ანტარქტიკის ყინულის სწრაფად დნობა იწვევს ღრმა ოკეანის დინებების დრამატულ შენელებას და შესაძლოა დამღუპველი გავლენა იქონიოს კლიმატზე, გვაფრთხილებს BBC-ის ინფორმაციით ახალი ანგარიში.
ავსტრალიელი მეცნიერების ჯგუფის თქმით, ღრმა წყლის ნაკადები, რომლებიც ამოძრავებენ ოკეანის დინებებს, 2050 წლისთვის შეიძლება 40%-ით შემცირდეს.
დინებები ატარებენ სასიცოცხლო სითბოს, ჟანგბადს, ნახშირბადს და საკვებ ნივთიერებებს მთელს მსოფლიოში.
წინა კვლევებმა აჩვენა, რომ ჩრდილო ატლანტიკური დინების შენელებამ შეიძლება ევროპის გაციება გამოიწვიოს.
კვლევა, რომელიც გამოქვეყნდა ჟურნალში Nature-ში, ასევე გვაფრთხილებს, რომ შენელებამ შეიძლება შეამციროს ოკეანის უნარი ატმოსფეროდან ნახშირორჟანგის შთანთქმის.
მოხსენებაში ასახულია, თუ როგორ არის გამოწვეული დედამიწის ოკეანის დინების ქსელი ანტარქტიკის მახლობლად მდებარე ზღვის ფსკერისკენ ცივი, მკვრივი მარილის წყლის ქვევით მოძრაობით, მაგრამ როდესაც ყინულიდან მტკნარი წყალი დნება, ზღვის წყალი ხდება ნაკლებად მარილიანი და მკვრივი და ქვევით მოძრაობა შენელდება.
მეცნიერები ამბობენ, რომ ეს ღრმა ოკეანის დინება, ანუ „გადაბრუნება“ ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებში შედარებით სტაბილური იყო ათასობით წლის განმავლობაში, ახლა დარღვეულია კლიმატის დათბობის გამო.
„ჩვენი მოდელირება აჩვენებს, რომ თუ გლობალური ნახშირბადის ემისია გაგრძელდება ამჟამინდელი ტემპით, მაშინ ანტარქტიკის გადატრიალება შენელდება 40 პროცენტზე მეტით მომდევნო 30 წლის განმავლობაში – და ტრაექტორიაზე, რომელიც კოლაფსისკენ მიდის“, – თქვა კვლევის ხელმძღვანელმა პროფესორმა მეთიუ ინგლენდმა.
“ოკეანეებს რომ ჰქონოდათ ფილტვები, ეს იქნებოდა ერთ-ერთი მათგანი”, – თქვა პროფესორმა, ახალი სამხრეთ უელსის სიდნეის უნივერსიტეტის ოკეანოგრაფმა ბრიფინგზე.
დოქტორმა ადელ მორისონმა, რომელმაც წვლილი შეიტანა მოხსენებაში, განმარტა, რომ ოკეანის ცირკულაციის შენელებით, ზედაპირზე წყალმა სწრაფად მიაღწია ნახშირბადის შთანთქმის შესაძლებლობებს და შემდეგ არ შეცვალა ნახშირბადით გაჯერებული წყალი უფრო დიდი სიღრმეებიდან.
2018 წლის ატლასის კვლევამ დაადგინა, რომ ატლანტის ოკეანის ცირკულაციის სისტემა უფრო სუსტი იყო, ვიდრე 1000 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იყო და მნიშვნელოვნად შეიცვალა ბოლო 150 წლის განმავლობაში.
იგი ვარაუდობს, რომ კონვეიერის მსგავსი ატლანტიკური მერიდიონალური გადაბრუნების ცირკულაციაში (Amoc) ცვლილებებმა შეიძლება გააგრილოს ოკეანე და ჩრდილო-დასავლეთ ევროპა და გავლენა იქონიოს ღრმა ზღვის ეკოსისტემებზე.
Amoc-ის გათიშვის სენსაციური ასახვა ნაჩვენები იყო 2004 წლის კლიმატის კატასტროფის ფილმში The Day After Tomorrow. დოქტორმა მორისონმა თქვა, რომ სამხრეთის შემობრუნების შენელება უფრო მეტ გავლენას მოახდენს საზღვაო ეკოსისტემებზე და თავად ანტარქტიდაზე.
მეცნიერებმა ორი წლის განმავლობაში 35 მილიონი გამოთვლითი საათი დახარჯეს თავიანთი მოდელების შესაქმნელად, რაც ვარაუდობს, რომ ანტარქტიდაში ღრმა წყლის ცირკულაცია შეიძლება შეანელოს ჩრდილო ატლანტიკაში ორჯერ მეტი ტემპით.
“განსაცვიფრებელია იმის დანახვა, რომ ეს ასე სწრაფად ხდება”, – თქვა კლიმატოლოგმა ალან მიქსმა ორეგონის სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან, კლიმატის ცვლილების უახლესი სამთავრობათაშორისო პანელის (IPCC) შეფასების თანაავტორმა.
“როგორც ჩანს, ის ახლავე იწყებს მუშაობას. ეს არის მთავარი სიახლე”, – განუცხადა მან Reuters-ს.
ანტარქტიდის დნობის წყლის ეფექტი ოკეანის დინებაზე ჯერ არ არის გათვალისწინებული IPCC-ის მოდელებში კლიმატის ცვლილებაზე, მაგრამ ეს იქნება “მნიშვნელოვანი”,_ თქვა პროფესორმა ინგლენდმა.
