ახლა ზამთარია _ მიწასთან მუშაობის პასიური დრო, თუმცა, გარკვეული მოსამზადებელი ფაზა მაინც უდგას ხალხის მამა-მარჩენალს და სწორედ ახლა, იანვარში მიგვიხმობს თავისთან. გარდა ამისა, მიხედვა სჭირდება მრავალწლიან კულტურებსაც, რომელთა გასხვლისთვის სულაც არ არის საჭირო, გაზაფხულს დაველოდოთ, თუკი კარგი ამინდია.
ამ თემაზე სასაუბროდ ცნობილ მეურნეს კაკო ღლონტს მივმართეთ. გაზაფხული ახლოვდება და ჩვენი მეურნეებისთვის არაერთი რჩევა, ზოგჯერ უმნიშვნელოც კი, საყურადღებო, სარგებლის მომტანი და აუცილებელიცაა.
_ ბატონო კაკო, ახლა ზამთარია, მალე გაზაფხული მოვა. რა სახის სამუშაო შეიძლება ჩაუტარდეს ახლა მიწას?
_ ნიადაგს ყურადღება წელიწადის ყოველ დროს სჭირდება. ახლა მოსამზადებელი პერიოდია და დროა, საქმეს შევუდგეთ. შევნიშნავ, რომ ზოგ კარგ მეურნესაც მიაჩნია, რაკი ზამთარია, მიწასთან მუშაობა ჯერ ადრეა. ასე სულაც არ არის. საქმეს თუ მაშინ შევუდგებით, როცა გარეთ ნაკლები სამუშაოა, ამით მოვიგებთ ძალიან ძვირფას კაპიტალს _ დროს. დავიწყოთ იმით, რომ თუ დარია და კლიმატი გარეთ გასვლის საშუალებას გვაძლევს, იანვრის შუა რიცხვებიდან, მრავალწლოვანი კულტურების ბაღებში უნდა შევიტანოთ ორგანული სასუქი, მდინარის შლამი, ოჯახში მომზადებული ნეშომპალის კომპოსტი. სასურველია ფოსფორ-კალიუმიანი მინერალური სასუქების შეტანა აგროწესების დაცვით _ ნიტროფოსკა, ამოფოსკა, სუპერაგრო. შეიძლება სხვა სახეობის სასუქების შეტანაც. ამის მრავალსახეობა არსებობს და კარგ მეურნეს მისი შერჩევა არ გაუჭირდება. შეტანის წინ უნდა იყოს კარგი ამინდი, ორი-სამი დღის გამოდარებული მაინც. სასუქის შეტანა შეიძლება როგორც ხეხილის ირგვლივ, ასევე მისი მულჩებად დატოვებაც სასურველია ფართობის ყველა წერტილში. შეგიძლიათ, მწკრივებადაც განალაგოთ. შემდეგ კი შევუდგეთ ჩაბარვას. ზოგი მეურნე მულჩებადაც ტოვებს ნაკელს. არც ესაა პრობლემა. შედეგი ასეც მოაქვს.
_ პირადად თქვენ როგორი წესით ახდენთ წელიწადის ამ დროს მიწის დამუშავებას _ მთლიანად ბარავთ ფართობს თუ მხოლოდ მრავალწლიანი კულტურის ირგვლივ ატარებთ სამუშაოს? ზოგადად, ხეხილის ფართობის რამდენჯერ გადაბარვაა საჭირო წელიწადში?
_ თუ მამაპაპურ წესებს დავიცავთ და საქმეს ზერელედ არ მივუდგებით, საკმარისია ოთხ წელიწადში ერთხელ ლენტისებური გადაბარვა. რას გულისხმობს ეს? წარმოვიდგინოთ ფართობი, რომელიც ერთი მიმართულებით გადავბარეთ, ჯერ ერთი ზოლი, ორი მეტრი სიგანით, მერე დავტოვოთ იგივე სიგანის ზოლი დაუბარავი. ასე მონაცვლეობით გავიმეოროთ, ვიდრე არ დავასრულებთ სამუშაოს. ვნახავთ, რომ თითქოს, მიწა დავხაზეთ პარალელური მიმართულებით, სადაც ზოლებადაა განლაგებული დაბარული და დაუბარავი მწკრივები. სამუშაოს შესრულებისას დაუბარავ ე.წ. ბილიკებზე ვიმოძრავებთ, დაბარულ ნაწილში კი დაუბარავი ზოლებისთვის სასარგებლო პროცესების მსვლელობაც ხდება. ძველი დროის ტრადიციაა ლენტისებური გადაბარვა და ჩემი შეხედულებით, ყველაზე გამართლებული.
_ ბატონო კაკო, თქვენი თქმით, ყოველ წელს გადაბარვა არ შეიძლება. რატომ? ამას რაიმე უკუეფექტი აქვს?
_ გადაბარვის ეფექტი გამოიხატება იმაში, რომ ნიადაგის ზედაფენაში არსებული მინერალური და ორგანული სასუქები მოექცეს მცენარისთვის შესათვისებელ აქტიურ ზონაში. ამავე დროს ღრმა ფენებში მოექცევა სარეველა მცენარეების თესლები, რომლებსაც ექმნება არასასურველი პირობები. უმჯობესდება წყლისმიერი და ჰაერისმიერი ქმედებები ფესვთა სისტემის ირგვლივ. ნიადაგში ირღვევა კაპილარული ფორიანობა, რომელიც გვალვიან პერიოდში ხელს უშლის ნიადაგის ღრმა ფენიდან ოსმოსური (მკვრივი მასების მიერ წყლის შეწოვა) წნევით ამოწოვილი წყლის შეკავებას მცენარისთვის სასურველ ზონაში. რაც შეეხება ყოველ წელს შებარვის უკუეფექტს, მდგომარეობს იმაში, რომ ნიადაგში არსებული სასარგებლო ორგანიზმები გარკვეულ ფენებში თხოულობენ სასურველ მიკროკლიმატს. ყოველ წელს გადაბარვით კი შევუქმნით არასასურველ პირობებს. კერძოდ, ვარღვევთ საარსებო რეჟიმს. მუდმივი გადაბარვა ფესვთა სისტემის დაზიანებას ახდენს. გავიხსენებ ერთ ფაქტს, რომელიც ადრეულ პერიოდს ეხება. კომუნისტების დროს ჩაის ფართობს წელიწადში ოთხჯერ ბარავდნენ. ეს სასაცილოა _ იგი ემსახურებოდა მხოლოდ მუშახელის შენარჩუნებას, სხვაგან რომ არ წასულიყო ხალხი სამუშაოდ. ჩაის არ უნდა მოეძალოს გვიმრა და ბალახი. არანაირად არ სჭირდებოდა ოთხჯერ გადაბარვა წელიწადში. ერთხელაც საკმარისია. ვიმეორებ, ლენტისებური გადაბარვა ყველაზე ეფექტიანია. ამის გამოცდილება, ათეულობით წელია, მაქვს.
_ იანვარში ხეხილის გასხვლა თუ შეიძლება?
_ შეიძლება კი არა, ზედგამოჭრილია დროის მოსაგებად და საქმის წინ წასაწევად. მთავარია, გასხვლის დროს გარეთ არ ყინავდეს და იყოს დარიანი ამინდი. მართალია, გასხვლა ყოველთვის შეიძლება იმ დროიდან, როცა მცენარეს ფოთოლი გაცვივდება, მაგრამ ამ პერიოდში ბევრი საქმეა და უჭირს მეურნეს ყველაფრის ერთად კეთება. გასხვლა შეიძლება ახლა, იანვრის ბოლომდე, დროის მოგების მიზნით. ვენახს თუ სხვადასხვა კულტურას ეს ვერაფერს ავნებს, ნასხლავი უნდა გამოვიტანოთ, შევურიოთ ნეშომპალას და მოვამზადოთ სამომავლო სასუქად ისეთი წესით, რაზეც არაერთხელ გვისაუბრია თქვენი გაზეთის საშუალებით.
_ მიწასთან დაკავშირებული კიდევ რა სახის სამუშაოს შესრულება შეიძლება ამ დროს?
_ შესაძლებელია მრავალწლიანი კულტურების გადარგვაც, ოღონდ თბილ ამინდში. მოგეხსენებათ, ჩვენში იანვარი უმეტესად თბილი და დარიანია. ასევე, კარგია ორმოების მომზადება მცენარის დასარგავად. მისი განოყიერება ორგანული სასუქით. სასურველია, ორმო ათი სანტიმეტრით მაღლა იყოს ნიადაგიდან, რადგან შემდეგ ის მაინც “ჯდება”.
_ ბატონო კაკო, ახლოვდება გაზაფხული. ახალი მთავრობა წელს სოფლის მხარდასაჭერად მასშტაბურ ღონისძიებას გვპირდება. ეს ცალკე საუბრის თემაა, მაგრამ ახლა რაიმე საკუთარ მოსაზრებას თუ შეაშველებთ ხელისუფლებას?
_ დიახ, მე მაქვს მოსაზრება, რისი გატარებაც გადაუდებელ საქმედ მიმაჩნია მასშტაბური სამუშაოების დაწყებამდე. როგორც გითხარით, მიწის ლენტისებური გადაბარვა, ჩემი გამოცდილებით, ძალიან შედეგიანი აღმოჩნდა წლების მანძილზე. ეს მე არ მომიგონია, წინაპართა დადგენილი წესია. დავიწყებ იმით, რომ აჭარა-გურიის ზონაში ფერმერს, საშუალოდ, საკუთრებაში აქვს ერთიდან ათ ჰექტრამდე მიწის ფართობი. ამ ფართობების უმეტესობა ორიენტირებულია მრავალწლიან კულტურებზე. ზოგადად, ასეთ სფეროში დაუშვებლად მიმაჩნია მძლავრი ტექნიკის გამოყენება. განვითარებული სოფლის მეურნეობის ქვეყნებში აქცენტი გადატანილია მობილურ ტექნიკაზე. ასეთ მიკროტექნიკას თვითონ ფერმერი მოუვლის. ამასთანავე, მეურნისთვის, სასურველი და სახალისოა ასეთი ტექნიკით მუშაობა. პრაქტიკულად იმოძრავებს. ხეხილს ფესვები არ დაუზიანდება. სულ ცოტა, თოთხმეტ ოპერაციას ასრულებს ასეთი მობილური ტექნიკა _ ხვნა, თესვა, ფრეზირება, ნარჩენების გატანა…. ხაზგასმით აღვნიშნავ, რომ მიკროტექნიკით ფერმერების აღჭურვას განსაკუთრებული ყურადღება უნდა დაუთმოს ხელისუფლებამ, თუ უნდა, რომ საქმე უდანაკარგოდ შედეგიანი იყოს. დანარჩენი კი… მალე გაზაფხული მოვა და მას მივანდოთ.
