ისევ ზარი გაისმა. ყურმილი დამ აიღო.
_ ამირან, მამაკაცი გკითხულობს, _ ეუბნება ძმას.
პრეზიდენტმა იფიქრა, ისევ უცნობი მამაკაცი იყო და ზანტად მივიდა ტელეფონთან. არასასიამოვნო საუბრისთვის მოემზადა.
თუმცა, შეცდა:
_ ამირან, რა ხდება? _ სატელეფონო ხაზზე “პირველი” იყო.
წილოსანი ხვდება, რომ რაღაც ხდება, სხვანაირად რაიკომის მდივანი პირდაპირ არ დაურეკავდა.
_ ამხანაგო ემზარ, ხომ მშვიდობაა? _ კითხულობს იგი.
_ რა ვიცი, ჩვენთან კი არის მშვიდობა, მაგრამ “გურიაში” რა ხდება?
პრეზიდენტი წინა დღეს გახორციელებულ ზარს და უცნობის მუქარას უყვება.
“პირველი” წილოსანს ახალ ამბავს აუწყებს:
_ “გურია” სსრკ-ის ჩემპიონატზე უარს ამბობს!
სახლიდან გამოსული წილოსანი აქეთ-იქით იხედება, ეშინია, უცნობმა მამაკაცმა მუქარა არ შეასრულოს.
ჭადრაკის სასახლეში მისვლას გეგმავს. მართალია, საბჭოთა დროში ცხოვრებამ მოუწია, მაგრამ ის სულით პატრიოტი კაცია _ წლების მანძილზე ეგნატეობებს ატარებდა და სხვადასხვა ეროვნული სულისკვეთებით გაჯერებული ღონისძიების ორგანიზატორი გახლდათ.
_ ამხელა პასუხისმგებლობას ვერ ავიღებ. მოსკოვში განაცხადი გაგზავნილი გვაქვს, _ თავისთვის ფიქრობს პრეზიდენტი. ჭადრაკის სასახლეში მისვლაც გადაიფიქრა. რაიკომს ვერ ჩააგდებს უხერხულობაში.
მან ისიც იცის, რომ “პირველიც” გულის სიღრმეში ეროვნულ პირველობას უჭერს მხარს, მაგრამ ამას ხმამაღლა ვერ იტყვის.
15 თებერვალი, ჭადრაკის სასახლე. სასახლის კულისებში შეკრებილი ეროვნული პირველობის მოწინააღმდეგეები ბოლო არგუმენტს იშველიებდნენ:
_ “გურიას” რას უშვებით, “გურიას”? ამ დღეზე ორი წელი ფიქრობდნენ, შრომობდნენ და ცოდვები არიან!
ამ დროს დამოუკიდებლობის მხარდამჭერები მძიმე მდგომარეობაში იყვნენ. მოწინააღმდეგეები კი ქირქილებდნენ:
_ თქვენ რას ეუბნებით ლანჩხუთელებს, კიევის, მოსკოვის, მინსკის “დინამოებთან”, “სპარტაკთან”, “ზენიტთან” და ასეთ გრანდებთან ბატალიებს ვანის, ჩხოროწყუსა და წნორის გუნდებთან გაჯიბრება ამჯობინონ?
“დინამო” სსრკ-ის პირველობას უჭერს მხარს. თუმცა, გადამწყვეტი “გურიის” სიტყვა აღმოჩნდა… სათქმელი ქართული ფეხბურთის ფლაგმანსაც აღარ დარჩა…
ლანჩხუთელი ქომაგები ფეხბურთელთა გადაწყვეტილებას დიდი ენთუზიაზმით არ ხვდებიან. ორწლიანი მძიმე ორთაბრძოლების შემდეგ მოიპოვა კლუბმა სსრკ-ის უმაღლეს ლიგაში თამაშის უფლება, არის ამბიცია, 10-ათასიანი ქალაქის სტადიონზე ყოველ თამაშზე 22-25 ათასი ქომაგი ზის, გასვლით მატჩებზე ქომაგები თვითმფრინავით დაჰყავთ, რაიონი ფეხბურთით ცოცხლობს.
_ რა ვქნათ? _ კითხულობს “პირველი”, რომელსაც სპეციალური თათბირი მოუწვევია.
ვერავინ პასუხობს.
ბერიძე გამორჩეული რაიკომის მდივანია, ის მორწმუნე კაცია, შინაგანად ფეხბურთელების მხარეზეა, როგორც თათბირზე მყოფთაგან უმეტესობა.
ახლა მათ ერთი საკითხი აშფოთებთ:
_ რას იტყვიან გულშემატკივრები? _ ესეც “პირველის” კითხვაა, რომელსაც ისევ არავინ პასუხობს.
პრეზიდენტი მიხეილ ფომენკოს ტეტ-ა-ტეტ ხვდება: _ მიხეილ ივანიჩ, დარჩით ჩვენთან, ეს ძალიან გაგვიხარდება, _ ეუბნება წილოსანი.
_ არა, ჯობს ჩვენ წავიდეთ. კარგად გვესმის. წარმატებებს გისურვებთ! _ პასუხობს მწვრთნელი.
ისე, გულის სიღრმეში ფომენკოს დარჩენაც კი უნდოდა _ ძლიერი გუნდია, შეკრებაზე უმაღლესლიგელ გუნდებთან 6 თამაში ჩაატარეს, 4 მოიგეს, 2 ფრედ ითამაშეს. მოსკოვის “სპარტაკიდან” ნათხოვარი იყვნენ ნოვიკოვი და ივანოვი, სხვებიც დაიმატეს.
შეთანხმება ვერ შედგა. ფომენკო მიდის…
მას და სხვა მოწვეულებს გაცილება მოუწყვეს, სუფრა გაიშალა და ერთმანეთს წარმატებები უსურვეს.
მოსკოვი ბოლომდე ელოდა წილოსანის ზარს.
ერთ დღესაც ზარი გაისმა წილოსანის სახლის ტელეფონზე.
_ ამხანაგო ამირან, ხომ არ შეგიცვლიათ გადაწყვეტილება? _ კითხულობს მამაკაცი რუსულად.
პრეზიდენტი ხვდება, რომ სსრკ-ის ფეხბურთის სამმართველოდან ურეკავენ. მძიმედ პასუხობს:
_ არა, გადაწყვეტილება საბოლოოა! სპორტული პრინციპის წინ “გურიამ” პატრიოტიზმი დააყენა!
_ ჰო, მაგრამ კლუბისთვის ხომ არ ჯობდა წელს ჩვენთან გეთამაშათ? _ უკან არ იხევს ფეხბურთის მოხელე.
_ მეც ეს პოზიცია მაქვს, მაგრამ “გურია” მსხვერპლს იღებს, _ უხსნის წილოსანი.
_ კლუბის ხელმძღვანელობას ფეხბურთელების გადაბირება არ გიცდიათ? _ ბოლო შანსს ჩაეჭიდა ფეხბურთის სამმართველო.
_ აზრი არ აქვს! _ გულახდილად პასუხობს პრეზიდენტი, _ ფეხბურთელებმა ულტიმატუმი წამოგვიყენეს: ან ეროვნული ჩემპიონატი, ან “გურიიდან” მივდივართო.
მოსკოვი ლანჩხუთს ბოლო დღემდე ელოდა. კალენდარიც კი გადასწიეს… “გურიამ” 31 მარტს კიევის “დინამოს” ნაცვლად გორის “დილას” უმასპინძლა…
