საყდრისის კომიტეტი კულტურული მემკვიდრეობისთვის საქართველოს მთავრობას და კულტურის მინისტრს, თეა წულუკიანს მოუწოდებს, მეტი ინფორმაცია მიაწოდონ საზოგადოებას ისტორიულ ტაო-კლარჯეთში ქართულ ძეგლებთან დაკავშირებით.
“რა ბედი ელის ქართულ ძეგლებს ისტორიულ ტაო-კლარჯეთში ახალი შეთანხმებით?
„საყდრისის კომიტეტი კულტურული მემკვიდრეობისთვის“ მიესალმება საქართველოსა და თურქეთის მთავრობებს შორის კულტურის სფეროში თანამშრომლობის განახლებას.
კულტურის სამინისტროს ინფორმაციით, მხარეებმა ხელი მოაწერეს „საქართველოს მთავრობასა და თურქეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის 2024-2028 წლებისათვის კულტურის სფეროში თანამშრომლობის პროგრამას“. ეს არის გაგრძელება ანალოგიური პროგრამისა, რომელიც 2017 წლიდან მოქმედებდა და რომლის ვადა 2021 წელს ამოიწურა.
ორ მთავრობას შორის 2017-2021 წლების თანამშრომლობის პროგრამის ფარგლებში, თურქულმა მხარემ 4 მილიონ დოლარზე მეტი საბიუჯეტო სახსარი გამოყო, რის შედეგადაც მათი მხრიდან აღდგა იშხანი, გამარგდა ოშკი, რეაბილიტაცია ჩაუტარდა პარხალს. დაწყებულია პროცედურები ტბეთის მოვლა-შენარჩუნების მიზნითაც.
თურქეთის ტერიტორიაზე არსებული ქართული კულტურული ძეგლების მდგომარეობა, წლებია, საყურადღებო პრობლემად რჩება. საქართველოსა და თურქეთის შესაბამის სამინისტროებს შორის აქტიურად განიხილებოდა თურქეთის ტერიტორიაზე არსებული იშხნის, ხანძთის, ოშკისა და ოთხთა ტაძრების რესტავრაციის საკითხი. სანაცვლოდ საქართველოს ტერიტორიაზე ოსმალური პერიოდის ოთხ ძეგლს ჩაუტარდება სამშენებლო-სარესტავრაციო სამუშაოები.
უცნობია, ამჟამად კონკრეტულად რა მოთხოვნებს აყენებს თურქეთი, თუმცა, წინა წლებში არსებული შეთანხმების გათვალისწინებით, ტაო-კლარჯეთის ქართული ტაძრების აღდგენის შემთხვევაში, თურქული მხარე ქობულეთის რაიონის სოფელ კვირიკეში ჯამეს, ახალციხეში, რაბათის ტერიტორიაზე და სამცხეში მეჩეთებს აღადგენდა, ხოლო ბათუმში დამწვარი აზიზის მეჩეთის ნაცვლად პრაქტიკულად ხელახლა აშენდებოდა მეჩეთი. ეს უკანასკნელი სავარაუდოდ XIX საუკუნის 60-იან წლებში აიგო. გასული საუკუნის 50-იან წლებში მეჩეთი დაიწვა, ხოლო მის ადგილას საცხოვრებელი კორპუსი ააშენეს. შემორჩენილი ფოტომასალის საფუძველზე ბათუმის გარეუბანში მისი მსგავსი მეჩეთის აგება იგეგმებოდა.
აღსანიშნავია, რომ ხელშეკრულებას კულტურის მინისტრმა თეა წულუკიანმა ხელი მოაწერა საზოგადოებაში წინასწარი განხილვისა და დისკუსიის გარეშე, უცნობია საქართველოს საპატრიარქოს ოფიციალური პოზიციაც ამ საკითხთან დაკავშირებით.
„საყდრისის კომიტეტი კულტურული მემკვიდრეობისთვის“ მოუწოდებს საქართველოს მთავრობას და კულტურის მინისტრს, მეტად გამჭვირვალე გახადონ პროცესი და უზრუნველყონ საზოგადოებრივი ორგანიზაციების, სპეციალისტების და აკადემიური წრეების ჩართულობა. საკითხი მეტად მგრძნობიარეა, შესაბამისად, ნებისმიერი გადაწყვეტილება, რომელიც არ იქნება ნათლად ახსნილ-განმარტებული, შესაძლოა გამოყენებული იყოს სპეკულაციისათვის.
მხარეებს შორის კულტურის სფეროში თანამშრომლობის პროგრამის განახლება, მიუხედავად არაერთი მძიმე თანმხლები გარემოებისა, აჩენს იმედისმომცემ მოლოდინებს. სწორედ ურთიერთთანამშრომლობისა და კომუნიკაციის არქონას მოჰყვა ქართული კულტურული მემკვიდრეობისათვის ისეთი სავალალო შედეგები, როგორიც იყო კავკასიძეების ციხის და ჭალის ეკლესიის ჩაძირვა ისტორიული მესხეთის ნაწილის – ტაოს ტერიტორიაზე. აღსანიშნავია, რომ პროგრამა მხოლოდ მას შემდეგ განახლდა, რაც კავკასიძეების ისტორიული ციხე და ჭალის ეკლესია წყლით დაიფარა. გარდა ამისა, ქართველი სპეციალისტებისთვის არ იყო ხელმისაწვდომი ოშკის რეაბილიტაციის პროექტი და არ ჰქონდათ საშუალება, ადგილზე გაცნობოდნენ მის მიმდინარეობას.
იმედს ვიტოვებთ, რომ თანამშრომლობის ახალ ეტაპზე ადრე არსებული ხარვეზები და გადაცდომები მაქსიმალურად აღმოიფხვრება, ვინაიდან ეს ორივე ქვეყნის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების აღდგენა-შენარჩუნებისთვისაა აუცილებელი”,_ ნათქვამია საყდრისის კომიტეტის განცხადებაში.
