ფარისებრი ჯირჯვალი არეგულირებს ორგანიზმში ენერგიისა და ნივთიერებათა ცვლას. მის ფუქნციონირებაზეა დამოკიდებული ორგანიზმის ზრდა და ქსოვილების დიფერენცირება. ფარისებრი ჯირკვლის დაავადადებების შემთხვევები საკმაოდ ხშირია. ჯანდაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციის კლასიფიკაციით, მეორე ადგილზეა დიაბეტის შემდეგ. ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად ენდოკრინოლოგის მუდმივი მეთვალყურეობაა საჭირო. შემთხვევების 90%-ზე მეტი იოდის დეფიციტითაა გამოწვეული.
რეპროდუქციული მედიცინის ცენტრ „უნივერსის“ ექიმი რეპროდუქტოლოგი, ენდოკრინოლოგი, მედიცინის აკადემიური დოქტორი, ბარბარე გორგოშიძე ამბობს, რომ ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებებმა ძალიან მოიმატა. ქვეყანაში მატულობს როგორც კვანძოვანი ჩიყვით, ასევე აუტოიმუნური თირეოდიტით დაავადებულთა რაოდენობა, რომელიც შესაძლოა ფარულადაც კი მიმდინარეობდეს წლების განმავლობაში.
ქრონიკული აუტოიმუნური თირეოიდიტი არის ფარისებრი ჯირკვლის ქრონიკული ანთებითი დაავადება, რომელსაც საფუძვლად ორგანიზმში მიმდინარე აუტოიმუნური პროცესები უდევს.
აუტოაგრესიის გამომწვევი მიზეზი, მედიცინას ბოლომდე შესწავლილი არა აქვს. თუმცა არსებობს სამეცნიერო შეხედულებები დაავადების შესაძლო განვითარების მიზეზებზე , ასეთია : ფსიქოემოციური სტრესი, ინფექცია და სხვ.ძალიან მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გენეტიკაც. ამ საკითხის შესასწავლად დღემდე არაერთი კვლევა მიმდინარეობს. ეს დაავადება უმეტესად ქალებში გვხვდება.
სანამ ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია არ დაირღვევა, ქრონიკული აუტოიმუნური თირეოიდიტი შეიძლება მიმდინარეობდეს შესამჩნევი კლინიკური გამოვლინებისა და ჩივილების გარეშე.
ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის გაძლიერების, ჰიპერთირეოზის დროს პაციენტს აღენიშნება: ემოციური არამდგრადობა, აგზნებადობის მომატება, ცვალებადი ხასიათი, ოფლიანობის სიჭარბე, გულის ცემის აჩქარება, ხელის თითების კანკალი, ნაწლავთა გახშირებული მოქმედება, წონის კლება და ა.შ.
ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის დაქვეითების, ჰიპოთირეოზის დროს კი პაციენტი უჩივის: მოდუნებას, ძილიანობას, წონის მატებას, თმის ცვენას, ფრჩხილების მტვრევადობას, კანის სიმშრალეს,მცივანობას, ყაბზობას, ემოციურ არამდგრადობას, ბრადიკარდიას (გულის რიტმის შენელება) და სხვ.
ექიმი რეპროდუქტოლოგი, ქ-ნი ბარბარე, ჩვენთან საუბრის დროს ამბობს, რომ ჩიყვის პირველადი სიმპტომების გამომჟღავნება დაავადების შორს წასვლაზე მიანიშნებს.
„ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებებმა ძალიან მოიმატა. მატულობს როგორც კვანძოვანი ჩიყვის, ასევე აუტოიმუნური თირეოდიტის შემთხვევები,განსაკუთრებით მოიმატა სუბკლინიკური ჰიპოთირეოზის გამოვლინების რიცხვმა, როდესაც თირეოტროპული ჰორმონია მომატებული,ხოლო თავისუფალი თიროქსინის და ტრიიოდთირონინის დონე სისხლშირ ნორმაშია. პაციენტს კლინიკური ჩივილები შეიძლება საერთოდ არ ჰქონდეს და ეს შესაძლებელია გახდეს მიზეზი ავადმყოფი ბავშვის გაჩენის. ამიტომ თავიდანვე ვიკვლევთ ფარისებრი ჯირკვლის ანატომიურ და ფუნქციურ მდგომარეობას და ორსულობის პერიოდშიც ვამოწმებთ.ფარისებრი ჯირკვლის დაავადების კლინიკური სიმპტომების გამომჟღავნება, ეს უკვე შორს წასული დაავადებაა. პაციენტი ხდება მცივანა, აწუხებს კანის სიმშრალე, თმის ცვენა თავზე,მეხსიერების დაქვეითება და სხვა. შეიძლება არც ჰქონდეს ეს სიმპტომები, მაგრამ ჯირკვლის ფუნქცია დარღვეული იყოს ანუ აუტოიმუნური თირეოიდიტი ან სუბკლინიკური ჰიპოთირეოზი ფარულად მიმდინარეობდეს.ამიტომ მნიშვნელოანია არ გაგვეპაროს სიმპტომები, გამოვიკვლიოთ ფარისებრი ჯირკვლის სტატუსი, რომ პაციენტს დროულად ვუმკურნალოთ“,_ ამბობს ექიმი რეპროდუქტოლოგი.
ბ.გორგოშიძე აღნიშნავს, რომ ადრე როცა ჰორმონების გამოკვლევა არ არსებობდა, ექიმები პულსით,ცივი კანით,შეშუპებით ხვდებოდნენ, რომ პაციენტს ენდოკრინული სახის პრობლემა ჰქონდა.
ფარისებრი ჯირკვლის შორს წასულ შემთხვევას ბრადიკარდია ახასიათებს, მაგრამ თუ ჰიპოთირეოზი გამოირიცხა პაციენტმა ენდოკრინოლოგის კაბინეტიდან კარდიოლოგთან უნდა გადაინაცლოს.
„წინათ როდესაც ჰორმონების გამკვლევა არ არსებობდა დაბალი პულსით,ცივი კანით და შეშუპებით ვხვდებოდით რომ ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია იყო დაქვეითებული. დღეს ჩვენ შეგვიძლია ჩავუტაროთ ექოსკოპიური და ჰორმონალური გამოკვლევა და სწრაფად დავაზუსტოთ დიაგნოზი.თუ ჰიპოთირეოზი არ დადასტურდა,პაციენტი ბრადიკარდიით უნდა გავაგზავნოთ გამოსაკვლევად კარდიოლოგთან.ჰიპოთირეოზის დადგენისთანავე დაწყებული მკურნალობის შედეგად ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია გამოსწორდება. საჭიროა მხოლოდ პერიოდული კონტროლი პაციენტის ჰორმონალური სტატუსის“,_ ამბობს გორგოშიძე.
ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონები დიდ ზეგავლენას ახდენს როგორც ქალის, ასევე მამაკაცის რეპროდუქციულ ფუნქციაზე. აღსანიშნავია, რომ თუ ქალს ორსულობის პერიოდში ენდოკრინული ჰორმონები ნორმაში არ ექნება, სერიოზული საფრთხე ექმნება როგორც ნაყოფის გონებრივ განვითარებას, ასევე მთელ ორსულობის მიმდინარეობას.მოსალოდნე ლია ნაადრევი მშობიარობა, მშობიარობის შემდგომი სისხლდენა, მკვდრადშობადობა. საეწრთოდ ენდოკრინული პათოლოგიები უშვილობის გამომწვევ ერთ-ერთ წამყვან მიზეზადაც სახელდება.
ექიმი რეპროდუქტოლოგის თქმით, საქართველოში არ არის ის კულტურაა დანერგილი, რომ წყვილებმა თავი დაქორწინებამდე გამოიკვლიონ, რაც არაერთი პრობლემის მიზეზი ქორწინების პირველ კვირებშივე ხდება.
„დღევანდელ სტრესულ და დაბინძურებულ გარემოში მოიმატა სქესობრივად გადადებული დაავადებების რიცხვმა.სამწუხაროდ , საქართველოში არ არის დანერგილი წყვილების დაქორწინებამდე გამოკვლევის კულტურა.სქესობრივი ცხოვრების დაწყების შემდეგ კი ჩნდება პრობლემები .იშვიათად ხდება, რომ მამაკაცმა ცოლის მოყვანამდე თავი გამოიკვ ლიოს და იმკურნალოს. ესეც იმ შემთხვევაში ხდება, თუ მას უკვე ჰქონდა წარსულში რაიმე სახის ინფექცია გადატანილი. ჯანმრთელობის შეუმოწმებლობის შედეგად კი დაქორწინების პირველივე კვირიდან სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებები იჩენს თავს და ამ დროს მამაკაცს არაფერი აწუხებს, რადგან იქ უკვე ქრონიკული პროცესია. ვცდილობთ ისე გამოვიკვლიოთ და ისე ვუმკურნალოთ, რომ ოჯახი არ დაიგრეს. მამაკაცების ნაწილი თანხმდება ექიმთან მისვლას, ნაწილი კი უარს ამბობს,რადგან არაფერი აწუხებს მისი თქმით“,_ ამბობს ექიმი რეპროდუქტოლოგი.
ბარბარე გორგოშიძეს თქმით, საქართველოში თითქმის ყველა დაავადების კვლევა და მკურნალობა ფინანსდება, მაგრამ უშვილობის დიაგნოსტიკას და მკურნალობას,სქესობრივი გზი გადადებულ დაავადებებს და მკურნალობას არ აფინანსებს არც ერთი სადაზღვევო კომპანია და მატერიალური რესურსის სიმწირის გამო პაციენტი დროულად ვერ მიდის ექიმთან .
“სხვადასხვა ფონდების და სახელმწიფოს მიერ ბევრი დაავადების კვლევა და მკურნალობა ფინანსდება, როგორიცაა ცე ჰეპატიტი, მკერდის კიბო, ლეიკემია.მივესალმები, მაგრამ როგორღაც უნდა დაფინანსდეს უშვილო წყვილების მკურნალობა. არც მედიკამენტები ფინანსდება, არც გამოკვლევები. უშვილობა დიაგნოზი არ არის. ეს არის შედეგი. შეიძლება გამოწვეული იყოს საკვერცხის კისტის არსებობით, საშვილოსნოს მიომატოზური კვანძით, ენდომეტრიუმის პოლიპით,სასქესო ორგანოების ანთებითი პროცესით,ფალოპის მილების გაუვალობით,ჰორმონალური დარღვევებით,იმუნოლოგიური კონფლიქტით და სხვა. გამოკვლევას და მკურნალობს საკმაო თანხები სჭირდება. ხშირად პაციენტები უსახსრობის გამო გამოკვლევას და მკურნალობის კურსს ვერ იტარებენ. ასეთი უშვილო წყვილები კი ბევრია“,_ ამბობს გორგოშიძე.
