_ ჩვენთვის ცნობილია, რომ ამჟამად “ბახვი 3” ჰესის მშენებლობა მიმდინარეობს, რასაც “ბახვი 2” და “ბახვი 5”-ის მშენებლობა მოჰყვება. ამ ეტაპზე მშენებლობა ჩქარ ტემპში მიმდინარეობს.
სოსო სოფრომაძეს, “ბახვი 3” ჰესის საქმეთა მწარმოებელს, უკანავაში შევხვდით. ის არ საუბრობს, თუ რა რისკების ქვეშ არის ადგილობრივი მოსახლეობა ამდენი ჰესების მშენებლობებით; დარწმუნებულია, რომ ამ პროექტით მრავალი ადამიანი დასაქმდება და ჰესების მშენებლობა არანაირ ეკოლოგიურ საფრთხეს არ წარმოადგენს. მისივე თქმით, ობიექტზე უფრო მეტად ადგილობრივი მოსახლეობა მუშაობს. არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლები, ჩვენთან საუბრის დროს ამბობენ, რომ გადამეტებული რაოდენობისა და მასშტაბების ჰიდროსადგურების მშენებლობის შედეგად, უაღრესად სერიოზული ზიანი მიადგება მდინარე აჭარისწყლის ხეობას და შავი ზღვის სანაპიროსაც. გურიაში კი, განადგურდება წითელ წიგნში შეტანილი რამდენიმე სახეობის მცენარე.
სოსო სოფრომაძე: _ ჩემთან 15 ადამიანი არის დასაქმებული, ამას ემატება კიდევ ხუთი ოჯახი, სადაც ვცხოვრობთ.
_ მუშა დღიურად რა ანაზღაურებას იღებს?
_ გამომუშავებაზეა. ერთ მუშას, დღეში, დაახლოებით, 30 ლარი უწევს.
_ ეკოლოგიურ საფრთხეებზე რას გვეტყვით? როგორც ვიცი, სამკილომეტრიანი ხელოვნური ტბა უნდა გაკეთდეს.
_ არაფერი ვიცი ტბასთან დაკავშირებით. ის ვიცი, რომ არანაირი პრობლემა არ იქნება, _ ამბობს სოფრომაძე, ის საქმეთა მწარმოებელია და არა გარემოზე ზემოქმედების სპეციალისტი.
მიუხედავად სოსო სოფრომაძის თქმისა, მშენებლობაზე უფრო მეტად საქართველოს სხვა ქალაქებიდან და მუნიციპალიტეტებიდან ჩამოსული ადამიანები ვნახეთ.
_ მე და ჩემი შვილი ლენტეხიდან ვართ. ღვთის წყალობით, ყველაფერი კარგადაა და კმაყოფილი ვარ სამუშაოთი, _ გვითხრა 45 წლის მამაკაცმა.
ლ.მ., მთისპირში მცხოვრები ქალბატონი: _ რა შენდება და რა ხდება ასეთი, მე არაფერი ვიცი. რამდენიმე თვე ვეხვეწე მშენებლებს, დაესაქმებინათ ჩემი შვილი. ჩემი მეუღლე ავად იყო და რჩენა ხომ უნდა ოჯახს? როგორც იქნა, სამი დღის წინ დაასაქმეს.
_ რა უთხრეს, თვეში რამდენს გადაუხდიდნენ?
_ 300 ლარს.
არასამთავრობო ორგანიზაციის ეკოლოგიის სამართლის ცენტრის იურისტის, ნიკოლოზ მჟავანაძის თქმით, ამ ჰესების გარემოზე ზემოქმედების შესახებ დასკვნა ჯერ დაწერილი არ არის, ამაზე მიდის მუშაობა, მაგრამ პოლიტიკა, რომელიც წარმოებს ბახვის ხეობასთან დაკავშირებით, დამღუპველია იქაური კურორტისთვის: _ დამერწმუნეთ, რომ ნამდვილად შეიცვლება იქაური კლიმატი. 100-200 კაცის ერთჯერადად დასაქმებისთვის ღირს, გაანადგურო შენი სასიცოცხლო გარემო და კურორტი?! სარეკრეაციო და საკურორტო ზონებში არ შეიძლება ჰესების მშენებლობები იმიტომ, რომ ის ცვლის გარემოს.
შპს “ჯორჯიან ჰიდრო ფაუერის” გენერალურმა დირექტორმა, შამილ ბირკაძემ, ოზურგეთში სტუმრობისას განაცხადა, რომ ბახმაროს ქვეშ უნდა გაკეთდეს “ბახვი 1” ჰესის კაშხალი, რეალურად კი, ეს კაშხალი კეთდება ბახმაროს თავზე, მისი სიმაღლე იქნება 80 მეტრი, 500 მეტრ სიმაღლეზე დაიდგმება თვითონ ჰესი. შამილ ბირკაძემ ასევე განაცხადა, რომ დაბლა უნდა დავაყენოთ კაშხალიო, თუმცა, მაინც მოხდება კლიმატის სერიოზული ცვლილება. ჩვენ დოკუმენტაციის ნაწილი გვაქვს და ნაწილს ველოდებით. უშუალოდ, ენერგეტიკის სამინისტროდან გამოვითხოვეთ საჯარო ინფორმაცია.
ეს მშენებლობები საკმაოდ ბევრ პრობლემას შექმნის _ ხუთი ჰესი რომ გაკეთდეს, ათი ჰექტარი ტყის მასივი უნდა გაიჩეხოს; სამკილომეტრიანი ტბა უნდა გაკეთდეს. იქ არის წითელ წიგნში შეტანილი ფლორისა და ფაუნის სახეობები: პონტოს მუხა, აღმოსავლური ნაძვის კორომებია, ანუ ეს ტყეც ნადგურდება. აქედან გამომდინარე, კლიმატი შეიცვლება და ბახმარო, რომელიც მსოფლიო დონის ერთ-ერთი უნიკალური კურორტია, აღარ იქნება ისეთი, როგორც არის ახლა. ოზურგეთში სტუმრობისას პრეზიდენტმა ბახმაროს რეაბილიტაციასა და განვითარებაზე ისაუბრა, რაც ალოგიკურია. რის განვითარებაზეა საუბარი, როდესაც კლიმატი ასე მკვეთრად შეიცვლება! _ თქვა ჩვენთან სატელეფონო საუბრის დროს ნიკოლოზ მჟავანაძემ.
ლაშა ჩხარტიშვილი, ეკოლოგიის მაგისტრი და “გრინფისის მხარდამჭერთა ჯგუფის” თანათავმჯდომარე “გურია ნიუსთან” საუბარში ამბობს, რომ ხელისუფლების მიერ აქტიურად რეკლამირებული ჰესების მშენებლობის კამპანიის შედეგად, საქართველოს სულიერი და ფიზიკური სხეული დაკარგავს ძალიან ბევრს, ხოლო მიღებით კი არაფერს მიიღებს: _ საუბარია უნიკალური და ულამაზესი ბუნების, ხელთუქმნელი ტყეების, ისტორიული ძეგლების, ეკლესიების, ტრადიციული სოფლებისა და სასაფლაოების დატბორვაზე. ეს, თავის მხრივ, კლიმატის მნიშვნელოვან ცვლილებებს გამოიწვევს, განსაკუთრებით, გიგანტური კაშხლების შემთხვევაში, რაც ადამიანის ჯანმრთელობისთვის, კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობისთვის უდიდესი ზიანის მომტანი იქნება. მოიმატებს ტენიანობა, გაიზრდება ღვარცოფებისა და მეწყრების სიხშირე, რასაც მრავალი ადამიანის სიცოცხლე შეიძლება, შეიწიროს, _ გვითხრა ჩხარტიშვილმა, _ მაღალი სეისმური აქტივობის, თავად გიგანტური კაშხლების მიწისძვრის მაპროვოცირებელი როლის, სამხედრო დაპირისპირებისა და დივერსიების მაღალი ალბათობის, ასევე მშენებლობის უაღრესად დაბალი სტანდარტების გათვალისწინებით, ისეთი გრანდიოზული ობიექტების აშენებას, როგორიცაა “ხუდონჰესი”, “ნამახვანჰესი”, “მტკვარჰესი” შეიძლება, კოლოსალური მასშტაბის კატასტროფა და მსხვერპლი მოჰყვეს. უაღრესად დიდი ზარალი ადგება ბუნებას და ადამიანს მაშინ, როდესაც მცირე და საშუალო ჰესებს ისეთი დაუნდობელი და მტაცებულური, შესაბამისად, მდგრადი განვითარების თანამედროვე სტანდარტებთან შეუსაბამო მეთოდებით აშენებენ.
ხელისუფლება არც გურიასა და მის სახელგანთქმულ კურორტ ბახმაროს ინდობს _ მათ ბახვისწყალზე 5 ელექტროსადგურისაგან შემდგარი კასკადის მშენებლობის ნებართვა უცხოელებს ხალხის დაუკითხავად გადასცეს, რაც კლიმატის სერიოზულ ცვლილებებს გამოიწვევს და დაიკარგება უნიკალური კურორტის _ ბახმაროს ფუნქცია, განადგურდება უნიკალური ბუნება, მათ შორის, იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი ცხოველებისა და მცენარეების სახეობების წარმომადგენლები. ასეთი დანაკარგის შედეგად არც გურია და არც საქართველო არაფერს მიიღებს, რადგან ჰესები თურქულ კომპანია “KGM”-ს მუდმივ სარგებლობაში აქვს გადაცემული _ ის მიღებულ 57 მეგავატ ენერგიას დაბალ ფასში თურქეთში გაყიდის, ხოლო გურულებს მხოლოდ განადგურებული სილამაზე და გავერანებული, დაცარიელებული ბახმარო დარჩებათ.
გარდა ამისა, უაღრესად სერიოზული ზიანი მიადგება მდინარე აჭარისწყლის ხეობას და შავის ზღვის სანაპიროსაც. იგი თურქული მხარის მიერ ჭოროხზე კაშხლების მშენებლობის შედეგად ისედაც ყოველწლიურად ირეცხება, ახლა კი აჭარისწყლიდანაც ართმევენ მას ნატანი მასალით შევსების საშუალებას. ამით კიდევ უფრო აქტიური განადგურებისთვის წირავენ აჭარის სანაპიროს, _ ამბობს ლაშა ჩხარტიშვილი.
და ბოლოს, იმ ტერტორიიდან, სადაც “ბახვი 3” ჰესის მშენებლობა მიმდინარეობს, დაახლოებით, 10 კილომეტრში, მძიმე ტექნიკით ახალ გზას შეჰყავთ; უკვე განადგურებულია ტყის მასივის დიდი ნაწილი.
