ინტერვიუ ია ანთაძესთან.
_ ქალბატონო ია, 2011 წელს ქართული მედია ვაჭრობის თემად იქცა. ერთნი ამბობდნენ, რომ თავისუფალი მედია არ არსებობს და ყველაფრის ყიდვა შეიძლება, მეორენი კი ამტკიცებდნენ, რომ ქართული მედია არ იყიდება. რეალურად, რასთან გვქონდა საქმე და საერთოდ, რითი იყო გამორჩეული წინა წელი ქართული მედიისთვის?
_ პირველ რიგში, ვიტყვი იმას, რომ თვისობრივად, ჩემი აზრით, 2011 წელი ზუსტად იგივე იყო თავისუფალი მედიისთვის, რაც წინა წლები. ის მედია საშუალებები, რომლებიც განსაკუთრებულ გავლენას ახდენდნენ საზოგადოებრივ აზრზე (ვგულისხმობ ეროვნულ ტელევიზიებს), კვლავ ხელისუფლების კონტროლის ქვეშ იყვნენ, ხოლო ის ტელევიზიები და გაზეთები, რომლებიც ხელისუფლების კონტროლს არ ექვემდებარებოდნენ და არ ექვემდებარებიან, ისევ იმ მდგომარეობაში არიან და ვერ ახდენენ განსაკუთრებულ გავლენას საზოგადოებრივ აზრზე. მედია, როგორც საზოგადოებრივი აზრის შემქმნელი, ჩვენი ქვეყნის რეალობიდან გამომდინარე, მის ფუნქციას ვერ ასრულებს. ამ მხრივ, 2011 წელი გამორჩეული არ ყოფილა. თუმცა, ზოგადი ტენდენციის მიმართულებით მედიაში ცვლილება, რა თქმა უნდა, იყო იმიტომ, რომ პოლიტიკურ მინდორზე გამოჩნდა ახალი მოთამაშე.
_ თანაც საკმაოდ ძლიერი მოთამაშე ძლიერი ფინანსური ბერკეტებით…
_ გეთანხმებით. ძლიერი მოთამაშე, რომელსაც სურს, რომ საპირისპირო პოლიტიკური ცენტრი შექმნას, რისთვისაც, ცხადია, მას დასჭირდა საინფორმაციო უზრუნველყოფა. აი, სწორედ ამ დროს, როდესაც პოლიტიკური ცენტრი ცდილობდა, მოეპოვებინა ბერკეტები ამ საინფორმაციო უზრუნველყოფისთვის, დაიწყეს პროცესი რომელზეც თქვენ საუბრობდით კითხვის დასმისას. ვთქვათ, რომელი ტელევიზია ვის ხელში იქნება, გაზეთებს ვინ დაეხმარება და საერთოდ, როგორ დალაგდება მედიის ეს დამოუკიდებელი სეგმენტი, მაგრამ ეს ყველაფერი მხოლოდ პოლიტიკური პროცესიდან გამომდინარე ხდებოდა. თვითონ მედიის შიგნით განსაკუთრებული არაფერი მომხდარა და ვერც მოხდებოდა, იმიტომ, რომ საქართველოში მედია მთლიანად მიბმულია პოლიტიკაზე.
დაფინანსება მედია ორგანიზაციებში სულ ორი წყაროდან შედის _ პირველი წყარო, ასე ვთქვათ, ხელისუფლების მიერ კონტროლირებადია, აქ სარეკლამო ბიზნესს ვგულისხმობ და მეორეა საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციები, რომლებიც ცდილობენ, განსაკუთრებით რეგიონულ გაზეთებს დაეხმარონ. ამიტომ, რეგიონული გაზეთები ამ პოლიტიკურ თამაშებს მიღმაა დარჩენილი და ყველაზე მეტად ინარჩუნებენ დამოუკიდებლობას.
_ გამოდის, რომ გარდა ერთი-ორი გამონაკლისისა, რომლებიც, სამწუხაროდ, ამინდს ვერ ქმნიან ჩვენს ქვეყანაში, საქართველოში თავისუფალი მედიის ბედი პოლიტიკურ აქტივობებზეა დამოკიდებული?
_ პრობლემა ის არის, რომ საქართველოში არ არსებობს თავისუფალი ბიზნესი, რომელსაც შეუძლია, მხარი დაუჭიროს თავისუფალ მედიას. სანამ მედია არ გადაიქცევა ბიზნესის ნაწილად, მანამ ჩვენ არ უნდა ველოდოთ, რომ პოლიტიკური ფული მედიიდან გავა.
_ პირდაპირ რომ ვთქვათ, ახალი მოთამაშე პოლიტიკურ მინდორზე, ძლიერი ბერკეტებით, ბიძინა ივანიშვილია. თქვენ მას შეხვდით პირადად და დიდხანს ესაუბრეთ. როგორია მისი დამოკიდებულება მედიის მიმართ?
_ ბიძინა ივანიშვილს თავისი მედიაპოლიტიკა ჯერ არ ჩამოუყალიბებია. ჯერჯერობით, არ ვიცით, როგორ აპირებს ის თავისი პოლიტიკური აქტივობების პოპულარიზაციას მედიის მეშვეობით, იქნება თუ არა ტელევიზია, რომელიც მთლიანად მას დაუჭერს მხარს.
კანონის ფარგლებში, რაც არის დასაშვები, ამ დოზით და ამ ხაზით, ტელევიზიებში შედის რეკლამა. მაგალითად, “ქართული ოცნების” დაფუძნება როცა გადაიცა ტელევიზიებით, პირდაპირ ეწერა, რომ ეს იყო სარეკლამო დრო, ანუ ამ დროში იყო ფული გადახდილი. თუმცა, მხოლოდ ამ გზით ვერ მოახდენს ბიძინა ივანიშვილი საინფორმაციო უზრუნველყოფას. მან მუდმივად უნდა შექმნას ნიუსები, რომლებიც მნიშვნელოვანი იქნება როგორც საერთო ეროვნული, ასევე სხვა ტელევიზიებისთვის. რაღაც ამბები უნდა მოხდეს, რომელსაც საინფორმაციო პროგრამებში გააშუქებენ. მაგრამ, მეორეს მხრივ, გარდა საინფორმაციო პროგრამებისა, რა შეუძლია ბიძინა ივანიშვილს პოლიტიკისთვის, რა მიზნები აქვს და როგორ განახორციელებს ამ მიზნებს მედიაში, ეს ჯერ არ არის გაცხადებული.
თავიდან მან თქვა, ვიყიდი ტელევიზიებსო, შემდეგ განაცხადა _ ღმერთმა დამიფაროს ტელევიზიები შევიძინო და ის ადამიანი ვიყო, რომელიც ტელევიზიებს აკონტროლებსო. ამის შემდეგ იცით, რომ “მაესტროში” უცნაური ამბები დატრიალდა, რაც ერთის მხრივ, იყო მაესტროს შიდა მენეჯმენტის პრობლემა, მაგრამ მეორე მხრივ, რა თქმა უნდა, ეს იყო დიდი ინტერესის საგანი ორივე პოლიტიკური ცენტრის მხრიდან. ასე რომ, პრინციპში, ჩვენთვის გაურკვეველია რა გეგმები აქვს ბიძინა ივანიშვილს საინფორმაციო უზრუნველყოფასთან დაკავშირებით. მოკლედ, ყველაფერი ჩახლართულია.
_ თუმცა, აბსოლუტურად გარკვეული და ცხადია ის, რომ ბიძინა ივანიშვილმა პრესის გავრცელებისთვის გამოყო გარკვეული თანხა მას შემდეგ, რაც ხელისუფლებამ ტენდერი გამოაცხადა და საგაზეთო ჯიხურები აიღო.
ამასთან დაკავშირებით თქვენ განაცხადეთ, რომ პრესაში პოლიტიკური ფული არ უნდა არსებობდეს, რამაც ჟურნალისტი ელისო ჩაფიძე ძალიან გააოცა და ამის შესახებ თავის ინტერვიუშიც განაცხადა, რომელიც პრესაგე.ტვ-ზე გავრცელდა. თქვენ თვლით, რომ ეს პოლიტიკური ფულია, რომელიც სასიკეთოდ არ წაადგება ქართულ ჟურნალისტიკას, თუნდაც პრესის გავრცელება ავიღოთ?
_ იცით რა, მე კომენტარს როცა ვაკეთებ, ყოველთვის ვცდილობ რომ საკითხს შევხედო სხვადასხვა კუთხით. როგორც ჩანს, მე მაინც უფრო აწონილ-დაწონილი კომენტარი გავაკეთე, ვიდრე ის საბოლოო სახეს მიიღებდა და მკითხველამდე მივიდოდა.
რა თქმა უნდა, ერთი მხრივ, ძალიან ცუდია, როდესაც რომელიმე პოლიტიკური ძალა და გნებავთ ბიძინა ივანიშვილი ერევა გავრცელების სისტემის აწყობაში, მაგრამ მეორე მხრივ, ძალიან ცუდია, როცა მეორე პოლიტიკური ძალა ცდილობს, ეს სისტემა არ არსებობდეს. ფაქტია, რომ ხელისუფლება სერიოზული ბერკეტებით ერევა იმაში, რომ თავისუფალი გაზეთი არ მივიდეს მკითხველამდე. რაკი ვხედავთ, რომ ძალიან ჭირს ალტერნატიული გზების გამონახვა, ბიძინა ივანიშვილისა და პრესის გამავრცელებელი სისტემების ურთიერთობებში უნდა ჩაიდოს ისეთი იურიდიული ბერკეტები, რომელიც ყველაფერს ისე დაარეგულირებს, რომ ამ ფულის გავლენა გაზეთების შინაარსზე არ აისახოს. აი, ეს იყო მთავარი, ეს უნდა მოვახერხოთ ჩვენ, თორემ ის, რომ ახლა არავინ ამაში ფული არ ჩადოს და შედეგად ის მივიღოთ, რომ გაზეთები არ გავრცელდეს, ამის მომხრე ნამდვილად არ ვარ.
_ ელისო ჩაფიძემ თავის ინტერვიუში განაცხადა, რომ პრესის გავრცელების საკითხზე ეთიკის საბჭოშიც იყო საუბარი, სადაც ამ პროექტმა, მაინცადამაინც დიდი მხარდაჭერა ვერ ჰპოვა.
_ ნამდვილად არ წამიკითხავს ეს ინტერვიუ და არც ის ვიცი, რა გადაწყვეტილება მიიღო ეთიკის საბჭომ, რა დისკუსია იყო იქ და რა დასკვნამდე მივიდნენ, მაგრამ მე ვიცი ერთი რამ _ თავისუფალი გაზეთი უნდა მივიდეს მკითხველამდე. თუ ამას ერთი პოლიტიკური ძალა მაქსიმალურად ხელს უშლის და ყველა ბერკეტს იყენებს ამისთვის, შესაძლებელია, იყოს სხვა პოლიტიკური ძალა, რომლის ინტერესებში შედის, რომ ის სიმართლე, რაც დამოუკიდებელ გაზეთებში წერია, ადამიანებამდე მივიდეს.
მაგრამ, კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, რომ ნებისმიერ შემთხვევაში, აუცილებელია, მოხერხდეს ისეთი დამცავი პუნქტების ჩადება ხელშეკრულებებში, რომელიც გაზეთების კონტენტს დაიცავს.
თუ ეს ფული შესულია იმისთვის, რომ გაზეთის კონტენტი შეიცვალოს, მაშინ ეს გაზეთები აღარ იქნება თავისუფალი. პროპაგანდისტული გაზეთი მივა თუ არა ამომრჩევლამდე და მოქალაქემდე, ეს უკვე მეორე თემაა. მაგრამ მე მაინც მგონია, რომ შესაძლებელია ისეთი მექანიზმის გამოძებნა, რომელიც გაზეთებს თავისი შინაარსის დაცვის საშუალებას მისცემს.
