როგორც ჩანს, კანაფის ლეგალიზაციამ მსოფლიოს ზოგიერთ ნაწილში დააჩქარა ყოველდღიური მოხმარება და მასთან დაკავშირებული ზემოქმედება ჯანმრთელობაზე, გაეროს ნარკოტიკებისა და დანაშაულის ოფისის (UNODC) მსოფლიო ნარკოტიკების 2022 წლის ანგარიშის მიხედვით. გამოქვეყნებული ანგარიში ასევე დეტალურად აღწერს რეკორდულ ზრდას კოკაინის, სინთეზური ნარკოტიკების წარმოებასა და ახალ ბაზრებზე გაფართოებას, ნარკოტიკების მკურნალობის ხელმისაწვდომობის მუდმივი ხარვეზებს, განსაკუთრებით ქალებისთვის.
ანგარიშის მიხედვით, 2020 წელს მსოფლიოში 15-64 წლის 284 მილიონმა ადამიანმა მოიხმარა ნარკოტიკები, რაც 26 პროცენტით გაზრდილის ციფრია წინა ათწლეულთან შედარებით. ახალგაზრდები უფრო მეტ ნარკოტიკებს მოიხმარენ, დღეს ბევრ ქვეყანაში მოხმარების დონე უფრო მაღალია, ვიდრე წინა თაობაში. აფრიკასა და ლათინურ ამერიკაში 35 წლამდე ადამიანები წარმოადგენენ იმ ადამიანების უმრავლესობას, რომლებიც მკურნალობენ ნარკოტიკების მოხმარების დარღვევების გამო.
გლობალურად, ანგარიშის შეფასებით, მსოფლიოში 11,2 მილიონი ადამიანი ინექციურ ნარკოტიკებს იღებდა. ამ რიცხვის დაახლოებით ნახევარი ცხოვრობდა C ჰეპატიტით, 1.4 მილიონი ცხოვრობდა აივ-ით და 1.2 მილიონი ცხოვრობდა ორივეთი.
ამ დასკვნებზე რეაგირებისას გაეროს უშიშროების ოფისის აღმასრულებელმა დირექტორმა გადა უალიმ განაცხადა: „ბევრი უკანონო ნარკოტიკების წარმოებისა და ამოღების რიცხვი რეკორდულ მაჩვენებელს აღწევს, მაშინაც კი, როცა გლობალური საგანგებო სიტუაციები აძლიერებს დაუცველობას. ამავდროულად, არასწორი წარმოდგენა პრობლემის სიდიდესა და მასთან დაკავშირებულ ზიანზე ართმევს ადამიანებს ზრუნვას და მკურნალობას და უბიძგებს ახალგაზრდებს მავნე ქცევისკენ. ჩვენ გვჭირდება საჭირო რესურსები და ყურადღება უნდა მივაქციოთ მსოფლიო ნარკომანიის პრობლემის ყველა ასპექტს, მათ შორის მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ზრუნვის უზრუნველყოფას ყველასთვის, ვისაც ეს სჭირდება, და ჩვენ უნდა გავაუმჯობესოთ ცოდნის ბაზა იმის შესახებ, თუ როგორ უკავშირდება უკანონო ნარკოტიკები სხვა გადაუდებელ გამოწვევებს. , როგორიცაა კონფლიქტები და გარემოს დეგრადაცია”.
ანგარიშში ასევე ხაზგასმულია საერთაშორისო საზოგადოების, მთავრობების, სამოქალაქო საზოგადოების და ყველა დაინტერესებული მხარის მოზიდვის მნიშვნელობა, რათა მიიღონ სასწრაფო ზომები ხალხის დასაცავად, მათ შორის ნარკოტიკების მოხმარების პრევენციისა და მკურნალობის გაძლიერებით და ნარკოტიკების უკანონო მიწოდების დაძლევის გზით.
კვლევაში აღნიშნულია, რომ ჩრდილოეთ ამერიკაში კანაფის ლეგალიზაციამ გაზარდა კანაფის ყოველდღიური მოხმარება, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში. ასევე დაფიქსირდა ფსიქიატრიული აშლილობის მქონე ადამიანების ასოცირებული ზრდა, თვითმკვლელობები და ჰოსპიტალიზაცია. ლეგალიზაციამ ასევე გაზარდა საგადასახადო შემოსავლები და ზოგადად შეამცირა კანაფის შენახვაზე დაკავების განაკვეთები.
კვლევის მიხედვით, კოკაინის წარმოება 2020 წელს რეკორდულ მაჩვენებელზე იყო, 2019 წლიდან 11 პროცენტით გაიზარდა 1982 ტონამდე. კოკაინის ამოღება ასევე გაიზარდა, მიუხედავად Covid-19-ის პანდემიისა, 2020 წელს რეკორდულ 1,424 ტონამდე. 2021 წელს გლობალურად ამოღებული კოკაინის თითქმის 90 პროცენტი კონტეინერებში და/ან ზღვით ტრეფიკირდება. ამოღების მონაცემები მიუთითებს, რომ კოკაინის ტრეფიკინგი ფართოვდება სხვა რეგიონებში, ჩრდილოეთ ამერიკისა და ევროპის ძირითადი ბაზრების გარეთ, აფრიკასა და აზიაში ტრეფიკინგის გაზრდილი დონეებით.
მეტამფეტამინის ტრეფიკინგი განაგრძობს გეოგრაფიულად გაფართოებას, სადაც 117 ქვეყანა აფიქსირებს მეტამფეტამინის ამოღებას 2016-2020 წლებში, 84-ის წინააღმდეგ 2006-2010 წლებში. იმავდროულად, ამოღებული მეტამფეტამინის რაოდენობა 2010-2020 წლებში ხუთჯერ გაიზარდა.
ოპიუმის წარმოება მსოფლიოში გაიზარდა შვიდი პროცენტით 2020-დან 2021 წლამდე 7930 ტონამდე – ძირითადად ავღანეთში წარმოების ზრდის გამო. თუმცა, ოპიუმის ყაყაჩოს გაშენების გლობალური ფართობი იმავე პერიოდში 16 პროცენტით შემცირდა 246 800 ჰა-მდე.
კვლევის მიხედვითვე, აფრიკისა და სამხრეთ და ცენტრალური ამერიკის ბევრ ქვეყანაში, ნარკოტიკების მოხმარების დარღვევების მკურნალობაში მყოფი ადამიანების უდიდესი ნაწილი ძირითადად კანაფის მოხმარების დარღვევების გამოა. აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპასა და ცენტრალურ აზიაში ადამიანები ყველაზე ხშირად მკურნალობენ ოპიოიდების მოხმარების დარღვევებს.
შეერთებულ შტატებსა და კანადაში, ჭარბი დოზით სიკვდილიანობის შემთხვევები, რომლებიც ძირითადად გამოწვეულია ფენტანილის არასამედიცინო გამოყენების ეპიდემიით, აგრძელებს რეკორდების მოხსნას. წინასწარი შეფასებით, შეერთებულ შტატებში 107,000-ზე მეტი ნარკოტიკების ზედოზირებით გარდაიცვალა 2021 წელს, 2020 წელს თითქმის 92,000.
მეტამფეტამინის ორ უმსხვილეს ბაზარზე ყადაღები გაიზარდა – ისინი გაიზარდა შვიდი პროცენტით ჩრდილოეთ ამერიკაში წინა წელთან შედარებით, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში გაიზარდა 30 პროცენტით წინა წელთან შედარებით, რაც რეკორდული მაჩვენებელია ორივე რეგიონში. ასევე რეკორდული მაჩვენებელი დაფიქსირდა მეტამფეტამინის კონფისკაციებზე, რომლებიც დაფიქსირდა სამხრეთ-დასავლეთ აზიიდან, რაც 2020 წელს 50 პროცენტით გაზრდილია 2019 წელთან შედარებით.
დიდი უთანასწორობა რჩება სამედიცინო მოხმარებისთვის ფარმაცევტული ოპიოიდების ხელმისაწვდომობაში. 2020 წელს ჩრდილოეთ ამერიკაში კონტროლირებადი ტკივილგამაყუჩებელი წამლის 1 მილიონ მოსახლეზე 7500-ით მეტი დოზა იყო, ვიდრე დასავლეთ და ცენტრალურ აფრიკაში.
წლევანდელი ანგარიში ასევე ხაზს უსვამს იმას, რომ უკანონო ნარკომანიის ეკონომიკა შეიძლება განვითარდეს კონფლიქტურ სიტუაციებში და სადაც კანონის უზენაესობა სუსტია და, თავის მხრივ, შეიძლება გაახანგრძლივოს ან გააძლიეროს კონფლიქტი.
ახლო აღმოსავლეთიდან და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიიდან მიღებული ინფორმაცია ვარაუდობს, რომ კონფლიქტური სიტუაციებმა შეიძლება მაგნიტივით იმოქმედოს სინთეზური ნარკოტიკების წარმოებისთვის, რომლის წარმოებაც შესაძლებელია ყველგან. ეს ეფექტი შეიძლება იყოს უფრო დიდი, როდესაც კონფლიქტის ზონა ახლოსაა დიდ სამომხმარებლო ბაზრებთან.
ისტორიულად, კონფლიქტის მხარეები იყენებდნენ ნარკოტიკებს კონფლიქტის დასაფინანსებლად და შემოსავლის მისაღებად. 2022 წლის მსოფლიო ნარკომანიის ანგარიში ასევე ცხადყოფს, რომ კონფლიქტებმა შეიძლება ასევე შეაფერხოს და შეცვალოს ნარკომანიის მარშრუტები, როგორც ეს მოხდა ბალკანეთში და ახლახანს უკრაინაში.
უკრაინაში დაფიქსირდა საიდუმლო ლაბორატორიების რაოდენობის მნიშვნელოვანი ზრდა, რაც 2019 წელს 17 დემონტაჟული ლაბორატორიიდან 79-მდე გაიზარდა 2020 წელს. ამ ლაბორატორიებიდან 67 აწარმოებდა ამფეტამინს.
ნარკოტიკების უკანონო ბაზარს, 2022 წლის მსოფლიო ნარკომანიის ანგარიშის მიხედვით, შეიძლება ჰქონდეს ადგილობრივი, საზოგადოების ან ინდივიდუალური დონის ზემოქმედება გარემოზე. ძირითადი დასკვნები მოიცავს, რომ შიდა კანაფის ნახშირბადის ნაკვალევი საშუალოდ 16-დან 100-ჯერ აღემატება გარე კანაფისას და რომ 1 კილოგრამი კოკაინის ნაკვალევი 30-ჯერ მეტია, ვიდრე კაკაოს მარცვლების.
სხვა გარემოზე ზემოქმედება მოიცავს ტყეების მნიშვნელოვან განადგურებას, რომელიც დაკავშირებულია კოკას უკანონო კულტივაციასთან, სინთეზური ნარკოტიკების წარმოებისას წარმოქმნილი ნარჩენები, რომლებიც შეიძლება ი 5-30-ჯერ აღემატებოდეს საბოლოო პროდუქტის მოცულობას, და ნარჩენების გადაყრამ, შეიძლება პირდაპირ იმოქმედოს ნიადაგზე, წყალსა და ჰაერზე, ასევე ცხოველებზე ირიბად.
კვლევის მიხედვით, ქალები რჩებიან ნარკოტიკების მომხმარებელთა უმცირესობაში გლობალურად, მაგრამ ტენდენცია აქვთ გაზარდონ ნარკოტიკების მოხმარების მაჩვენებელი და მიაღწიონ ნარკოტიკების მოხმარების დარღვევას უფრო სწრაფად, ვიდრე მამაკაცებმა. ქალები ახლა წარმოადგენენ ამფეტამინების მომხმარებელთა დაახლოებით 45-49 პროცენტს და ფარმაცევტული სტიმულატორების, ფარმაცევტული ოპიოიდების, სედატიური საშუალებების და ტრანკვილიზატორების არასამედიცინო მომხმარებლებს.
გლობალურად ქალების მკურნალობის უფსკრული რჩება დიდი. მიუხედავად იმისა, რომ ქალები წარმოადგენენ ამფეტამინის ყოველ მეორე მომხმარებელს, ისინი მხოლოდ ყოველი მეხუთე ადამიანია, რომლებიც მკურნალობენ ამფეტამინის მოხმარების დარღვევას.
2022 წლის ნარკომანიის მსოფლიო ანგარიში ასევე ამახვილებს ყურადღებას ქალების როლების ფართო სპექტრზე კოკაინის გლობალურ ეკონომიკაში, მათ შორის არის კოკას კულტივაცია, მცირე რაოდენობით ნარკოტიკების ტრანსპორტირება, მომხმარებლებისთვის გაყიდვა და ციხეებში კონტრაბანდა.
