_ ქალბატონო ანა, 21 საუკუნეში ხშირად საუბრობენ, წიგნმა დაკარგა ინტერესი, ახალი თაობა არ კითხულობსო…
_ როდესაც საყვედურობენ ახალ თაობას, რომ არ კითხულობენ, მახსენდება, არ ყოფილა თაობა, რომელსაც არ საყვედურობდა წინა თაობა, რომ ნაკლებად კითხულობდნენ წიგნებს. მუდამ ასე არის, უფროსებს მიაჩნიათ, რომ უმცროსები სულელები არიან. ეს არის უზარმაზარი შეცდომა. თუ ჩვენი შვილები არ კითხულობენ, თავად ჩვენი ბრალია. რას ნიშნავს, ჩემი შვილი არ კითხულობს? ეს იმას ნიშნავს, სახლში არასოდეს კითხულობენ და ბავშვი ვერ ხვდება, რა ქნას. თუკი ადამიანი კარგად ხედავს, ვიღაცისთვის რაღაცას სიამოვნება მოაქვს, ის ამას გააკეთებს. თუ კი სახლში დედა არასოდეს არ აიღებს ხელში წიგნს, თუკი მამა ყოველთვის ტელევიზორს უყურებს და სულ “გოლს“ იძახის და მეტი გასართობი არ აქვს, თავისთავად ცხადია, ბავშვს აზრად არ მოუვა, წიგნი წაიკითხოს.
როდესაც ამბობენ, კომპიუტერული ტექნოლოგიები ანაცვლებს წიგნს _ არ არის მართალი. მე არ ვიცნობ არცერთ ადამიანს, რომელსაც წაეკითხოს, თუნდაც ახალგაზრდა თაობას, “ჯეინ ეარი“ და ნაკლები სიამოვნება მიეღოს წიგნიდან, ვიდრე, ფილმიდან. პირიქით, წიგნს ხომ სხვა ჯადოსნური თვისება აქვს, განსხვავებით, ვიზუალური საშუალებებისგან. წიგნი იძლევა იმის საშუალებას, წარმოვიდგინოთ, რაც გვინდა. რის თქმა მინდოდა, იცით? მხოლოდ და მხოლოდ ერთი ახსნა შეიძლება, რომ ადამიანები, რაღაც პერიოდის განმავლობაში, წიგნებს არ კითხულობდნენ, ისიც კაცმა არ იცის, არ კითხულობდნენ თუ ვერ კითხულობდნენ, ვერ ყიდულობდნენ. ალბათ, თავი და თავი ის იყო, რომ წიგნი იყო ძვირი. ამჯერად ვითარება, თითქოს, გამოსწორდა და ვიცი, რომ წიგნები უკეთ იყიდება და ეს უკვე ძალიან კარგია. მე არ ვიცნობ ისეთ ოჯახს, სადაც არ არის ბიბლიოთეკა. ვის ჩაუტარებია სოციოლოგიური გამოკვლევა, ვინ რამდენი წიგნი წაიკითხა ერთი წლის განმავლობაში, სულ ეყრდნობოდნენ წიგნების მაღაზიების მონაცემებს. ჩემი სტუდენტები კითხულობენ, ბავშვები, რომლებიც მეც გავიცანი, კითხულობენ.
_ რას კითხულობენ ოზურგეთელი ბავშვები?
_ ისინი კითხულობენ სწორედ იმას, რასაც მათი ხნის ადამიანები კითხულობენ დედამიწაზე ყველგან. ისინი კითხულობენ “პარმის სავანეს“ და რა თქმა უნდა, ძალიან მოსწონთ. შეუძლებელია არ მოგწონდეს. ისინი კითხულობენ “ჯეინ ეარს“ და უნდათ დიდი სიყვარული, უნდა დიდი ტანჯვისგან დიდ ბედნიერებაში ამჰოყონ თავი. ისინი კითხულობენ ჰემინგუეის, ნაწილი ძალიან ღელავს, რომ არ მოსწონთ, რადგან იციან, არ უნდა მოსწონდეთ, ნაწილი კი აღტაცებულია. მათ დაიწყეს კითხვა “დონ კიხოტისა”, ოღონდ, ვშიშობ, რომ ძალიან ადრე კითხულობენ. ისინი კითხულობენ კლასიკოსებს და სავსებით სამართლიანად იქცევიან. იმიტომ, რომ უახლესი ლიტერატურის გაცნობა, თუ რა ხდებოდა მანამდე და სინამდვილეში რა არის დიდი ლიტერატურა, ცოტათი უხერხულიც კი იქნებოდა.
_ ქალბატონო ანა, ხომ არ არის იმის პრობლემა, რომ ბავშვებს არ ჰყავთ კარგი მრჩეველი, რომელიც გზას გაუკვალავდა წიგნის სამყაროში.
_ ძირითადად, ეს არის ტრაგედია. დარწმუნებული ვარ, რომ კვლავ და კვლავ მთავარია სახლი, რაც ხდება სახლში, ის არის მთავარი. მე არ მჯერა, სკოლას შეუძლია, თავზე მოახვიოს თავისი ნება, შეიძლება, მიაჩვიოს დისციპლინას, შეიძლება, სკოლამ ასწავლოს, როგორ უნდა ისწავლოს. არავინ არ არის უფრო დიდი ავტორიტეტი, ვიდრე ყველაზე საყვარელი ადამიანი და არასოდეს, ქართული ენის მასწავლებელი ყველაზე საყვარელი მასწავლებელი არ არის. შეიძლება ვინმეს დედასთან ან მამასთან კონფლიქტი აქვს, მაგრამ რაღაც ეტაპზე ვიღაცა არის, ვინც მისთვის ძვირფასია, ვინც მუდამ შენთან ერთადაა.
_ ანუ, აქ შეიძლება ვისაუბროთ სოციალურ საკითხებზე. მშობლები სხვა პრობლემებით არიან დაკავებულები და ამ დროს ბავშვი ეძებს წიგნს, მაგრამ არ იცის, რომელ წიგნს ეძებს.
_ მაგრამ ასეთ დროს თუ კი ბავშვს ოდნავ ყურადღებას მივაქცევთ და ის იგრძნობს, რომ წიგნი წამების იარაღი კი არ არის, არამედ სიხარულია, აუცილებლად გეტყვით, რა წავიკითხო შემდეგ. დედა ნამდვილად არ ეტყვის ბავშვს, მარქსის “კაპიტალი“ წაიკითხოს, ეს, შეიძლება, გაგიჩნდეს სურვილი და შენით წაიკითხო. დედა გეტყვის, რომ: _ იცი, “სამი მუშკეტერი“ რა მაგარი წიგნია? ან კიდევ იმას გეტყვის, ნიკო ლორთქიფანიძე ის კი არ არის, სკოლაში რომ სახეს გარტყმევინებდნენ მაგიდაზე, თუ არ ჩააბარებ საზეპიროებს, არ შეიძლებაო, არამედ გეტყვის, იცი, ნიკო ლორთქიფანიძე რა მაგარი ბიჭი იყოო და ნახე რას წერდა. გარდა ამისა, წიგნი, იცით, რა არის ჩემის ღრმა რწმენით, წიგნი ყველაფრის გარდა, ცოტა ბოროტულად გამომდის, დიდი თავშესაფარია. არ არის ადამიანი, რომელსაც არ აქვს პრობლემა და ყველაზე ნაკლებად უნდა რომ იმ წამს იქ იყოს და ასეთ დროს ნახეთ ორ გარეკანს შორის, რა საოცარი სამყაროა.
_ ანუ, შეიძლება, გიხსნას რაღაც პრობლემისგან?
_ ნებისმიერი პრობლემისგან! როდესაც ამბობენ, ისეთ დღეში ვიყავი, რომ ვერც ვკითხულობდიო, ეს ნიშნავს ერთ რამეს. წიგნი ძალიან “მაგარი ვინმეა”, ეს ხომ არ არის, უბრალოდ, ასოები. ლიტერატურა სულ სხვა სამყაროა, ცოტა ჯადოქრობაა.
_ მაინც რა არის წიგნის ფასი?
_ იცით, რა, ჩემი დამოკიდებულება ლიტერატურის მიმართ, ცოტა ავადმყოფურია. ზოგჯერ ვფიქრობ, რომ ლიტერატურაში ვცხოვრობ, ვიდრე რეალურ ყოფაში. უბრალოდ, ჩემთვის კარგი რამ არის.
_ კარგი არის ლიტერატურაში ცხოვრება?
_ მე ძალიან მომწონს ლიტერატურაში ცხოვრება, თორემ გამოვძვრებოდი.
