რევაზ ლორიას ბევრი წარდგენა არ სჭირდება. მას გურიაში, განსაკუთრებით კი ჩოხატაურში, კარგად იცნობენ _ 91 წლის ომის, საბრძოლო ძალების და შრომის ვეტერანი, რაიონის დამსახურებული მუშაკი ათეული წლები ჩოხატაურის კულტურული ცხოვრების სადარაჯოზე იდგა.
ახლა სახლშია, წერს ლექსებს, პოემებს, ელოდება სპონსორს და უვლის საკმაოდ დიდი კარმიდამოს _ კივს, ვენახს, ციტრუსს, თხილს. ცდილობს, რომ ახალგაზრდებს ასწავლოს, თუ როგორ უნდა უნდა გახდნენ წარმატებული მეურნეები. შესაბამისად, მის ეზოში სულ ხალხმრავლობაა. სოფლის მეურნეობაზე დაწყებული საუბარი, როგორც წესი ხელოვნებაზე საუბრით სრულდება.
ასე მოხდა ჩვენი სტუმრობის დროსაც _ ჩვენმა რესპონდენტმა “გურია ნიუსთან” ის წლები გაიხსენა, რომელიც ისტორიაშია ჩაწერილი, თუმცა, როგორც თავად ამბობს, ზოგიერთი, არასწორად ჰყვება:
_ ჩოხატაურის სახალხო თეატრზე ერთხელ ეწერა, რომ 135 წლის გახდა, შემდეგ დაიწერა, რომ 150 წლისაა. არადა, არცერთი არ არის სწორი. 1940-იან წლებში ჩოხატაურში არსებობდა სახელწმიფო თეატრი. 1946-48 წლებში მე ამ თეატრის მსახიობი ვიყავი. მისი დირექტორი და რეჟისორი მიხეილ ჯალაღანია გახლდათ, რომელსაც შემოკრებილი ჰყავდა უნიჭიერესი მსახიობები, როგორც რაიონიდან, ასევე სხვადასხვა ქალაქებიდან. თეატრი დგამდა ისეთ აკადემიურ სპექტაკლებს, როგორებიც იყო: “სადგურის უფროსი”, “მეგობრობა”, “ხევისბერი გოჩა”, “ყვარყვარე თუთაბერი”, “ნაცარქექია, “ტირიფის ქვეშ” და სხვა მრავალი.
სახელმწიფო თეატრის გაუქმების შემდეგ 1949 წელს მსახიობები სხვადასხვა თეატრში გადავიდნენ. რაიონის კულტურის სახლთან შეიქმნა დრამატული წრე, რომელშიც გაერთიანდნენ ადგილობრივი მსახიობები. ვალოდია მგელაძე, შემდგომში საქართველოს დამსახურებული არტისტი, უნიჭიერესი ბიჭიკო ღამბაშიძე, გოგა სურმანიძე, ვაჟა გოგოლაძე, ბიჭიკო ცინცაძე, ვლადიმერ ბენდელიანი დიმიტრი პაიჭაძე, ლოლა კობიძე, მერი გიორგაძე”, გურამ მეგრელიძე და სხვები, _ იხსენებს ბატონო რევაზი, რომელიც, 1953 წლის დასაწყისში, სასწავლებელის დასრულებისთანავე დაინიშნა ჩოხატაურის კულტურის სახლის დირექტორად.
_ დირექტორობასთან ერთად აქტიურად ვიყავი ჩართული დასის მუშაობაში. 1959 წლის ივნისში მუშაობა დავიწყეთ ახალი პიესის _ “სამი უბედურის” დადგმაზე. ერთხელ, მეცადინეობის დროს, დამტარებელმა ჟურნალ-გაზეთები მოიტანა. ცოტა ხნით რეპეტიცია შევწვიტეთ და პრესას თვალი გადავავლეთ. ხუთი წუთი არ იყო გასული, თეატრის რეჟისორი ბიჭიკო ღამბაშიძე სკამიდან წამოხტა და იყვირა: საქართველოში სამი სახალხო თეატრი გახსნილა. გურჯაანში, ხარაგაულში და სამეგრელეოშიო. სწორედ ამ დროს დაგვებადა აზრი, შუამდგომლობა აღგვეძრა კულტურის სამინისტროში, რომ ჩოხატაურშიც გახსნილიყო სახალხო თეატრი. ვალოდია მგელაძემ, როგორც ლიტერატორმა (გუთურის სკოლის დირექტორი იყო) შეადგინა ტექსტი, რომელიც მივიტანეთ რაისაბჭოს აღმასკომში, რადგან მათი სახელით უნდა გაგზავნილიყო.
მაშინ საბჭოს გრიგოლ მამალაძე ხელმძღავნელობდა. მითხრა, რომ ჩოხატაურში სახალხო თეატრს არავინ გახსნიდა, თუმცა არა შევეპუე. “დედაბარმა თქვა, ზღვა დავრწყავიო და ჩვენც ვსინჯოთ-მეთქი. ვთხოვე, მიმართვა გადაებეჭდა და დავპირდი, რომ ბიძაჩემს, გრიგოლ ზამბახიძეს დავიხმარებდი, რომელიც თბილისის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი იყო. დამეთანხმა და მეორე დღეს, დილის 8 საათზე ბიძასთან ვიყავი. მანაც კულტურის მინისტრს დავით ჩხიკვიშვილს დაურეკა და თანხმობაც მივიღეთ, _ სახალხო თეატრის შექმნის ისტორიას იხსენებს 91 წლის რესპონდენტი.
ჰყვება, რომ თეატრის შემდგომ ფუნქციონირებაში წვლილი იმ ჩოხატაურელებსაც აქვთ შეტანილი, რომლებიც თბილისში სხავადასხვა თანამდებობაზე მუშაობდნენ:
_ მინისტრიდან მიღებული თანხმობის დოკუმენტით, იმავე დღეს მივედი კულტურის სამინისტროს საგეგმო სამმართველოს უფროსთან. ჩვენებური კაცი იყო, ქვენობნიდან, სიმონ სიმონიშვილი და დახმარება ვთხოვე, სამი საშტატო ერთეული გამომიყო. გამოვდიოდი, როცა ოთახში ოპერისა და ბალეტის თეატრის მთავარი მომარაგებელი, ჩაისუბნელი ილიკო ბოლქვაძე შემოვიდა. ახალი ამბავი მასაც ვახარე და დახმარება მასაც ვთხოვე _ ოპერაში ჩამოწერილი დეკორაციები და ტანსაცმელი მოეცა. დამეთანხმა და ერთ კვირაში დანაპირები შეგვისრულა, _ ამბობს რევაზ ლორია, რომლის თქმით, სახალხო თეატრის შექმნის ზუსტი თარიღი 1959 წელია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ჩოხატაურის სახალხო თეატრი 58 წლისაა.
ბატონი რევაზი ჩვენთან საუბრისას მუსიკალური სკოლის და მუზეუმის შექმნის ისტორიასაც იხსენებს:
_ 1965 წელს რაიკომის პირველი მდივნის აკაკი გობრონიძის უშუალოდ დავალებით მოვძებნეთ მუსიკათმცოდენე _ ქვენობანში მცხოვრები ნონა თავართქილაძე. და ამის შემდეგ დავიწყეთ მოსწავლეების მოძიება. პირველ წელს ცოტანი იყვნენ _ გობრონიძის ორი ქალიშვილი, ვალერიან მახარაძის შვილები, ძმა იანეულიდან და კიდევ სამი-ოთხი მოსწავლე. ნონას ზემოფარცხმელი ვერა ჩხიკვაძე ეხმარებოდა.
მეორე წელს მოსწავლეთა მიღებაზე კონკურსი იყო. სკოლის დირექტორად კი სამტრედიელი მურმან ბერულავა დაინიშნა, რომელმაც წარმატებით გააგრძელა მუშაობა.
რაც შეეხება მუზეუმს _ ისიც ამ წლებში შეიქმნა, კულტურის დარგის მუშაკებს სოფლებში სხვადასხვა ექსპონატები ჰქონდათ შეგროვებული და იდეაც აქედან წამოვიდა. მუზეუმის დირექტორად გუთურის სკოლის დირექტორი ვალოდია მგელაძე დაინიშნა, რომელიც 1961 წელს რაფიელ გიორგაძემ შეცვალა, _ იხსენებს ბატონი რევაზი.
ამბობს, რომ გასახსენებელი ბევრი აქვს. გვიყვება, რომ სხვადასხვა წლებში ჩოხატაურის კულტურულ ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი ფურცლის ჩასაწერად ბევრ ადამიანს აქვს მონაწილეობა მიღებული, რომელთა დავიწყება არ შეიძლება.
ბატონი რეზო წუხს იმაზე, რომ ამ ადამიანებს შესაბამისი დაფასება არა აქვთ და მომავალმა თაობამ მათ შესახებ არაფერი იცის. ჩვენს რესპონდენტს მიაჩნია, რომ მათ შესახებ ბევრი უნდა დაიწეროს და ბევრი უნდა ითქვას.
_ ჩოხატაურის კულტურული ცხოვრების ისტორია, სწორად უნდა აღიწეროს და ყველამ კარგად უნდა იცოდეს, _ დასძენს ბატონი რევაზი.
