დანარჩენი მსოფლიოს მსგავსად, ახალი კორონავირუსი ალბათ მთელ შავი ზღვისპირეთისთვისაც დროის ძალიან მოკლე პერიოდში იქნება გამანადგურებელი. ამის შესახებ Middle East Institute-ის სტატიაშია ნათქვამი, რომელიც რეგიონზე კორონავირუსის გავლენებს ეხება.
სტატიის ავტორის, რუმინეთის ენერგეტიკული ცენტრის, შავი ზღვის უსაფრთხოების პროგრამის კოორდინატორის, ჯორჯ ვისანი სტატიაში აღნიშნავს, რომ კორონა ვირუსით გამოწვეულმა კრიზისმა, შესაძლოა, დიდი გავლენა მოახდინოს პოლიტიკურ პროცესებზე, ასევე, მოხდება ეკონომიკური ვარდნაც.
“როგორც დანარჩენ მსოფლიოში, ისე COVID-19 ალბათ ძალიან მოკლე დროში იქნება გამანადგურებელი შავი ზღვის რეგიონისთვის. თუ გავითვალისწინებთ, რომ პროგნოზირებულია აპრილში ან მაისში ეპიდაფეთქების პიკური ნიშნული, ასევე, როგორც ზოგიერთი ექსპერტი პროგნოზირებს, რომ 2 წლის განმავლობაში გაგრძელდება და მთელი მსოფლიოს 60-70 პროცენტს გადაედება, რთულია იმის წარმოდგენა, თუ რა შესაძლო შედეგები იქონიოს ვირუსმა ამ რეგიონზე.
ეპიდაფეთქებამდე შავი ზღვის რეგიონი უკვე მართავდა რამდენიმე სამხედრო და დიპლომატიურ კრიზისს. რუსეთი და უკრაინა ერთმანეთთან ეომებიან, თურქეთი და რუსეთი მონაწილეობენ სირიაში სამხედრო ინტერვეციებს ახორციელებენ და მიუხედავად იმისა, რომ ამ ორ ქვეყანა აქვთ თანამშრომლობის ხანგრძლივი ისტორია, არსებულ ვითარებაზე განსხვავებული მოსაზრებები გააჩნიათ.
რუსეთის მიერ წარმოებულმა ომა უკრაინაში და ყირიმის ანექსიამ, გააძლიერა დიპლომატიური დაძაბულობა NATO-ს წევრ ქვეყნებთან: რუმინეთთან, ბულგარეთთან და თურქეთთან. ამასობაში, თურქეთი მოლაპარაკებებს აწარმოებს ევროკავშირთან დაპირებული ფინანსური დახმარების გაწევის შესახებ, ეს კი ევროპაში მიმდინარე ლტოლვილთა კრიზისის ფონზე ხდება“, – წერს ჯორჯ ვისანი
მისივე განცხადებით, როდესაც COVID-19 კრიზისმა მთლიანი ევროპა მოიცვა, რუმინეთი NATO-ს და ევროკავშირის ყველაზე დაუცველი წევრია.
,,როდესაც COVID-19 კრიზისმა მთლიანი ევროპა მოიცავს, რუმინეთი NATO-ს და ევროკავშირის ყველაზე დაუცველი წევრია. ეს დაუცველობა ორ მთავარ დონეზე იკვეთება.
-
ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემის ცუდი მდგომარეობა.
ევროპაში რუმინეთის დიდი დიასპორავმცხოვრებს, ძირითადად ვირუსით ყველაზე მეტად დაზარალებულ ქვეყნებში: იტალიისა და ესპანეთიში
ყველა ქვეყანა მგრძნობიარეა, რომ მოკლე დროში კორონავვირუსი გადაიტანოს თავისი ჯანდაცვის სისტემით, მაგრამ რუმინეთი ამ კუთხით განსაკუთრებულად დაუცველია.
ბუქარესტი მშპ-ის დაახლოებით 5% -ს გამოყოფს თავის ჯანდაცვის სისტემისთვის. ეს, ევროკავშირის საშუალო მაჩვენებელთნ (9,8%) შედარებით ან ბულგარეთთან, ქვეყანასთან, რომელსაც ნაკლები ხალხი ცხოვრობს და უფრო მცირე ეკონომიკა აქვს, ჯანდაცვის სიტემისთვის, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მშპ-დან წილობრივად 8,2% გამოყოფს.
თუმცა, სასიხარულოა იმის ხილვა, რომ რუმინეთის მთავრობა მისი რესურსების დიდ ნაწილს გამოჰყოფს პაციენტების უცაბედი მოზღვავებისგან ჯანდაცვის სისტემის დასაცავად.
ევროპაში მცხოვრები რუმინული დიდი დიასპორა, მთავრობისთვის განსაკუთრებული გამოწვევას წარმოადგენს. იტალიაში 1,2 მილიონი რუმინელი ცხოვრობს – ეს უდიდესი თემია დასავლეთ ევროპაში, ესპანეთში ამჟამად 580,000 რუმინელი ცხოვრობს.
უპრეცედენტო იყო, პრეზიდენტ კლაუს იოჰანისის მიმართვა საზღვარგარეთ მცხოვრებ რუმინელი ხალხისადმი, რადგან მაინ რუმინელებს მოუწოდა, რომ სააღდგომო დღესასწაულზე ქვეყანაში არ დაბრუნებულიყვნენ მათ ასევე ურჩია რომ სახლში დაბრუნებულიყვნენ მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევაში, რომლის შემდეგ მათ სავარაუდოდ იზოლაციაში ან კარანტინში მოუწევთ დარჩენა.
რთულია COVID-19– ის გავლენის დადგენა რუმინულ საზოგადოებაზე. სავარაუდოდ, ეკონომიკური რეცესიაა მოსალოდნელი, რომლის მასშტაბის შეფასება რთულია.
სამხედრო დანიშნულების ხარჯები მეორე პლანზე გადაუიწევს, ხოლო ეკონომიკურ და სოციალურ პრიორიტეტებს მეტი ყურადღება დაეთმობა. 2008 წლის გლობალური ეკონომიკური კრიზისის მსგავსად, ეკონომიკურმა ვარდნამ, შესაძლოა პოლიტიკური კრიზისივ ამოიწვიოს. ამ პანდემიის დაწყებამდე იყო ვადამდელი არჩევნების მოთხოვნა. თუმცა ქვეყანა, ამ კრიზისმა მოკლევადიან პერიოდში პოლიტიკურად დააცხრო, თუმცა რუმინეთი ჯერ შორსაა პოლიტიკური კონსენსუსის მიღწევისგან.
კიდევ ერთი ქვეყანა, რომელსაც პოლიტიკური რეაქცია ელოდება, არის თურქეთი. რომელსაც ამ სტატიის დაწერამდე COVID-19-ით დაინფიცირებული 13 000 – ზე მეტი დადასტურებული შემთხვევა ჰყავს. თურქეთი განაგრძობს, მთელს მსოფლიოში ლტოლვილთა ყველაზე დიდ რაოდენობის მიღებას, რომელთა რიცხვი დაახლოებით 4,1 მილიონია, მათ შორის 3.7 მილიონი სირიელია. ამ პანდემიის დროს ლტოლვილთა კრიზისი ალბათ კიდევ უფრო გამწვავდება.
როდესაც ევროპაში ინფიცირების ტემპი მატულობს, პრეზიდენტ რეჯეპ ტაიპ ერდოღანის ლიდერობას და კრიზისის მოგვარების შესაძლებლობას დიდ გამოცდა ელის.
ეს ხდება ევროკავშირთან მზარდი დაძაბულობის პერიოდში, მას შემდეგ, რაც მან მიიღო გადაწყვეტილება საბერძნეთან თურქეთის საზღვრის გახსნის და იქ ლტოლვილთა თავმოყრის ხელშეწყობა.
თუ პრეზიდენტი სიტუაციას კონტროლს დაკარგავს, ან მისი რეაგირება არ იქნება ადეკვატური, ისედაც ძლიერი ნაციონალისტური რეაქცია ლტოლვილთა წინააღმდეგ შესაძლოა კიდევ უფრო გაამწვავოს.
ეს მრავალი მიზეზის გამო შეიძლება მოხდეს და მათ შორის ცენტრალურ ადგილას მოიაზრება თურქეთის ჯანდაცვის სისტემა, რომელზეც დატვირთვა ბევრად მომატებული იქნება, რადგან მას ამჟამად ინფიცირების მზარდ მაჩვენებლებთან გამკლავება უწევს და პაციენტებს შორის ლტოლვილებიც მოიაზრებიან“, – წერს ავტორი
რაც შეეხება საქარტველოს, საქართველოს, სტატის ავტორი ჯორკ ვისანი წერს, რომ ინფიცირების მაჩვენებელი ქვეყანაში ჯერ კიდევ დაბალია
,,ინფიცირების მაჩვენებლები საქართველოში ჯერ კიდევ დაბალია, ამ სტატიის დაწერამდე ქვეყანაში COVID-19-ით ინფიცირების 115 დადასტურებული შემთხვევაა.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ, ქვეყნის ოფიციალური პირებს აქებს, ვირუსის დასამარცხებლად გადადგმული სწრაფი ნაბიჯების გამო.
სიფრთხილის გამოჩენის მიზნით, თბილისმა აუკრძალა ყველა უცხოელს ქვეყანაში შესვლა და მაღალი რისკის მქონე ქვეყნებიდან დროებით შეაჩერა ფრენები. მიუხედავად იმისა, რომ მოგზაურობის აკრძალვები გახდა კრიზისის სტანდარტული რეაგირების მექანიზმი მსოფლიოს ქვეყნებისთვის, ეს მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს საქართველოზე, რადგან ის დიდად არის დამოკიდებული ტურიზმზე და ამ სექტორიდან ეროვნული ეკონომიკის ხელშეწყობაზე.
განსაკუთრებით დაუცველია რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის სეპარატისტული ტერიტორიები, სადაც ჯანდაცვის სისტემები შესაძლოა გრძელვადიანი პანდემიის დროს დასუსტდდეს.
ამ ტერიტორიების არაღიარებული პოლიტიკური სტატუსის გამო, საერთაშორისო დახმარების გაწევა შეზღუდულია. საერთაშორისო პარტნიორებმა ოკუპირებულ აფხაზეთს სამედიცინო მარაგი მიაწოდეს, მაგრამ საქართველოს მთავრობის მხრიდან ამ რეგიონების დახმარების შესაძლებლობა გართულებულია წლების განმავლობაში მკაცრად შეზღუდული კავშირის და რუსული აგრესიის შედეგად.
საბედნიეროდ, ამან ხელი არ შეუშალა რუხის გენერალური საავადმყოფოს გახსნას აფხაზეთის გამყოფი ხაზიდან რამდენიმე კილომეტრის მანძილზე. არც საქართველოს პრემიერ-მინისტრ გიორგი გახარიასთვის შეუშლია ხელი ბოლოდროინდელი ოფიციალური განცხადებისას, როდესაც ბრძანა „ყველაფერს გავაკეთებთ გამყოფი ხაზის ორივე მხარეს ჩვენი მოქალაქეების ჯანმრთელობის დასაცავად.” საერთაშორისო თანამეგობრობა რეგიონში რუსეთის ჩართულობას უნდა დააკვირდეს, რადგან ის კრიზისს მართავს საკუთარი საზღვრების შიგნით“, – წერს ჯორჯ ვისანი.
სტატიაში, ასევე საუბარია უკრაინაზეც, ავტორი საუბრობს, რომ სამხრეთ ოსეთის და აფხაზეთის მსგავსად, აღმოსავლეთ უკრაინაც მსგავსი გამოწვევების წინაშე იმყოფება,
,,სამხრეთ ოსეთის და და აფხაზეთის მსგავსად, აღმოსავლეთ უკრაინაც მსგავსი გამოწვევების წინაშე დგას.
ძნელია შეაფასოს პანდემიის გავლენა რეგიონში მიმდინარე კონფლიქტზე. ერთ-ერთი შესაძლო სცენარი გულისხმობს, დომბასთან საომარი მოქმედებების გააქტიურებას, სწორედ აქ იმიჯნება უკრაინის სამხედრო ძალები და პრო-რუსული აჯანყებულები.
ვიდრე პანდემიას პიკურ ნიშნულს არ მიუღწევია, ორივე მხარეს შეუძლია პოზიციების კონსოლიდაცია ან შესაძლოა გაფართოება, სანამ სამხედრო მოქმედებებს ინფექციით არ შეეშლება ხელი.
კიდევ ერთი სცენარი შეიძლება იყოს, სამხედრო ოპერაციების შენელება, რადგან კიევი, მოსკოვი და მეამბოხე ხელმძღვანელობა კონცენტრირებულნი არიან პანდემიის ზიანის შემცირებაზე საკუთარი საზოგადოებაში.
ორივე შემთხვევაში, აღმოსავლეთ უკრაინის კონფლიქტის ზონაში სამოქალაქო და სამხედრო პირები შავი ზღვის რეგიონის ყველაზე დაუცველი ჯგუფია. მოსკოვს, საერთაშორისო საზოგადოებამ უნდა შეახსენოს თავისი პასუხისმგებლობა ყირიმსა და ანექსირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები მოსახლეობის კეთილდღეობისთვის.
COVID-19 მოკლევადიანი და საშუალო-ვადიან პერიოდში იქნება შავი ზღვის ბედის განმსაზღვრელი კრიზისი და მისი მნიშვნელობა უფრო მეტი იქნება, ვიდრე ბოლო წლების განმავლობაში რეგიონში მიმდინარე პოლიტიკურ და სამხედრო კრიზისებს ჰქონდათ.
რეგიონის გამძლეობას ისეთი გამოცდა ჩაუტარდება, რომელიც აქამდე არასოდეს განუცდია და მისი პოლიტიკური და ეკონომიკური ეფექტი სავარაუდოდ იმაზე დიდ ხანს გასტანს, ვიდრე თავად პანდემია“, – წერს სტატიის ავტორი, შავი ზღვის უსაფრთხოების პროგრამის კორდინატორი ჯორჯ ვისანი.
