„დაპატიმრებული“ ბორის პაიჭაძე

სამწუხარო რეალობაა, რომ ქართულმა ფეხბურთმა თავისი წლობით ნაშენები რეპუტაცია ქარს გააყოლა. რამდენ ახალგაზრდასთან მისაუბრია და ჩემდა სავავალოდ, აღმოვაჩინე, რომ ახალ თაობას თბილისის „დინამოს“ ადრინდელი წარმატებებისა კი გაუგია, მაგრამ ეს ყოველივე მაინც უფროსების მოგონილ ზღაპრად მიაჩნია. არ დამავიწყდება ერთ 15 წლის ბიჭუნასთან კამათი. ეს ყმაწვილი ლეო მესის „ფანია“. რამდენიც არ ვუმტკიცე, რომ სამხრეთ ამერიკელს ჩვენი დათო ყიფიანი “ჯიბეში ჩაისვამდა”;, მაინც ვერაფერი შევასმენინე.

რას იზამ, დროს თვალი უნდა გავუსწოროთ და მწარე ამჟამინდელობას გვინდა არ გვინდა მორჩილად შევეგუოთ. ისე ამ ჩვენ „მობურთალეებსაც“ რა ვუთხრა. ახალგაზრდა გულშემატკივრებს ჩვენი ფეხბურთის საამაყო წარსულს მუდმივად ვამცნობ, ამ დროს კი „სათაყვანებელი დინამოელები“ შორეულ ფარერებზე ასტრონომიული ანგარიშით მარცხდებიან. კარგი ანტირეკლამაა აი, სხვა რა უნდა თქვას ადამიანმა.

ეს დღეს, უწინ კი ქართულ ფეხბურთს კარგი დროება ედგა. დღეს? დღეს კი მკითხველს სახალისო საფეხბურთო მოგონებებს შევთავაზებ.

დიდი სამამულო ომი ახალი დამთავრებულია და საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატიც აღდგა. თბილისის „დინამომ“ ერთ-ერთი მორიგი შეხვედრა წარმატებით ჩაატარა მოსკოვში და თამაშის მეორე დღეს  მატარებლით უკან, თბილისისკენ მოემგზავრებოდა. გამგზავრების წინ ბორის პაიჭაძეს მანქანამ მოაკითხა და ბერიასთან შესახვედრად წაიყვანა.

როცა მივიდნენ, აღმოჩნდა, რომ ბერიას სასწრაფოდ მოუწვევია გაფართოებული თათბირი, რომელიც გვიანობამდე გაგრძელდა. ამ პერიოდში მატარებელი უნდა გასულიყო, ბორიამ ადიუტანტს ბოდიშის მოხდით უთხრა, რომ მატარებელზე აგვიანდებოდა და ბერიას შემდგომი ჩამოსვლისას შეხვდებოდა. ადიუტანტმა გამოიძახა მანქანა და ბორია რკინიგზის სადგურზე მიიყვანეს. როცა მატარებელი ვლადიკავკაზში ჩავიდა, ის დიდი ხნით გააჩერეს. ყველა კითხულობდა, რატომ არ იძვროდა მატარებელი და რა იყო ამის მიზეზი. გარკვეული პერიოდის შემდეგ სადგურში მოვიდა მანქანა, რომლიდანაც გადმოვიდნენ ჩეკისტები და დაიწყეს გამოკითხვა, თუ რომელ ვაგონში იმყოფებოდა ბორის პაიჭაძე.

როცა ფეხბურთელებმა გაიგეს, რომ ბორიას კითხულობდნენ, ძალიან შეეშინდათ და ბორიასთან მივარდნენ, ჩეკისტები შენ გკითხულობენო. იმ პერიოდისთვის, მათი გამოჩენა ყოველთვის დაპატიმრებასთან ან რაიმე უსიამოვნო შემთხვევასთან იყო დაკავშირებული. ბორია გამოემშვიდობა თავის თანაგუნდელებს და დედასთანაც დააბარა, რომ არ ენერვიულა. ჩეკისტებმა ის მატარებლიდან ჩამოიყვანეს, ყოველგვარი კითხვა-პასუხის გარეშე ჩასვეს მანქანაში, მიიყვანეს სამხედრო აეროდრომზე და სპეცთვითმფინავით მოსკოვში გადააფრინეს. მოსკოვში მას ტრაპთან დახვდა მანქანა, რომელმაც მიიყვანა ბერიასთან.

ბორია იხსენებდა, როცა ბერიას კაბინეტში შემიყვანეს და იქ გაღიმებული ბერია დავინახე, ფეხები მომეკეცა და კინაღამ წავიქეციო. იუმორით უკითხავს: არ გრცხვენია, რატომ არ დამელოდეო? ბორიას უთქვამს, მატარებელი გადიოდა და შემეშინდა, არ დამეგვიანაო. რაზეც ბერიას გაუცინია და უთქვამს: ბიჭო, მატარებელს ვინ ეკითხებოდა გასვლასო? იმ დღეს გვიანობამდე უსაუბრიათ, ზოგადად, სპორტისა და ქვეყნის საჭირბოროტო საკითხებზე. გვიან ღამით კი მიუყვანიათ ბორია აეროდრომზე და ასევე სპეცრეისით ჩამოფრენილა თბილისში.

ქართული ფეხბურთის ვარსკვლავი ვლადიმერ გუცაევი იხსენებს:

„ერთი პიროვნება, რომლის ვინაობასაც არ დავასახელებ, ხშირად მენიძლავებოდა ხოლმე – თუკი თამაშში გოლს გავიტანდი, ათას მანეთს მაძლევდა, თუ ვერ შევაგდებდი, მაშინ მისთვის „პაეზდკიდან“ „ბატენის“ ორი წყვილი „საროჩკა“ (პერანგი) უნდა ჩამომეტანა. იმ ცნობილ შეხვედრაზეც დავნიძლავდით, როდესაც თბილისში ლივერპული 3:0 დავამარცხეთ. მაშინ ერთი გოლი მეც გავიტანე. ეს კი ასე მოხდა: დათო ყიფიანმა რომ ბურთი საჯარიმოში შემოაგდო, მის დასაუფლებლად მე და რამაზ შენგელია მივრბოდით. მე რამაზს გავასწარი და ბურთი კარში შევაგდე. ის კაცი კი, ვისაც ჩემთან „გამაზული“ ჰქონდა, სხვებთან ერთად წამოხტა – გოლს ზეიმობდა, თუმცა ვერ დაინახა, ზუსტად რა მოხდა და იკითხა, გოლი ვინ გაიტანაო, როდესაც უთხრეს – ვოვამო, იმდენად არ უნდოდა წაგება, რომ გაბრაზდა და გუცაევის დედაო… ამ სიტყვების გამო „დინამოს“ ქომაგებმა ჩემი „მაზავშჩიკი“ გემოზე სცემეს.“

ერთხელ რეზო ჩელებაძემ ერევანში, რომ იტყვიან, მილიონპროცენტიანი საგოლე მომენტი გაანიავა და ამან ნოდარ ახალკაცი ძალიან გაანაწყენა. თბილისში ავტობუსით ბრუნდებოდნენ და რომ ივახშმეს, მასაჟისტი ანზორ გაბიტაშვილი ბიჭებს ბუტერბროდით გაუმასპინძლდა. ერთი ძეხვი ზედმეტი აღმოჩნდა და მასაჟისტმა ახალკაცს ჰკითხა:

– ფარსადანოვიჩ, ამ ძეხვს რა ვუყო?

გაბრაზებულმა ახალკაცმა გაბიტაშვილს მიუგო:

– ჩელებაძეს გაუკეთე უკანო.

ცნობილი მეკარე ოთარ გაბელია იხსენებს:

„თბილისის „დინამოს“ მასაჟისტს, ანზორ გაბიტაშვილს ძმა გარდაეცვალა და მთელი გუნდი გასვენებაში წავედით. ქელეხზე, პატივისცემის ნიშნად, სუფრის შუაში დაგვსვეს. ხაშლამის შემოტანის დრო რომ დადგა, ასევე,  პატივისცემის ნიშნად, ეს კერძი შუიდან ჩამოარიგეს. არა და, „ხაშლამისტები“ თავში ან ბოლოში სხდებიან, რომ კარგი ნაჭრები შეხვდეთ. პირველად შემოიტანეს და, შუიდან დაიწყეს, მეორედ შემოიტანეს – ისევ შუიდან დაიწყეს. მესამედ რომ შემოიტანეს, ერთ-ერთმა თავში მჯდომმა „ხაშლამისტმა“ ვერ მოითმინა და მთელი სუფრის გასაგონად თქვა:

– ცენტრიდან რომ იწყებთ ხაშლამის ჩამოტარებას, რა,  ფეხბურთია?!“

ბატონი ოთარი კიდევ ერთ „შემთხვევას“ მოგვიყვება:

„1979 წლის 11 აგვისტოს საბჭოთა კავშირის თასის ფინალში მოსკოვის „დინამოს“, მათ მოედანზე, საბჭოთა კავშირის დედაქალაქში მოვუგეთ. ძირითადი და დამატებითი დრო ფრედ დასრულდა და ჯარი პენალტებზე მიდგა. პენალტების სერიის დაწყვების წინ პირჯვარი გადავისახე. თავი რომ ავწიე, ვხედავ, რომ ტელეკამერა პირდაპირ ჩემზე იყო მომართული და ეს რელიგიური ჟესტი მილიონობით საბჭოთა მაყურებელმა პირდაპირ ეთერში იხილა. მაშინ ღმერთის რწმენა, ფაქტობრივად, იდევნებოდა და ჩემი საქციელი, სულ ცოტა გასაკიცხი იყო. მოკლედ, გაზაევის პენალტი ავიღე, თასი თბილისში ჩამოვიტანეთ და მთელი საქართველო გავახარეთ. გამწარებულმა რუსებმა კი ცეკადან თბილისს მოსწერეს ჩემზე: „გაბელიას ღმერთმა უშველა თუ ოსტატობამო…“ ერთი სიტყვით, კომკავშირული ხაზით ჩემს დასჯას მოითხოვდნენ. მაშინ კომკავშირის ცეკას პირველი მდივანი სულმნათი ჟიული შარტავა იყო. ის შემხვდა და მითხრა:

– მოდი, მეგრული „შტუკა“ მოვიგონოთ და მოსკოვში მივწეროთ, რომ თითქოს პენალტების სერიის წინ პირჯვარი კი არ გადაიწერე, უბრალოდ, მსგავსი მოძრაობით სახიდან ოფლი მოიწმინდეო.

მივწერეთ. რუსებმა დაიჯერეს და არავის დავუსჯივარ. თუმცა ვიდეოჩანაწერი რომ გაიმეორეს, ჩემი პირჯვრის გადაწერა კადრიდან ამოჭრილი იყო.