იყო თემები, რომლებზეც მინისტრმა საკმაოდ ვრცლად ისაუბრა, თუმცა, რიგ შეკითხვებზე კამერის წინ საუბარს რატომღაც მოერიდა.
_ ბატონო სოზარ, საუბარი ცოტა შორიდან დავიწყოთ. კარგად მახსოვს თქვენი, როგორც სახალხო დამცველის 2007 წლის ანგარიში, სადაც ნოემბრის მოვლენებს აღწერდით. თქვენ აღნიშნავდით, რომ აქციის დარბევა ვანო მერაბიშვილის კაბინეტში გადაწყდა, რომ იქ დაიგეგმა ადამიანების ცემა და აღნიშნავდით, რომ თუ კი მოგცემდნენ საშუალებას და დაიწყებოდა გამოძიება, შესაბამის მტკიცებულებებს წარადგენდით. დღეს თქვენ ხართ ხელისუფლებაში და აპირებთ თუ არა წარადგინოთ ის მტკიცებულებები, რომლებზეც იმ დროს საუბრობდით? მით უმეტეს, რომ საზოგადოების დიდი ნაწილი 7 ნოემბრის და 26 მაისის მოვლენების გამოძიებას დიდი ხანია ითხოვს…
_ 7 ნოემბერთან დაკავშირებით გამოძიება დაწყებულია და ჩემი მტკიცებულება ამ შემთხვევაში არის ჩემი წყარო. მაშინ საპარლამენტო კომისიის შექმნას ვითხოვდით. ის ადამიანი მივიდოდა და ჩვენებას მისცემდა. ახლა, დიდი ხანია, არ მინახავს, მაგრამ გამოძიება თუ კი საჭიროდ ჩათვლის მის დაკითხვას, დარწმუნებული ვარ, ჩვენებას მისცემს. საკმაოდ დიდი თემაა. მაშინ მერაბიშვილის კაბინეტში ბევრი ჩინოსანი იყო _ ზურაბ ადეიშვილი, დათა ახალაია, რომელიც იმ პერიოდში, სხვათაშორის, არსად არ მუშაობდა.
_ ამჟამინდელ სიტუაციაზე გადავიდეთ _ რა ხდება ციხეებში, სადაც მმართველებად ყოფილი პოლიციის მაღალჩინოსნები გყავთ დანიშნული?
_ ციხეებში, ვთქვათ, ჩივის პატიმარი, რომ ვიღაცა მას აწამებდა ან აწამებს. მეორე პატიმარიც სხვა ადამიანზე ჩივის, რომ აწამებდა და ან აწამებს. მიზეზი ორ სხვადასხვა შემთხვევაში ერთი და იგივე ჩვენებაა. ერთი და იგივე საჩივარი აბსოლუტურად სხვადასხვა შეიძლება იყოს _ ერთ შემთხვევაში მართლა აწამებს, მეორე შემთხვევაში ეს ადამიანი არ აძლევს მას თავისუფალი მოქმედების საშუალებას, არ აძლევს უფლებას, რომ “მაყურებელი” მართავდეს ციხეს, არ აძლევს საშუალებას, აკრძალული ნივთი შეიტანოს. საჩივარი რომელზე უფრო მეტი იქნება, იცით? მეორეზე. პირველზე _ წამებაზე, ჩივის ის, ვისაც აწამებენ. მეორეზე, ვთქვათ, “მაყურებელს” შეუძლია, მთელ ციხეს დააწერინოს საჩივარი, ათას კაცს დააწერინოს, რომ ეს ადამიანი მას აწამებს, რადგან ამით მოაშოროს იქაურობას. როცა ამის ორგანიზებას “მაყურებელი” ახდენს, რამდენიმე ასეული ზარი კეთდება უფლებადამცველებთან, ჟურნალისტებთან და მოდის ზეწოლა სამინისტროზე, აი, ეს მწამებელი გყავთ და გაუშვითო. სინამდვილეში, ეს “მწამებელი” წესრიგს იცავს, რეჟიმს იცავს. იგივე შეიძლება იყოს ექიმზეც, რომ წამლებს არ გვაძლევდა, გვაწამებდა. ერთ შემთხვევაში მართლა ასეა და მეორე შემთხვევაში, პატიმარი ითხოვს, მომეცით ფსიქოტროპული წამალი 20 აბი, 30 აბი. ექიმი არ აძლევს და ის იწყებს ჩივილს, რომ ავადაა, კვდება. როგორ უნდა გაარჩიო? ყველა შემთხვევაზე მოდის ინფორმაცია და იწყება მერე, რომ, აი, მწამებელი გყავთ და რატომ არ ახდენთ რეაგირებას. ამიტომ, როცა ასეთი საჩივრებია, ძალიან ფრთხილად არის საჭირო მოქმედება. უაპელაციოდ არც უარყოფა შეიძლება და არც მიღება.
_ გამოდის, რომ “მაყურებლები” ისევ არიან ციხეებში…
_ ჩემი გამინისტრებიდან სამ დღეში რუსთავის მე-16 დაწესებულებაში დაიწყო არეულობა. ამის მიზეზი ის იყო, რომ ძველი ადმინისტრაციის მიერ დანიშნული “მაყურებლების” ძალაუფლების მოსპობა დავიწყეთ. ამან გამოიწვია სწორედ არეულობა და შედეგი ის იყო, რომ მთელი საქართველო ყვიროდა, ციხეში სპეცრაზმი შერბისო. მაშინდელმა ციხის უფროსმა მკაფიოდ უთხრა “მაყურებლებს”, რომ ციხეს მართავდა არა “მაყურებელი”, არამედ _ ადმინისტრაცია. 6 მაყურებელი იყო დანიშნული. მაშინ მთელი სამოქალაქო საზოგადოება დადგა, ვითომ, პატიმრების უფლებების დასაცავად. იყო ყვირილი, რომ სპეცრაზმი შეიჭრა და სცემს პატიმრებს, მაშინ, როცა არც ერთი სპეცრაზმელი იქ არ შესულა და ეს ყოველივე გამოიწვია ციხის “მაყურებლების” მიერ ორგანიზებულმა კამპანიამ, რომლებმაც მშვენივრად მოახერხეს მასმედიის მობილიზება. სწორედ ამას ვებრძვით ჩვენ და ამას აღარ დავუშვებთ. იმის თქმა, რომ არასდროს არავინ არ ეცდება, თავყრილობაში ვიღაცა წინ წასული არ იყოს და ვიღაცა _ უკან წაწეული, არ იქნება მართალი. საბავშვო ბაღშიც კი ცდილობს ვიღაცა, ყოჩი იყოს. ამიტომ, ადმინისტრაციამ თავის დროზე უნდა მოახდინოს რეაგირება და აღკვეთოს ნებისმიერი ასეთი უმსგავსობა. მაშინდელი სიტუაცია დასრულდა ციხის უფროსის გადადგომით. ეს სტილი აღარ დავუშვით და მოგვიანებით, როდესაც კიდევ გაჩნდა იგივე დაწესებულებაში მსგავსი ტენდენცია, ყველა ის ადამიანი, ვინც ცდილობდა მსგავსი ინიციატივები გამოეჩინა და სხვებთან შედარებით წინ წასულიყო, წავიდა გადაკეტილში.
_ საკადრო პოლიტიკაზე მინდა, გკითხოთ _ ბოლო დღეებში ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ძალიან ბევრი ადამიანი წერს განცხადებას, მაგრამ სოზარ სუბარი იღებს მხოლოდ მისთვის სასურველ ადამიანებს…
_ სასურველი და არასასურველი არ ვიცი, რას ნიშნავს. არასასურველი კადრი საერთოდ რატომ უნდა დაინიშნოს სადმე?!
_ გინდათ, თქვათ, რომ თანამდებობაზე სოზარ სუბარის პირადი სიმპათიით არ ინიშნებიან?
_ პირადი სიმპათიით არა, პროფესიონალიზმით ვარჩევ ადამიანებს.
_ ყველა კადრს თქვენ არჩევთ?
_ 4 500-მდე ადამიანი მუშაობს. შეუძლებელია, ყველა მე შევარჩიო _ ამის რესურსი ერთ ადამიანს არ გააჩნია. მე ვარჩევ მაღალი თანამდებობის პირებს.
_ პრემიების თემას შევეხოთ. გასული წლის ბოლოს, მუშაობის დაწყებიდან, ერთი თვის შემდეგ, საკმაოდ მაღალი პრემიები გამოიწერეთ…
_ ჯერ ერთი, არ იყო ერთი თვის მუშაობაზე. მეორე _ პრემიები დარიგდა სამინისტროში ყველა თანამშრომელზე _ მე-13 ხელფასი წლის ბოლოს. ეს არის ჩვეულებრივი ამბავი. თუ შეადარებთ წინა სამინისტროების პრემიებს, იქ ჰქონდათ ყოველთვიური პრემიები. იმასთან შედარებით, ახლანდელი მინისტრები და მათი მოადგილეები მართლაც მიზერულ პრემიებს იღებენ, უმრავლესობა საერთოდ არ იღებს. რამდენიმე მინისტრმა ავიღეთ მე-13 ხელფასი ერთხელ წლის განმავლობაში.
_ წლის განმავლობაში როგორ ბატონო სოზარ _ თქვენ ხომ ახალდანიშნული იყავით?
_ საახალწლო პრემია არის ჩვეულებრივი ამბავი. აქ საუბარი იყო ერთ დამატებით, მე-13 ხელფასზე.
_ ბატონო სოზარ, თქვენი საქმიანობის კონკრეტულ სფეროს დავუბრუნდეთ… ორთაჭალის ციხე, რომელიც ახლახან გაუქმდა, გაკეთდება თუ არა მუზეუმად?
_ ზუსტად არ ვიცი, რა ბედი ეწევა. მე ვთქვი, თუ კი იქნება ამის პოლიტიკური ნება, შეიძლება, ვიფიქროთ ციხის რაღაც ნაწილში მუზეუმის გაკეთებაზე. მე თუ მკითხავთ, მუზეუმი უნდა გაკეთდეს ქუთაისის ციხეში, რადგან ის უძველესი ციხეა. სწორედ იქ იხდიდა სტალინი სასჯელს და იქიდან გაიქცა. რაც შეეხება ორთაჭალის ციხეს, მისი ბედი მთავრობამ უნდა გადაწყვიტოს. შესამოწმებელი შენობაა, სეისმურად რამდენად გამძლეა.
_ ოზურგეთში, სოფელ ლაითურში დაწყებულ ციხის მშენებლობაზე რას გვეტყვით? “ნაციონალური მოძრაობა” წინასაარჩევნოდ ამ ციხის პიარს აქტიურად ეწეოდა…
_ ციხეები რომ იყო მათი პიარი, იმიტომაც დაამთავრეს ასე თავისი საქმე. ლაითურის ციხის მშენებლობა გრძელდება. უბრალოდ, ის არ იქნება 4 300 ან 5 500 პატიმარზე გათვლილი. “ყველანი ციხეში!” _ სააკაშვილის ეს პოლიტიკა დასრულდა. სავარაუდოდ, ეს იქნება 1 600-კაციანი მკაცრი რეჟიმის ციხე.
_ რატომ შენდება მკაცრი რეჟიმის ციხე მაინცდამაინც გურიაში?
_ განსაზღვრული იყო ამ ტიპის დაწესებულების მშენებლობა და ჩვენ აღარ გვინდა, რომ ეს იყოს შერეული ტიპის. ზუგდიდში და ბათუმში იქნება პატარა საპყრობილეები, სადაც იქნებიან ის ადამიანები, რომლებიც სასამართლოს ელოდებიან.
_ ციხეების მონიტორინგის ჯგუფში ჟურნალისტები რატომ აღარ არიან?
_ მონიტორინგის ჯგუფის წევრებს აკომპლექტებს სახალხო დამცველი. მან თქვა, რომ ჟურნალისტების მიმართ არაფერი აქვს საწინააღმდეგო. რატომ გგონიათ, რომ არ არიან ჟურნალისტები, არ ვიცი! თუ არც ერთი ჟურნალისტი არ მოხვდება, ეს ნიშნავს, რომ კომისიამ, რომელსაც ქმნის სახალხო დამცველი, ჩათვალა, რომ ის ჟურნალისტები, რომლებმაც შეიტანეს განაცხადი, ვერ აკმაყოფილებდნენ კრიტერიუმებს და საერთაშორისო სტანდარტებს. ისინი ამბობენ, რომ მონიტორინგის ჯგუფის წევრებს შეარჩევენ საერთაშორისო სტანდარტებით. ჩვენ ამაში არ ვმონაწილეობთ, იმიტომ, რომ არ არის სწორი, საკუთარ თავს სამინისტრომ თვითონ გაუწიოს კონტროლი _ ეს უნდა გააკეთოს იმ უწყებამ, რომელსაც ეს უფლება კონსტიტუციით და გაეროს კონვენციით აქვს მინიჭებული. ასეთი კი, რომელსაც აქვს ძალიან დიდი ნდობა, როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე თავის უცხოელ კოლეგებში და საერთაშორისო ორგანიზაციებში, გახლავთ საქართველოს სახალხო დამცველის ოფისი და პირადად ბატონი უჩა ნანუაშვილი. მართლაც მაღალი დონის უფლებადამცველია.
_ პირადად თქვენი მოსაზრება როგორია _ უნდა იყვნენ თუ არა მონიტორინგის ჯგუფში ჟურნალისტები?
_ არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს ჩემს მოსაზრებას, როცა ამას მე არ ვწყვეტ.
_ რატომაც არა, გვაინტერესებს.
_ ყავაზე ვისაუბროთ მაგ თემაზე, სადმე სხვაგან.
_ სახალხო დამცველი რომ ყოფილიყავით, შეიყვანდით თუ არა ჟურნალისტებს მონიტორინგის ჯგუფში?
_ როცა სახალხო დამცველი ვიყავი, წლის განმავლობაში მქონდა 2 000 მონიტორინგი და არაფერი არ ეპარებოდა ჩვენს თვალს, არც ერთი დარღვევა.
