რუსეთი უკრაინას ადანაშაულებს ეგრეთ წოდებული ბინძური ბომბის გამოყენებაში, ბრალდება, რომელიც უარყოფილია კიევისა და მისი დასავლელი მოკავშირეების მიერ, როგორც ცრუ დროშის ოპერაცია, რომელიც მოსკოვმა შეიძლება გამოიყენოს როგორც საბაბი კრემლის ომის ესკალაციისთვის მეზობლის წინააღმდეგ.
ბინძური ბომბი არის იარაღი, რომელიც აერთიანებს ჩვეულებრივ ასაფეთქებელ ნივთიერებებს, როგორიცაა დინამიტი და რადიოაქტიური მასალა, როგორიცაა ურანი. მას ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც ტერორისტების იარაღს და არა ქვეყნების, რადგან ის შექმნილია შიშისა და პანიკის გასავრცელებლად, ვიდრე ნებისმიერი სამხედრო სამიზნის აღმოფხვრელად.
უკრაინის ოფიციალურმა პირებმა არაერთხელ უარყვეს მოსკოვის ბრალდებები, საგარეო საქმეთა მინისტრმა, კიევში მიიწვია გაეროს ინსპექტორები, რათა ეჩვენებინათ, რომ მათ „დამალული არაფერი აქვთ“.
რა უნდა იცოდეთ
რას ამტკიცებს რუსეთი?
ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე, მოსკოვი აცხადებს, რომ უკრაინაში არსებობს სამეცნიერო დაწესებულებები, სადაც განთავსებულია ბინძური ბომბის შესაქმნელად საჭირო ტექნოლოგია, სწორედ მის გამოყენებაში ადანაშაულებს კრემლი კიევს.
24 ოქტომბერს გამართულ ბრიფინგზე, რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ფლობს ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ კიევი გეგმავს პროვოკაციას ბინძური ბომბის აფეთქებასთან დაკავშირებით.
„ამ პროვოკაციის მიზანია რუსეთის დადანაშაულება მასობრივი განადგურების იარაღის გამოყენებაში უკრაინის ოპერაციების თეატრში, ამით კი მძლავრი ანტირუსული კამპანიის წამოწყება მსოფლიოში, რომელიც მიზნად ისახავს მოსკოვის მიმართ ნდობის შელახვას“, – თქვა იგორ კირილოვმა, რუსეთის რადიაციის ხელმძღვანელმა, ქიმიური და ბიოლოგიური დაცვის ძალებიდან.
აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, 23 ოქტომბერს, რუსეთის თავდაცვის მინისტრმა სერგეი შოიგუმ, აშშ–ს თავდაცვის მდივანთან ლოიდ ოსტინთან განიხილა, ამის შესახებ იტყობინება ცნობილი ამერიკელი ოფიციალური პირი.
შოიგუმ მსგავსი კომენტარი თავის ფრანგ და ბრიტანელ კოლეგებთანაც გააკეთა.
Reuters-ის ცნობით, რუსეთი უკრაინის წინააღმდეგ ბრალდებების წაყენებას გაეროს უშიშროების საბჭოში 25 ოქტომბერს გეგმავს.
როგორ უპასუხა მსოფლიომ?
რუსეთის ბრალდებები კატეგორიულად უარყვეს უკრაინამ, შეერთებულმა შტატებმა, გაერთიანებულმა სამეფომ, ევროკავშირმა და ნატომ, რომლებიც, თავის მხრივ, მოსკოვს ადანაშაულებენ საკუთარი ცრუ დროშის ოპერაციის დაწყებაში.
„ყველას კარგად ესმის ყველაფერი, ესმის ვინ არის ყველაფრის ბინძური წყარო, რაც შეიძლება წარმოიდგინოთ ამ ომში“, – განაცხადა უკრაინის პრეზიდენტმა ვლადიმირ ზელენსკიმ 23 ოქტომბერს თავის ღამის გამოსვლაში.
თეთრმა სახლმა 24 ოქტომბერს განაცხადა „რაც შეგვიძლია, ვაკვირდებით“ , ნებისმიერ პოტენციურ მომზადებას ბინძური ბომბის გამოყენებისთვის უკრაინაში, მაგრამ ვერ ხედავს ვერაფერს, რომელიც მიუთითებს ამგვარი იარაღის გარდაუვალ გამოყენებაზე.
გაეროს ბირთვული დაცვის ორგანიზაციამ 24 ოქტომბერს განაცხადა, რომ ინსპექტორებს გაგზავნის უკრაინის ორ ბირთვულ ობიექტზე, მას შემდეგ რაც მიიღებენ თხოვნას კიევის ხელისუფლებისგან.
“იცოდა რუსეთის ფედერაციის მიერ კვირას გაკეთებული განცხადებების შესახებ უკრაინის ორ ბირთვულ ლოკაციაზე სავარაუდო ქმედებების შესახებ“ – ნათქვამია ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA) ვებსაიტზე გამოქვეყნებულ პრესრელიზში.
თუმცა, IAEA-მ არ დაასახელა იმ ორი ობიექტის ადგილმდებარეობა.
24 ოქტომბერს ტვიტერში უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა დიმიტრო კულებამ თქვა: ”რუსეთისგან განსხვავებით, უკრაინა ყოველთვის იყო და რჩება გამჭვირვალე. დასამალი არაფერი გვაქვს“.
ბინძური ბომბი ბირთვული იარაღია?
არა.
ბინძური ბომბის აფეთქება წარმოიქმნება ჩვეულებრივი ასაფეთქებელი ნივთიერებებით. ბირთვული იარაღის აფეთქება წარმოიქმნება ბირთვული რეაქციით, როგორიცაა ატომური ბომბი, რომელიც აშშ–მა ჩამოაგდო იაპონიაში მეორე მსოფლიო ომის დროს.
„ატომური ბომბი ქმნის აფეთქებას, რომელიც ათასობით–მილიონჯერ უფრო ძლიერია, ვიდრე ნებისმიერი ჩვეულებრივი ასაფეთქებელი ნივთიერება, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას ბინძურ ბომბში“, – ნათქვამია აშშ–ს შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტის (DHS) განცხადებაში
ბირთვული იარაღის აფეთქებას შეუძლია მთელი ქალაქების მიწასთან გასწორება. მაგალითად, ბირთვული იარაღის გაუქმების საერთაშორისო კამპანიის, ICAN-ის მიხედვით, 1945 წელს ნაგასაკზე ჩამოგდებულმა ატომურმა ბომბმა გაანადგურა ქალაქის 2,6 კვადრატული მილი (6,2 კვადრატული კილომეტრი), ბინძურ ბომბში შემავალმა ჩვეულებრივმა ასაფეთქებელმა ნივთიერებებმა შეიძლება მხოლოდ რამდენიმე შენობის მიწასთან გასწპრება ან დააზიანება შეუძლია.
,,ბირთვული აფეთქების სოკოს ღრუბელმა შეიძლება დაფაროს ათობით ასობით კვადრატული კილომეტრზე და გაავრცელოს ბირთვული მასალის წვრილი ნაწილაკები – რადიოაქტიური გამონადენი – ამ ტერიტორიაზე,“ – ამბობს DHS.
DHS-ის თანახმად, ბინძური ბომბიდან რადიოაქტიური მასალის უმეტესი ნაწილი გადანაწილდება ქალაქის რამდენიმე ბლოკზე ან რამდენიმე კვადრატულ კილომეტრზე.
ოდესმე გამოყენებულია ბინძური ბომბი?
არა.
საგარეო ურთიერთობათა საბჭოს თანახმად, 1995 წელს ჩეჩენმა აჯანყებულებმა დადგეს, მაგრამ ვერ ააფეთქეს მოსკოვის პარკში.
გავრცელდა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ტერორისტულმა ორგანიზაციებმა, როგორიცაა ალ ქაიდა ან ISIS, ააგეს ან სცადეს ბინძური ბომბის აგება, მაგრამ არცერთი არასდროს აფეთქებულა.
ბინძურ ბომბში ბირთვული მასალა სასიკვდილოა?
DHS ამბობს, რომ ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ბინძურმა ბომბმა შეიძლება მოახდინოს რადიაციის საკმარისად მაღალი დოზების მიწოდება „იმისათვის, რომ გამოიწვიოს ჯანმრთელობის მყისიერი შედეგები ან ფატალური შემთხვევები ადამიანთა დიდ რაოდენობაზე“.
ტეხასის სახელმწიფო ჯანდაცვის დეპარტამენტი განმარტავს, რომ ჭუჭყიანი ბომბის დასამზადებლად, რომელსაც შეუძლია რადიაციის სასიკვდილო დოზების მიწოდება, დიდი რაოდენობით დამცავი ტყვია ან ფოლადი იქნება საჭირო, რათა მასალამ არ მოკლას მისი მწარმოებლები მშენებლობის დროს
ტეხასის შტატის სააგენტოს ცნობით, ასეთი დამცავი მასალის გამოყენება ბომბის მოცულობას ზრდის, რაც ძნელად გადაასადგილებელი ან განსალაგებელი იქნება. რაც, სავარაუდოდ, საჭიროებს მძიმე აღჭურვილობას და დისტანციური მართვის ხელსაწყოებს, რაც შეზღუდავს შორ მანძილზე რადიაციის გვრცელებას.
რაც შეეხება რადიაციის ზემოქმედებას?
ტეხასის ჯანდაცვის სამსახურების ცნობით, ბინძური ბომბის მიერ წარმოქმნილი გამოსხივება გამოიწვევს ზემოქმედების მსგავს დონეს, როგორიცაა კბილის რენტგენის დროს მიღებული რაოდენობა
„ეს ჰგავს კლდის ნგრევას. თუ ვინმე დიდ ქვას გესვრით, ეს ალბათ დაგაზარალებთ და შეიძლება ფიზიკური ზიანი მოგაყენოთ. თუ ისინი აიღებენ ერთსა და იმავე კლდეს და ქვიშის მარცვლებად დაყოფენ, შემდეგ კი ქვიშას აგდებენ, იმის შანსი, რომ მან რაიმე რეალური ზიანი მოგაყენოს, საგრძნობლად ნაკლებია“.- განმარტავენ დეპარტამენტში.
DHS-ის თანახმად, რადიაციული ავადმყოფობის სიმძიმეზე გავლენას ახდენს დროთა განმავლობაში ზემოქმედება. პრევენციული ზომები შეიძლება იყოს ისეთივე მარტივი, როგორც გასეირნება.
„აფეთქების ადგილიდან მცირე მანძილზეც კი ფეხით გასეირნებამ შეიძლება უზრუნველყოს მნიშვნელოვანი დაცვა, რადგან დოზის სიხშირე მკვეთრად ეცემა წყაროდან დაშორებისას“, – ამბობს DHS.
ორგანიზაციაში აცხადებენ, რომ ადამიანებმა, ასევე უნდა დაიფარონ ცხვირი და პირი, რათა თავიდან აიცილონ რადიაციის გადაყლაპვა, შევიდნენ შენობაში, რათა თავი დააღწიონ მტვრის ღრუბელს, გადაყარონ ტანსაცმელი პლასმასის ჩანთაში და შემდეგ ნაზად დაიბანონ კანი დამაბინძურების მოსაშორებლად.
სტატია მოზადებულია ტელეკომპანია CNN – ზე დაყდნობით.
ავტორი
