დღევანდელ წერილში რამდენიმე ათეული წლის წინ მსურს რომ დავბრუნდე და იმდროინდელი რამდენიმე საინტერესო ისტორია გავიხსენო.
როდესაც 1981 წელს თბილისის “დინამომ” თასის მფლობელთა თასი მოიპოვა, ამბობდნენ, რომ ყველა მოთამაშე ფეხბურთელს ახალთახალი “ვოლგები” აჩუქეს (სად იყო მაშინ “მერსედესები”).
ამის შემდეგ თბილისის “დინამოს” მორიგი კალენდარული მატჩის ტელერეპორტაჟის დროს, კომენტატორმა მაყურებელს აუწყა, რომ ვლადიმერ გუცაევმა ტრავმა მიიღო და იგი მოედნიდან გაჰყავთო.
– სად არის სამართალი, თქვენი წირიმე?! – გავრცელდა თბილისში ერთ-ერთი ოსი ეროვნების გულშემატკივრის მოსაზრება – ყველას “ვოლგები” დაურიგეს და მოედანზე დატოვეს, გუცაევსა კიდე ტრამვაი მიცეს და თანაც მოედნიდან გაიყვანეს…
1981 წლის აგვისტოს ბოლოს თბილისის “დინამო” ესპანეთის ოთხთა ტურნირში მიიწვიეს, სადაც ქართველთა გარდა მონაწილეობდნენ მადრიდის “რეალი”, მიუნხენის “ბაიერნი” და ალკმაარის “აზ-67”.
თბილისის “დინამო” პირველ მატჩში “რეალს” დაუპირისპირდა და 100-ათასიანი “სანტიაგო ბერნაბეუ” გაოგნებული დატოვა. ქართველები კარგა ხნის მანძილზე უგებდნენ სამეფო კლუბს მათივე გულშემატკივრების თვალწინ და ესპანელებმა, სხვა რომ ვეღარაფერი დაუპირისპირეს “დინამოელებს”, ჯერ ყიფიანს მოტეხეს ფეხი, ბოლო წუთებზე კი არბიტრის ტენდენციურობის წყალობით შეხვედრა თავის სასარგებლოდ დაამთავრეს.
ამ მატჩში გუცაევმა რაც გააკეთა, ბევრისმნახველ “ბერნაბეუსაც” არ ახსოვს: ცენტრიდან წაიღო ბურთი, არნახული სისწრაფის “სლალომით” ნახევარი “რეალი” დააწვინა, მეკარეც ზედ მიაყოლა და ვიდრე გოლს გაიტანდა, ზედ კარის ხაზთან, პენალტის “ხარჯზე” წააქციეს…
მესამე ადგილისთვის ბრძოლაში ქართველების პირისპირ მიუნხენის “ბაიერნი” დადგა. “დინამოელებმა” ისევ გააოგნეს გულშემატკივარი, გუცაევმა კი კიდევ ერთხელ ჩაატარა “რეალთან” განხორციელებული “სლალომი”, ამჯერად ძელიდან ასხლეტილ ბურთს შენგელიამ მიუჩინა ადგილი მეტოქის კარში…
“ბაიერნის” ვარსკვლავთკრებული “აიჭრა”. ქართველებმა წარმოუდგენელი “თავხედობა” გამოავლინეს და მეტოქეს თითქმის ათი წუთის განმავლობაში ბურთი დაუმალეს. სახელგანთქმული გერმანელები პატარა ბიჭებივით დასდევდნენ ქართველებს ბურთის ხელში ჩასაგდებად და ამას ვერ ახერხებდნენ. მერე სახეშეშლილი ბრაიტნერი არბიტრს მივარდა და უშვერი სიტყვებით გამოლანძღა, მსაჯმა წითელი ბარათი აუფრიალა, ბრაიტნერს რუმენიგე გამოესარჩლა და გუნდი მოედნიდან გაიყვანა. პირველი ტაიმის დამთავრებამდე რამდენიმე წუთი იყო დარჩენილი.
„როგორც ჩანს, გერმანელები მიხვდნენ, რომ “დინამო” მათ საშინელი ანგარიშით დაამარცხებდა და კატასტროფის თავიდან ასაცილებლად მოედნიდან გაქცევა არჩიესო.“ – დაწერს მეორე დღეს ესპანური პრესა.
ყველაზე საოცარი კი შემდეგ მოხდა: ქართველთა გასახდელთან ჩოჩქოლი ატყდა, პოლიციამ დერეფანი გააკეთა და ცოცხალ კოჰორტაში სამეფო კლუბის პრეზიდენტმა სანტამარიამ შემოაბიჯა. მდიდრულად გამოწყობილმა ესპანელმა ქართველთა გასახდელის კარი მოკრძალებულად შეაღო, ნოდარ ახალკაცისკენ გაეშურა, ხელი ჩამოართვა და კარგა ხანს უხდიდა მადლობას ამ პრესტიჟულ ტურნირზე ბრწყინვალე გუნდის ჩამოყვანისთვის.
შემდეგ “დინამო” დაჯილდოების ცერემონიალზე მიიწვია და იქვე, ყველას გასაგონად მთავარი სათქმელი გაახმიანა: – მე ახლა წინადადებით მოგმართავთ და ბედნიერი ვიქნები, თუ საერთო ენას გამოვნახავთ, რადგან ეს იქნება ჩემს კარიერაში ყველაზე წარმატებული ოპერაციაო(… ვერავინ გაიგო, რა სურდა “რეალის” პრეზიდენტს. სანტამარიამ თანაშემწეს უხმო, რაღაც ქაღალდები და საბანკო ჩეკების წიგნაკი მოატანინა და თარჯიმანს ათარგმნინა:
„ეს საკონტრაქტო ფურცელია, ეს კი სამეფო კლუბის საბანკო რეკვიზიტები. როგორც ხედავთ, სატრანსფერო ანაზღაურების გრაფა ცარიელია, ჩაწერეთ შიგ თქვენთვის სასურველი თანხა, ოღონდ დაგვითმეთ ვლადიმერ გუცაევი“.
მადრიდის “რეალის” პრეზიდენტი არნახულ გარიგებას სთავაზობდა ქართული ფეხბურთის ყველაზე წარმატებულ თავკაცს. გაიღიმა ახალკაცმა, გაიღიმა გუცაევმაც, არ გაღიმებია მხოლოდ საბჭოთა სუკის თანამშრომელს, ახალკაციდან ორიოდე ნაბიჯის მოშორებით რომ ატუზულიყო… ვერაფრით გაეგო სანტამარიას, რატომ ამბობდა უარს არნახულ შეთავაზებაზე ღარიბი საბჭოთა გუნდის თავკაცი. დინჯად ალაპარაკდა ახალკაცი, დინჯად დაუდასტურა გუცაევმაც, სხაპასხუპით თარგმნა თარჯიმანმაც: – თანხაზე საუბარიც კი უხერხულია, რადგან… გუცაევი არ აპირებს მშობლიური კლუბის მიტოვებას და უცხოეთში გადაბარგებასო. როგორც იქნა, სუკის თანამშრომელმაც გაიღიმა…
პირველად გაწბილდა “რეალის” პრეზიდენტი, მაგრამ ერთხელაც სცადა – თუ ფულზე ლაპარაკი უხერხულად მიგაჩნიათ, ორი გამორჩეული “ვარსკვლავი” მყავს “რეალში”, ორი ლიდერი – ხუანიტო და სანტილიანა, მათ დაგითმობთ და გუცაევი დაგვიტოვეთო! ისევ უხერხული ღიმილი და გუცაევმა მშობლიური „დინამო“ მაინც არ მიატოვა.
სანტამარიას მილიონები და “ვარსკვლავები” დარჩა, “დინამოს” კი გუცაევი და უზარმაზარი ავტორიტეტი. დაჯილდოების ცერემონიალზე ხუთიდან სამი პრიზი ქართველებმა წამოიღეს: მესამე ადგილისთვის დაწესებული თასი, საუკეთესო ბომბარდირის პრიზი რამაზ შენგელიას და…
ყველაზე ბოლოს ტურნირის საუკეთესო მოთამაშე დასახელდა. ფეხზე წამოიშალა “სანტიაგო ბერნაბეუ”, პრიზი ვლადიმერ გუცაევმა ჩაიბარა.
მოგვიანებით, საბჭოთა კავშირის ბომბარდირი და ორგზის საუკეთესო ფეხბურთელი რამაზ შენგელია იტყვის: – რაღა არ მინახავს, სადღა ან ვის წინააღმდეგ არ მითამაშია, მაგრამ ისეთ ფანტასტიკურ ფეხბურთს, როგორიც გუცაევმა აჩვენა მადრიდში, არასოდეს შევსწრებივარო.
80-იანი წლების თბილისის “დინამო” სასწაულებს ახდენდა და იმ სასწაულის სანახავად ხალხი არც ნერვებს ზოგავდა და არც სოლიდურ თანხას. პირადად მინახავს 3-მანეთიან ბილეთში გადახდილი 150 მანეთი. მინახავს დღე და ღამე სალაროებთან რიგში მდგარი გულშემატკივარი და უმკაცრესად დაცული სიები, რომელსაც სახელდახელოდ შექმნილი “სახალხო კომისია” აკონტროლებდა და ურიგოდ წასვლა თვითმკვლელობის ტოლფასი იყო.
ქვემოთ მოყვანილ ისტორის სტაჟიანი თბილისელი გულშემატაკივარი, ჩემი კარგი ნაცნობი დათო ბარამიძე დღმდე არაერთხელ იხსენებს.
„ის რაც 1981 წლის ადრიან გაზაფხულზე „დინამოს” სტადიონთან ვიხილე, ალბათ არასოდეს დამავიწყდება. თასების თასის მეოთხედფინალის განმეორებით მატჩში თბილისის „დინამო” „ვესტ ჰემს” მასპინძლობდა.
პირველი შეხვედრა ქართველებს 4:1 ჰქონდათ მოგებული და იოლი წარმოსადგენია, რა აჟიოტაჟი იყო ატეხილი თბილისში. ზედმეტ ბილეთზე ოცნებაც კი არ შეიძლებოდა. მატჩის წინადღეს გაგვიმართლა და ორდღიანი დაპირების შემდეგ სტადიონის სალაროებში გამოტანილი ბილეთები დიდი შეხლა-შემოხლის შედეგად მოვიპოვეთ. რამდენიმე ათასი გულშემატკივარი მაინც უბილეთოდ დარჩა.
ერთი ხანში შესული, ხელჯოხზე დაყრდნობილი სრულიად გაჭაღარავებული კაცი შეერია გულშემატკივართა ზღვას, „ზედმეტი ბილეთი ხომ არავის გაქვთო”, – იკითხა და დაამატა: – ნებისმიერი თანხის გადამხდელი ვარო. იქვე ახალგაზრდების ჯგუფი იდგა, წინათ მათ „ანგლებს” ეძახდნენ, ყველას და ყველაფერს თავიანთი, „ანგლური” საზომით ზომავდნენ.
„გამორჩეულმა” დამცინავი ღიმილით უთხრა: – მე მაქვს ზედმეტი ბილეთი, ოღონდ იმ შემთხვევაში მოგცემ, თუ აგერ იმ ხეზე ახვალო. ალვა იყო, ლამის სტადიონის მეორე იარუსამდე უწვდებოდა თავი. ვიდრე ხალხი ამ „ანგლობის” გამო გაკვირვების გამოხატვას მოასწრებდა, იმ ჭაღარა კაცმა სევდიანად ჩაიღიმა, ხელჯოხი იქვე ხეზე მიაყუდა, ფეხსაცმელი გაიხადა და ხეზე ასვლა დაიწყო. ათასობით კაცი გასუსული და პირდაღებული მიაჩერდა. გვარიანად იწვალა და ივაგლახა, მაგრამ მაინც დაძლია თითქმის დაუძლეველი. კენწერომდე ცოტაღა უკლდა, როცა ხალხი აყვირდა: – ჩამოდი, ძია კაცო, მოგებული ხარო. ჩამოსვლა უფრო გაუჭირდა, მაგრამ მიწაზე რომ ფეხი დადგა, სევდიანი ღიმილი მაინც არ მოსცილებია.
„მალადეც, ბიძაჩემოს” ძახილით მოხრილ მხრებზე ხელიც მიუტყაპუნეს. „თავანის” ჩაბარების დროც დადგა. იცით, რა უთხრა იმ მთავარმა „ანგალმა” მოხუცს? – კენწერომდე ვერ ახვედი და ბილეთი არ გეკუთვნისო!..
პაუზა ჩამოვარდა, მომეჩვენა, რომ უსასრულოდ გაგრძელდა. მერე იყო გაგიჟებული ხალხის სამართლიანი განაჩენი: ის „ანგლები” ღობეზე მიაყუდეს, ბილეთები წაართვეს და იქიდან დიდიან-პატარიანად ააორთქლეს. მაგარი ადგილები კი ჰქონდათ „დათრეული”, აღმოსავლეთი ტრიბუნის 23-24-ე სექტორში.“
