“მაკვანეთში, მდინარე ბჟუჟზე ინერტული მასალების მოპოვება ხდება. მიუხედავად მრავალჯერადი ღონისძიებებისა, სოფელმა ვერ აღკვეთა ინერტული მასალების გატანა. წლებია, ეს პრობლემა დგას და არა ერთი წერილი გაკეთებულა თუ სიუჟეტი მომზადებულა. მდინარის კალაპოტი ისე დაიწია, სოფლის ერთ ნაწილს დაუშრა ჭები და მოსახლეობა დარჩა სასმელი წყლის გარეშე. კრიტიკული მდგომარეობაა განსაკუთრებით ხუთ ოჯახში.
სიტყვიერად მივმართეთ ადგილობრივ ხელისუფლებას, მაგრამ პასუხი არ მიგვიღია. 80-100 მეტრში მოყვანილია ცენტრალური წყალგაყვანილობა, მაგრამ…” _ ეს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაკვანეთის მერეს უბნის იმ მცხოვრებთა გულისტკივილია, რომლებმაც “გურია ნიუსს” მიმართეს.
მოსახლეობა “გურია ნიუსთან” საუბრის დროს ამბობს, რომ ზაფხულში განსაკუთრებით რთულია მათ სოფელში ცხოვრება:
“მანქანები ხან დადიან შემოვლითი, ხან კი ცენტრალური გზით. მდინარე ბჟუჟიდან გააქვთ ჩვენთვის გაურკვეველი რაოდენობით ინერტული მასალა. არ ვიცით, რა მოხდება”, _ გვითხრეს ადგილობრივებმა.
“მაკვანეთის ტერიტორიული ერთეულის “მერეს უბანში” წყლის პრობლემის შესახებ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის შესაბამისი სამსახურისთვის ცნობილია. რადგან აღნიშნული საკითხის გადაწყვეტა სხვადასხვა უწყებების კომპეტენციას განეკუთვნება, ამ ეტაპზე მიმდინარეობს მოკვლევა, რის შემდგომაც მოხდება შესაბამისი ზომების მიღება”, _ გვითხრეს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის პრესსამსახურში.
პრესსამსახურში არ იციან, კონკრეტულად, ვინ აწარმოებს სამუშაოებს სოფელ მაკვანეთში მდინარე ბჟუჟის სანაპიროზე. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენელი მაკვანეთში ალექსანდრე ბურძგლა ჩვენთან სატელეფონო საუბრისას ამბობს, რომ თითქმის ყოველ კვირას ახალი ჯგუფები შემოდის და ზუსტად არ აქვს ინფორმაცია იმ პირებს შესახებ, რომლებიც ინერტული მასალის მოპოვებას ცდილობენ.
“გურია ნიუსის” წყაროს ინფორმაციით, მდინარე ბჟუჟიდან ინერტული მასალა გააქვს ოზურგეთელ ბესო სარიშვილს, მაგრამ იგი “გურია ნიუსთან” ფაქტს არ ადასტურებს:
“ადრე გაგვქონდა ინერტული მასალა. ახლა დავანებე თავი ამ საქმიანობას, რადგან მოსახლეობა აპროტესტებდა _ აქციები მოაწყვეს. ფაქტობრივად, ვერ ვიმუშავე. შიდა გზის გახსნას ველოდებოდი და არ გახსნილა, საიდანაც გამოვატანდით”, _ გვითხრა სარიშვილმა.
ინერტული მასალის გატანის შესახებ საუბრობს “გურია ნიუსთან” რეზო მასხულია:
“ვადასტურებ, რომ ვმუშაობ ინერტული მასალის გატანაზე. ცოტ-ცოტა რაოდენობით გაგვაქვს. ჩვენ ვმუშაობთ ორ კარიერზე _ წითელმთასა და მაკვანეთში. ამ ეტაპზე გაგვაქვს წითელმთიდან, სადაც მიმდინარეობს საკალმახე მეურნეობის მშენებლობისთვის მზადება და იქ არანაირი პრობლემა მოსახლეობასთან არ გვაქვს. მაკვანეთიდან აღარ გაგვაქვს _ არ გვინდა მოსახლეობის განაწყენება.
ველოდებით კარიერის გზის გახსნას, რომელიც ამ ეტაპზე დაკეტილია, რადგან წყალმომარაგების სამსახური რაღაც სამუშაოების ატარებს და აქედან გამომდინარე, ცენტრალური გზიდან არ ვაპირებთ მანქანებით გავიტანოთ ინერტული მასალა. ველოდებით ამ გზის გახსნას, რომ ჩვენი სამუშაოები გავაგრძელოთ”, _ თქვა რეზო მასხულიამ.
“გურია ნიუსი” ადგილობრივ მცხოვრებ კობა ჭანუყვაძეს ესაუბრა:
“ალტერნატიული გზა მოგვცენ, რომ არც მოსახლეობა დაზარალდეს და არც ჩვენ. არის ამის საშუალება და ვითხოვთ, დაკეტილი გზის გახსნას. გახსნან გზა _ ვერტფრენით ხომ ვერ გამოვიტანთ, ინერტულ მასალას?!” _ ამბობს კობა ჭანუყვაძე.
მოსახლეობა შიშობს, რომ მდინარეებთან არსებული ძალიან ბევრი კარიერი საფრთხეს შეუქმნის სოფელს.
ორგანიზაცია “მწვანე ალტერნატივას” ბიომრავალფეროვნების პროგრამის კოორდინატორი ირაკლი მაჭარაშვილი ამბობს, რომ წიაღისეულის, მათ შორის, ინერტული მასალის მოპოვებას, საქართველოში აქვს ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემა, რომელსაც საერთოდ არ ექცევა არანაირი ყურადღება ხელისუფლების მხრიდან:
“ზოგადად, წიაღის მოპოვება გასული ათწლეულის განმავლობაში იყო საქმიანობა, რომელიც არ ექვემდებარებოდა გარემოზე ზემოქმედების შეფასებას.
ზოგადად წიაღის მოპოვება არის გარემოზე ყველაზე მძიმე დარტყმა. ვგულისხმობ, როგორც ბუნებრივ გარემოს, ისევე, სოციალურს. ამის შედეგებს ჩვენ ნათლად ვხედავთ, მაგალითად, რა ხდება ჭიათურის მუნიციპალიტეტში _ მარგანეცის მოპოვება რა ზიანს აყენებს, როგორც ბუნებრივ გარემოს, ისევე, ადგილობრივი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობას. მძიმე სიტუაციაზე შეიძლება ვისაუბროთ ბოლნისი-დმანისისა და თეთრიწყაროზე, სადაც “არ ემ ჯი” მოიპოვებს ფერად ლითონებს. მინდა აღვნიშნო, რომ 2006 წლამდე არსებული კანონმდებლობით, ის ქმედებები, რომელიც მიმდინარეობს ქვეყანაში, შეუძლებელი იქნებოდა. 2018 წლიდან შეიცვალა კანონმდებლობა და წიაღის მოპოვება დაექვემდებარა გარემოზე ზემოქმედების შეფასებას, მაგრამ… აქ არის კიდევ ერთი _ ინერტული მასალის მოპოვება, მდინარიდან ქვა-ხრეშის მოპოვება კვლავ რჩება გარემოზე ზემოქმედების შეფასების მიღმა”, _ ამბობს ირაკლი მაჭარაშვილი.
მისივე თქმით, “წინასწარ არ ხდება გარემოზე იმ საქმიანობის ზემოქმედების შეფასება, რა საქმიანობასაც ეწევიან კომპანიები _ მთავრობა მათ პირდაპირ აძლევს ლიცენზიებს ან ნებართვებს, რომ მოიპოვონ ქვა-ხრეში მდინარის კალაპოტებიდან. ამ ქმედებამ თეორიულად ძალიან ბევრი რამ შეიძლება გამოიწვიოს: იცვლება მდინარის ფიზიკური და ქიმიური მახასიათებლები, რაც ზეგავლენას ახდენს თევზებსა და სხვა ორგანიზმებზე, რომლითაც სასიცოცხლო არის წყალთან დაკავშირებული; შესაძლებელია, ასევე, ზეგავლენა მოახდინოს, როგორც მიწის ზედა წყლების ჩამოდენის რაოდენობაზე, ასევე, შესაძლებელია, გამოიწვიოს ზეგავლენა მიწისქვეშა წყლებზე”:
“არასწორი ექსპლუატაცის შედეგად, შესაძლებელია, მდინარე გახდეს სახიფათო. სამწუხაროდ, ამის არა ერთი შემთხვევა იყო საქართველოში _ უბედური შემთხვევები და ადამიანების დაღუპვა სწორედ ამის შედეგი იყო. კარიერებიდან ქვა-ღორღის გატანის შედეგად ჩნდება ღრმულები და ასეთ ღრმულებში რამდენიმე ადამიანი დაიხრჩო კიდევაც.
რა მნიშვნელობა აქვს გარემოზე ზემოქმედების შეფასებას?! წინასწარ უნდა დადგინდეს, ექნება თუ არა ამა თუ იმ კონკრეტულ მდინარეზე კონკრეტული კარიერის ფუნქციონირებას რაიმე ზეგავლენა ბუნებრივ, ეკონომიკურ და სოციალურ გარემოზე, ასევე, ადამიანის საცხოვრებელ გარემოზე, ჯანმრთელობაზე, სხვა რესურსების მდგომარეობაზე და მხოლოდ მას შემდეგ, რაც გამოირიცხება უარყოფითი ზეგავლენები, მოხდება ამ ზეგავლენების შერბილება და შემცირება სათანადო ღონისძიებებით, რომელიც გაწერილი იქნება გარემოს ზემოქმედების შეფასებაში. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გაიცემოდეს ეს ნებართვები.
ადგილობრივი მოსახლეობა მართალია _ წიაღის მოპოვება არ ექვემდებარება გარემოზე ზემოქმედების შეფასებას. ეს არის კონსტიტუციური უფლების დარღვევა ადამიანებისთვის _ მათ უნდა იცხოვრონ ჯანმრთელობისთვის უვნებელ გარემოში და ეს კანონმდებლობის ხარვეზი აუცილებლად ძალიან მალე უნდა გამოსწორდეს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ყოველთვის იქნება გაუგებრობა ადგილობრივ მოსახლეობასა და იმ ადამიანების შორის, რომლებიც ამ ბიზნეს ეწევიან. ის ადამიანები, რომლებიც ბუნების გარემოს შეცვლის გამო არიან დაინტერესებულები და შეწუხებულები, ყოველთვის მართლები იქნებიან. ჩვენთან სამართლებრივი საკითხები უკუღმაა და დასაბუთებას სთხოვენ მოსახლეობას და არა საქმის გამხორციელებელს, ვინც ამ საქმიანობას აწარმოებს”, _ გვითხრა ირაკლი მაჭარაშვილმა.
ეკონომიკის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი წიაღის ეროვნული სააგენტოს პრესსამსახურში გვითხრეს, რომ “თუ მოსახლეობას მიაჩნია, რომ ირღვევა კანონი, გარემოს ზედამხედველობის სააგენტოს უნდა დაუკავშირდეს, სააგენტოს კი სოფელ მაკვანეთში არსებულ კანონდარღვევებთან დაკავშირებით ინფორმაცია არ აქვს”.
