ირაკლი მახარაძე მუდმივად ეძებს და ეჭიდება ჩვენი ისტორიის ნაკლებად ცნობილ ანდა გამოუკვლეველ პლასტებს, ამის დასტურია მისი წიგნები: “გურული მხედრების თავგადასავალი”, “გურული ფირალები”, “გურიის რესპუბლიკა”, “ქართველები ამერიკაში” _ ეს მისი წიგნების არასრული ჩამონათვალია, თუმცა, ის თავს მწერლად არ თვლის და ხშირად იმეორებს, რომ მისთვის ამ მაღალი წოდების მატარებელი მიხეილ ჯავახიშვილი, დავით კლდიაშვილი და მისთანა გრანდები არიან; ხოლო მათთან გათანაბრება და მწერლის საპატიო და ამავე დროს მძიმე ტვირთის ტარება, უბრალოდ, უხერხულია. ის ამატებს, რომ დღეს, ლამის, ყოველ მეორეს, რომელიც რაღაცას დაბეჭდავს და გამოაქვეყნებს, უკვე თავი მწერლად მოაქვს.
სულ ცოტა ხნის წინ ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ გამოსცა ირაკლი მახარაძის ახალი წიგნი ,,კანვოი რუსეთის იმპერატორთა ქართველი მცველები”, რომელიც მიმოიხილავს ქართველი თავადაზნაურობისაგან შემდგარი ქვედანაყოფის ისტორიას, რომელიც რუს მეფეებს იცავდა. ისინი ერთგვარი მამელუქების როლს ასრულებდნენ, ოღონდ ეგვიპტესა და ერაყში ძალდატანებით წაყვანილი ,,თეთრი მონებისაგან” განსხვავებით, აქ ძალდატანებას ადგილი არ ჰქონია. რუსულ-ქართული რთული, ხანგრძლივი, ტრაგიკული და სისხლიანი ურთიერთობის ფონზე ქართველ კანვოელთა ისტორია კიდევ ერთი შეხსენებაა იმისა, როცა დაპყრობილი ქვეყნის წარმომადგენლები, ნებსით თუ უნებლიეთ, დგებოდნენ დამპყრობელი ქვეყნის სამსახურში და თავგამოდებით ემსახურებოდნენ მას. ამ დროს კი, ამდენი ძალისხმევა და ენერგია საკუთარი ქვეყნისთვის რომ შეელიათ, ალბათ, დღეს განსხვავებულ სახელმწიფოში ვიცხოვრებდით. სწორედ ამიტომ აქვს წიგნს ეპიგრაფად მიხეილ ჯავახიშვილის გამოთქმა წამძღვარებული: ,,ქართველებმა უთვალავი ენერგია ჩაიმარხეს შავ მიწაში. ამის ნაცვლად იგი სავსებით რომ გაეშალნათ, ახლა ერთი ფეხი როსტოვში გვექნებოდა, მეორე კი – სპარსეთის ყურეში”.
ახალი წიგნი, ისევე, როგორც ირაკლი მახარაძის სხვა ნამუშევრები, დაფუძნებულია უამრავ დოკუმენტურ მასალაზე. ავტორს შესწევს უნარი ამ მასალის საფუძველზე გააცოცხლოს ჩაკარგული ისტორიები, დაგვიხატოს მოვლენათა ობიექტური და მიუკერძოებული სურათი. ,,კანვოი” საინტერსოდ არის აწყობილი _ თითქოს ფილმის ეპიზოდებს უყურებ და, ირაკლის თქმით, რომელიც პროფესიით რეჟისორ-დოკუმენტალისტია, ის წიგნს, როგორც ფილმს ისე ამონტაჟებს, რათა მკითხველის ყურადღება არ მოადუნოს, ჩაითრიოს და საკითხავად საინტერესო იყოს.
უნდა აღინიშნოს, რომ დღემდე ამ თემაზე არაფერი შექმნილა, არსებობს მხოლოდ რუსეთში გამოცემული რამდენიმე საინტერესო წიგნი, რომელიც მიმოიხილავს კანვოის ასწლიან ისტორიას მოყოლებული 1811 წლიდან (ქართველები მეფის კანვოის სამსახურში 1857 წლიდან ჩადგნენ). ირაკლი მახარაძის წიგნში აქცენტი მთლიანად გადატანილია ქართველ კანვოელთა თავგადასავალზე, საინტერესოდაა მოთხრობილი ცალკეულ პიროვნებათა ამბები – დავით აბაშიძე, სიმონ აბაშიძე-გორლენკო, დიმიტრი ამილახვარი, ნიკოლოზ და ალექსანდრე ამილახვრები, არღუთაშვილი, გრიგოლ გვათუა, ლევან გურიელი, დავით დადიანი და მრავალი სხვა…
როდესაც კანვოის კითხულობ, ხედავ, თუ რაოდენ დიდი სამუშაოა ჩატარებული, ისტორიული ფაქტების რა სიღრმისეული ანალიზია მოცემული, რათა ეს დღემდე ნაკლებად ცნობილი წარმონაქმნის – „კანვოის“ შექმნის წინაპირობები, პოლიტიკური, სოციალურ-ეკონომიკური თუ კულტურულ-ფსიქოლოგიური ფონი კარგად ყოფილიყო ნაჩვენები და დეტალურად ყოფილიყო აღწერილი საუკუნეზე მეტი ხნის წინ მიმდინარე პროცესები.
დასასრულ, წაიკითხეთ ირაკლი მახარაძის ახალი წიგნი ,,კანვოი რუსეთის იმპერატორთა ქართველი მცველები” – მერწმუნეთ, არ ინანებთ, რადგან თქვენ გელით საინტერესო ისტორია.
