რეგიონული განვითარების და ინფრასტრუქტურის სამინისტრომ საზოგადოებას 6-თვიანი მუშაობის სამი ანგარიში წარუდგინა. ერთი უშუალოდ სამინისტროსი იყო, ხოლო 2 მასზე დაქვემდებარებული უწყებების, კერძოდ, გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანიის და საავტომობილო გზების დეპარტამენტის.
გახორციელებულ პროექტებზე და სამინისტროს გეგმებზე ჩვენ აღნიშნული უწყების ხელმძღვანელს, დავით ნარმანიას ვესაუბრეთ.
_ ბატონო დავით, როგორ შეაფასებდით რეგიონული განვითარების და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს მუშაობას _ რით ხართ კმაყოფილი და რით _ უკმაყოფილო?
_ რაც უფრო მეტს ვაკეთებ, მით უფრო მეტი მინდა და გარკვეული რაღაცეებით უკმაყოფილო ვარ. ეს ჩემი ბუნებიდან გამომდინარეობს. მიუხედავად იმისა, რომ ძალიან ბევრი რამ მოვასწარით, მაინც უფრო მეტი მინდა რომ გავაკეთოთ. საჯარო ინფრასტრუქტურის მიწოდების თვალსაზრისით ერთ-ერთი სოციალურად ორიენტირებული სამინისტრო ვართ და ხალხზე პირდაპირ აისახება ჩვენი საქმიანობა. ამიტომ მინდა, რომ უფრო მეტი რამ გაუკეთდეს ჩვენი ქვეყნის მოქალაქეებს. ჩვენ ძალიან მძიმე მემკვიდრეობა დაგვხვდა _ ბევრი რამ იყო გასასწორებელი, აქედან გამომდინარე უფრო მეტი რამის გაკეთება ვერ შევძელით, თუმცა წესრიგი რომ დამყარდა და ამისთვის კიდევ გარკვეულ ნაბიჯებს ვდგამთ, ეს წინაპირობაა იმისთვის, რომ მომდევნო პერიოდში უფრო მეტ სამუშაოს შევასრულებთ.
წელს 35%-ით მეტი გზა გავაკეთეთ წინა წელთან შედარებით, უფრო მეტი ტენდერი გამოვაცხადეთ და მეტი ღირებულების კონტრაქტები დაიდო შემსრულებელ კომპანიებთან, რაც იძლევა იმის გარანტიას, ბოლომდე მივიყვანოთ ის პროექტები, რაზეც ჩვენ გავაკეთეთ განაცხადი წლის დასაწყისში. ძირითადი სამუშაოები ამ წელს არის დაწყებული, ზოგიერთი წინა წლის მეორე ნახევარზეა.
ინტენსიური სამუშაოების მიუხედავად, არ ვთმობთ ხარისხს. ჩვენ გამოვავლინეთ ცალკეული დარღვევები ხარისხთან დაკავშირებით, რაზეც მასალები საგამოძიებო ორგანოებში გადაიგზავნა.
ვზრდით საგარანტიო ვადებს _ თუ წინა წლებში დაგებული გზების გარანტია იყო ერთი წელი, ახლა გავზარდეთ ორ წლამდე. მომდევნო წელს სამი წელი იქნება მინიმუმ გარანტია, რომ დაგებული გზები არ გამოვა მწყობრიდან. ავტომაგისტრალებზე ვადა უფრო დიდია. გარდა ამისა, ძალიან მკაცრად ვაკონტროლებთ ბიტუმის ხარისხს, ვინაიდან ბიტუმი გზების ხარისხთან პირდაპირ დაკავშირებული კომპონენტია.
_ როგორ შეაფასებდით თქვენს სამინისტროზე დაქვემდებარებულ დეპარტამენტების?
_ პირველ რიგში, ვიტყვი, რომ ყველაზე ინტენსიურად გზების დეპარტამენტი მუშაობს _ ყველაზე დიდი ბიუჯეტი მას აქვს. მუნიციპალური განვითარების ფონდში ძალიან ბევრი პრობლემები დაგვხვდა. კერძოდ, გარკვეულ პროექტებზე არ არსებობდა ნებართვები. კულტურული ძეგლების რეაბილიტაციასთან დაკავშირებით პროექტები კულტურის სამინისტროსთან შეთანხმებული არ იყო. ამან გარკვეული თვალსაზრისით პროექტების გახორციელების დაგვიანება გამოიწვია. სასურველი იყო, კულტურის სამინისტროს დროულად მოეწოდებინა ჩვენთვის ეს ინფორმაციები, შეთანხმებები, პროექტები და მაკეტები.
_ რომელ პროექტებზეა საუბარი, იქნებ, დაგვიკონკრეტოთ.
_ ეს არის კახეთში ბატონის ციხის და დართლოს ხეობაში კულტურული მემკვიდრეობის სახლების რეაბილიტაციასთან დაკავშირებული სამუშაოები, რაზეც კულტურის სამინისტროსთან ერთად დღემდე ვმუშაობთ, ამიტომაც ამან მუნიციპალური განვითარების ფონდის მუშაობა შეაფერხა. თუმცა, ტემპი უკვე ინტენსიური მუშაობისკენ მიდის.
წყალმომარაგების კომპანია კი, ფაქტობრივად, ხანძრის ჩაქრობის რეჟიმში მუშაობს, იმიტომ რომ ბევრი ინფრასტრუქტურა ავარიული და მწყობრიდან გამოსული იყო. 25 მუნუციპალიტეტში და 3 დაბაში ახალი დიდი პროექტი იწყება, რაც გულისხმობს მუნიციპალიტეტების ქსელების სრულ რეაბილიტაციას. წყლის სათავე ნაგებობების გაკეთებას და ა.შ.
_ როდისთვის დაიწყება წყალმომარაგების სამუშაოები?
_ ძირითადი სამუშაოები დაიწყება წლის ბოლოს, როდესაც ტენდერები ჩაივლის. საპროექტო სამუშაოები დასრულებულია და პროექტები მოწონებული. მანამდე უახლოეს დღეებში იწყება წყალმომარაგების 60-მილიონიანი პროექტი ქუთაისში, ფოთსა და ანაკლიაში, რაზეც ტენდერი გამოცხადებული იყო. გამარჯვებული კომპანია გამოვლენილია და ხელშეკრულებას ხელი მოწერილია. უახლოეს დღეებში უნდა დაიწყოს სამუშაოები. ეს ძალიან დიდი მასშტაბის მქონე პროექტია და მნიშვნელოვან პრობლემებს გადაწყვეტს.
გარდა ამისა, წელს პირველად დავიწყეთ რეგიონული ნაგავსაყრელების მართვა, რაც გულისხმობს რეგიონების ცენტრებთან არსებული ნაგავსაყრელების შემოღობვას, ჭების გაკეთებას, მეთვალყურეობის დაწესებას და ა.შ. ეს ქაოტური ნაგავსაყრელები, რაც არსებობს, ეტაპობრივად უნდა მოვაწესრიგოთ. ქუთაისთან ახლოს იწყება ახალი თანამედროვე ნაგავსაყრელის მშენებლობა, რომელიც მოემსახურება იმერეთს და რაჭა-ლეჩხუმს. ეს იქნება ცივილური ევროპული ტიპის ნაგავსაყრელი, რომლის მშენებლობისთვის 2 წელია გამოყოფილი. ქუთაისის მოქმედი ნაგავსაყრელის მოწესრიგებაც მოხდება, რომ საშიში არ იყოს მოსახლეობისთვის.
_ რამდენად კანონიერად იყო წინა ხელისუფლების დროს ჩატარებული ტენდერები და მაშინ გამარჯვებული კომპანიები ისევ აგრძელებენ თუ არა მუშაობას?
_ ტენდერებთან დაკავშირებით იყო გარკვეული კითხვები, როცა სამინისტრო გადმოვიბარეთ. ჩვენმა შიდა აუდიტის სამსახურმა შეამოწმა სატენდერო დოკუმენტაცია და არსებული მასალები საგამოძიებო სამსახურებში გადაიგზავნა. ამის მერე განსაკუთრებული აქცენტი ავიღეთ ხარისხზე. ლაბორატორიული შემოწმების დროს გამოვლენილ ხარვეზებზე კომპანიები მკაცრად გავაფრთხილეთ. ჩვენი გზავნილია მათთვის, რომ ხარისხს არაფრით არ დავთმობთ!
კომპანიების გარკვეული ნაწილი ფინანსურად ძალიან ცუდ მდგომარეობაში აღმოჩნდა და ვერ შეძლეს, მათ მიერ აღებული ვალდებულებების შესრულება, ამიტომ ცალკეულ კომპანიებთან ჩვენ მოგვიხდა ხელშეკრულებების გაწყვეტა და სხვებთან თანამშრომლობა. ჩანაცვლება გავაკეთეთ აბსოლუტურად ღია და გამჭვირვალე ტენდერების საშუალებით. ასეთი, ძირითადად, 4-5 კომპანიაა, რომლებიც ფინანსურად პრობლემურია. მათ საკმაოდ დიდი მოცულობით აქვთ ბიუჯეტის ვალი. ორი ყველაზე პრობლემური კომპანიას _ “ნიუ ენერჯის” და “სანის”, ჰქონდათ დროში შეუსრულებელი პროექტები. არის შედარებით მცირე კომპანიები, თუმცა, მათთანაც ინდივიდუალური მიდგომით ხდება ხელშეკრულებების გაწყვეტა და ხელახალი ტენდერების გამოცხადება.
_ ძირითადად სამუშაოებს ქართული კომპანიები ახორციელებენ თუ უცხოური?
_ ავტომაგისტრალებზე ქართული კომპანიები ვერ წვდებიან სამუშაოებს. ერთი-ორი დიდი ქართული კომპანია რაც იყო, ვერ მოიგეს ტენდერები. ისინი, ძირითადად, შიდა სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზებზე მუშაობენ, თუმცა, ავტომაგისტრალების მშენებლობების ქვეკონტრაქტორებიც არიან.
_ რამდენად აკმაყოფილებს ქართული მუშახელი გზების მშენებლობებზე არსებულ მოთხოვნებს?
_ კვალიფიციური მუშახელი მცირე კატეგორიაა, საინჟინრო პერსონალში განსაკუთრებით. ქართული სასწავლებლები ვერ ამზადებენ სათანადო სპეციალისტებს. ძირითადად, ჩვენთან გზების სპეციალისტებს ტექნიკური უნივერსიტეტი ამზადებს. ნამდვილად სასურველია მეტი კვალიფიციური ადამიანის არსებობა ჩვენს ქვეყანაში, ამიტომაც ვაწარმოეთ მოლაპარაკებები “აზიის განვითარების ბანკთან” და ტექნიკურ უნივერსიტეტში კურიკულუმის განახლება, მოდერნიზაცია და ტექნიკური ლაბორატორიის გადაიარაღება მოხდება, უფრო კვალიფიციური პრაქტიკის საშუალება რომ იყოს.
_ სამინისტროს ბიუჯეტში რამდენია სახელმწიფო ფული და რამდენი ინვესტიციები, გრანტები და სესხები?
_ ბიუჯეტის 2/3 ნაწილი არის უცხოური დონორებიდან მოზიდული თანხა, 1/3 საბიუჯეტო დაფინანსება.
_ სესხის სახით რამდენია?
_ არის, ძირითადად, “მსოფლიო ბანკიდან”, “აზიის განვითარების ბანკიდან”, “ევროპის საინვესტიციო ბანკიდან” „იაპონიის საერთაშორისო თანამშრომლობის სააგენტოდან” და სხვა რამდენიმე დონორი ორგანიზაციიდან შეღავათიანი კრედიტით მოზიდული სესხები. არის გრანტ-კომპონენტი, შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების საზოგადოებიდან.
_ გაქვთ თუ არა, კომპანიების მისამართით მოთხოვნა, რომ ქართველები დაასაქმონ?
_ გვაქვს მოთხოვნა, რომ სამუშაოებზე, მინიმუმ, 70% პროცენტი იყოს ქართული მუშახელი დასაქმებული. მომდევნო წლებში ამ ზღვარს გავზრდით 80%-მდე. გვაქვს ერთი განსაკუთრებული შემთხვევა, როცა თბილისი-რუსთავის ავტომაგისტრალის მშენებლობაზე მუშახელის 100% იქნება ქართველი, ხოლო საინჟინრო პერსონალი მინიმუმ _ 70%.
ჩვენი ამოცანაც ესაა, რომ რაც შეიძლება მეტი ადგილობრივი დასაქმდეს სამუშაოებში, მაგრამ ზოგიერთი ძალიან სპეციფიკური სამუშაოს შემთხვევაში, კვალიფიციური კადრების დეფიციტია, ამიტომ მთლიანად ვერ შევუზღუდავთ კომპანიებს საკუთარი საინჟინრო პერსონალის ყოლას.
_ სამომავლოდ რაზე აკეთებს სამინისტრო აქცენტს?
_ მომდევნო ოთხი წლის სამოქმედო სტრატეგია გულისხმობს იმას, რომ ჩვენი სამუშაოების მასშტაბები გაიზარდოს. უფრო მეტად ღია და გამჭვირვალე იყოს პროცესი. ამ მხრივ წინა წლებთან შედარებით პროგრესი გვაქვს. აბსოლუტურად გაუმჭვირვალე სამინისტროდან აბსოლუტურად გამჭვირვალე სამინისტრო გავხდით. ასევე, ჩვენი პერსონალის კვალიფიკაციის ამაღლება ჩვენი განსაკუთრებული ზრუნვის ობიექტი იქნება. საქართველოში უნდა მოხდეს ასევე საერთაშორისო სტანდარტების შემოღება და დანერგვა.
