“უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის” შესახებ კანონი, რომელსაც “რუსულ კანონს” უწოდებენ, ყოველგვარი მოკვლევის, გამოძიების და სასამართლოს გარეშე, “აკერებს” ადამიანებს, ორგანიზაციებს, კრიტიკულ მედიას “უცხო ქვეყნის გავლენის ქვეშ მყოფთა” იარლიყს. ცხადია, რომ ამ კანონის მიმღები პოლიტიკური მმართველი ძალის მთავარი სამიზნე არასამთავრობო ორგანიზაციები და დამოუკიდებელი მედიაა, ხოლო ამ დემოკრატიული ინსტიტუტების გაძლიერების ხელშემწყობი პარტნიორი ქვეყნები _ “მტრულად განწყობილი “გლობალური ომის” გამჩაღებლები“.
მესამე სექტორის მეშვეობით, საქართველოში ათწლეულებია ფინანსდება ისეთი სფეროები, რომელთათვისაც ხელისუფლება ვერ იცლის ან თანხების გამოყოფა ენანება. ამასთან, პოსტსაბჭოთა საქართველოში, პრაქტიკულად არ არსებობდა ბევრი პრობლემის მოგვარების პრაქტიკა, სათანადო ექსპერტიზის გამოცდილება, მონიტორინგის პროცესების შესაძლებლობა და ცოდნა. ასეთია, მაგალითად, გარემოს დაცვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი საკითხები.
რა გამოწვევების წინაშე შეიძლება აღმოჩნდეს ჩვენი ქვეყანა, თუ გარემოსდაცვით სფეროს უცხოური პარტნიორებისგან დაფინანსება შეუწყდება?_ “გურია ნიუსთან” ამ თემაზე ორგანიზაცია “საქართველოს მწვანეები–დედამიწის მეგობრების” თავმჯდომარე, ნინო ჩხობაძე პასუხობს.
_ რა დახმარებას იღებდა გარემოსდაცვითი სფერო საერთაშორისო პარტნიორებისგან და რაში ეხმარებოდა ეს საქართველოს?
_ დიდ ხანია მიმდინარეობს გარემოსდაცვითი სექტორის დახმარება. დონორების, სხვადასხვა პარტნიორების დახმარებების საფუძველზე დაარსდა, მაგალითად, დაცული ტერიტორიების სააგენტო. ფაქტობრივად, ყველა დაცული ტერიტორია შეიქმნა საერთაშორისო დახმარებით. ვიღაც შეიძლება შემომედავოს, რომ ეს ხომ სახელმწიფოსთვის იყო. დიახ, იყო სახელმწიფოსთვის, მაგრამ ბორჯომ– ხარაგაულის პირველი ეროვნული პარკი გაკეთდა WWF-ს დახმარებით, რომელიც არის მსოფლიო ბუნების დაცვის ორგანიზაცია; რომელიც პირველი არასამთავრობო ორგანიზაცია იყო, რომელმაც მიიღო ეს დახმარება იმისთვის, რომ ჩვენ დაგვეარსებინა ეროვნული პარკი. შემდეგ ძალიან ბევრი ასეთი ტიპის პროექტები განახორციელა ბევრმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ და არა მარტო დაცული ტერიტორიების შექმნასთან დაკავშირებით: დღესაც, მაგალითად, WWF აწარმოებს გურიაში პოლიტიკას, რომლის მიხედვითაც კეთდება გურიის დაცული ტერიტორია. ამას აქვს ძალიან დიდი მნიშვნელობა. ესეც არასამთავრობო სექტორია და პირველ რიგში, არასამთავრობო სექტორის დახმარებით გახორციელდა არაერთი პროექტი, მათ შორის, პირველი ეროვნული მოხსენება, შეფასებები… ეს ყველაფერი მოდიოდა სწორედ დონორების დახმარებით და არასამთავრობო სექტორის უშუალო ჩართულობით.
მთავარი ფუნქცია, რაც არასამთავრობო სექტორს გააჩნია გარემოსდაცვით ნაწილში, არის ის, რომ ის არის რგოლი, რომელიც აკავშირებს მოსახლეობას და მთავრობას ერთმანეთთან და ნებისმიერი წუხილი, რომელიც მოსახლეობას აქვს, მიაქვს მთავრობამდე; და მთავრობას კიდევ რაც სჭირდება რომ მოსახლეობამ კარგად გაიგოს, არასამთავრობო ორგანიზაციების მეშვეობით მიაქვს მოსახლეობამდე. ეს არის აუცილებელი რგოლი სამოქალაქო სექტორის ნაწილში. არასამთავრობო სექტორია, რომელიც იძლევა ეფექტური მუშაობის საშუალებას ძალიან ბევრ შემთხვევაში, მათ შორის გარემოსდაცვით ნაწილში; მითუმეტეს, რომ გარემოს დაცვა არასოდეს ყოფილა ძალიან პოპულარული როგორც მეწარმეებში, ისე ბევრ ადამიანში პოსტსაბჭოთა სივრციდან მოყოლებული. ტექნოკრატულმა მიდგომებმა, ზოგადად, ჩვენ ძალიან ბევრი პრობლემა შეგვიქმნა. მეოცე საუკუნის დასაწყისში ვამბობდით, თუ როგორ შეიძლება გარემოს დაცვაში მდგრადი განვითარების დანერგვა; დღეს, არასამთავრობო გარემოსდაცვითი სექტორი მუშაობს ცირკულარულ ეკონომიკაზე, ახალ ეკონომიკურ მიდგომებზე, კვლევებზე, მუშაობს ყველა იმ გამოწვევაზე, რაც კი არის კლიმატის ცვლილებით მომდინარე დღეს საქართველოში. არასამთავრობო სექტორს ამ ნაწილში უფრო მეტი პოტენციალი გააჩნია, ვიდრე სახელმწიფოს და უფრო სწრაფია რეაგირების თვალსაზრისით; ამიტომ, არ არის გასაკვირი, რომ გარემოსდაცვითი პოლიტიკა ისე ჩამოყალიბდა მსოფლიოში, რომ პირველი მდგრადი განვითარების გაეროს კონფერენცია 1992 წელს მოწვეული იყო არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ. ეს არის ერთ–ერთი ყველაზე დიდი მიღწევა.
ახლა ყველაზე დიდი პრობლემა, “საქართველოს მწვანეთა მოძრაობის” წუხილი მდგომარეობს იმაში, რომ ამ კანონმა შეიძლება ხელი შეუშალოს არასამთავრობო სექტორს განვითარებაში; და კიდევ უფრო მეტად შეუშლის ხელს სახელმწიფოს _ ის ვერ დანერგავს მუშაობის ახალ მეთოდებს, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია.
_ რა მოხდება იმ შემთხვევაში, თუ პარტნიორობა ჩვენს მეგობარ სახელმწიფოებთან შეწყდება?
_ ჩვენ ისევ დავიხევთ უკან და პრაქტიკულად ვერ განვვითარდებით _ მე პირდაპირ შემიძლია ეს დასკვნა გავაკეთო. იმიტომ, რომ თუ მეოცე საუკუნეში ჩვენ არ გვქონდა მდგრადი განვითარების, ეკონომიკის განვითარების მაგალითები სახელმწიფოებში, 21-ე საუკუნეში უცებ აღმოჩნდა, რომ ბევრმა ქვეყანამ, ვინც დაიწყო უფრო გარემოსდაცვითი კუთხით განვითარება, უფრო მეტ მდგრად ეკონომიკას მიაღწია, უფრო მეტი პროგრესი დაინახა, უფრო მეტი შესაძლებლობები, უფრო მეტი მყარი ეკონომიკა შექმნა! ჩვენ, სამწუხაროდ, კონსტიტუციიდანაც კი ამოვიღეთ მდგრადი განვითარება და უნდა ვიფიქროთ, რომ უკან დავაბრუნოთ. განვითარებული სამყარო დღეს უკვე ლაპარაკობს ასეთ მიდგომებზე გარემოს დაცვის კუთხით, იმიტომ, რომ ისინი უფრო მეტ საფრთხეს ხედავენ გლობალური კლიმატის ცვლილებაში, ვიდრე სხვა რამეში. არსებობს საინტერესო კვლევები, რამაც შეიძლება საერთოდ შეცვალოს ქვეყნების გეოგრაფია პლანეტაზე! და გამოწვევები ძალიან რთულია; მაგალითად, გურიის მხარეში, კოლხეთის ეროვნული პარკის ის ნაწილი, რომელიც არსებობს დღეს, ერთადერთი საშუალებაა, რომ დაიცვას გურიის სანაპირო, რომ არ დაიფაროს წყლით თუ გლობალური კლიმატის ცვლილების შედეგად (რაც არის პროგნოზირებული), დაახლოებით 1 მეტრამდე აიწევს ზღვის დონე! ეს ნიშნავს, რომ ხმელეთს ვკარგავთ, მხოლოდ ჭაობებს შეუძლიათ შეამცირონ ეს პროცესი და ზუსტად რომ კოლხეთის ეროვნულ პარკშია ეს დაცულია. ამან შეიძლება განაპირობოს, რომ გურიამ არ დაკარგოს ტერიტორია. ასეთი რამეც შეიძლება მოხდეს და თუ არ გვექნება პარტნიორებისგან ხელმისაწვდომი ტექნოლოგია და ცოდნა, გაგვიჭირდება ადაპტაციური ღონისძიებების შემუშავება, რომელიც საქართველოს არ გააჩნია.
2023 წელი იყო მძიმე: გვქონდა რაჭის და გურიის ტრაგედია, მხოლოდ და მხოლოდ იმიტომ, რომ კლიმატის ცვლილების შედეგად იყო გამოწვეული და დღესაც ვამბობთ, რომ აუცილებელია ადაპტაციის ღონისძიებების გეგმა შევქმნათ. არასამთავრობო სექტორმა შეძლო ის, რომ დღეს ნაგავი აღარ ყრია ყველგან. დონორი ორგანიზაციები დაგვეხმარნენ იმაში, რომ ნარჩენების მართვის კამპანია გვეწარმოებინა. ეს შეიძლება საერთოდ დაიკარგოს, იმიტომ, რომ მარტონი ვერ შევძლებთ ამ საკითხების მოგვარებას იმხელა თანხები სჭირდება. ერთი ნაგავმზიდის შეძენა იმხელა თანხებთანაა დაკავშირებული, რომ მუნიციპალიტეტის კი არა, მთლიანად საქართველოს ბიუჯეტი ვერ ეყოფა. ამიტომ არის მნიშვნელოვანი პარტნიორული თანამშრომლობა და ახალი მეთოდების დანერგვა. ტექნოლოგიები უნდა გადმოვიტანოთ. ეს შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პარტნიორები ცივილიზებული ქვეყნებიდან გვეყოლება!
ავტორი
