როგორც ანგარიშშია აღნიშნული, კოვიდ-19-ის პანდემიის დაწყებიდან ორი წლის შემდეგ დისტანციური სამართალწარმოების პროცესში კვლავ არსებობს ისეთი მნიშვნელოვანი გამოწვევები, რომლებიც დაკავშირებულია საკანონმდებლო რეგულაციებსა და ტექნიკური ხასიათის პრობლემებთან.
დოკუმენტში გაანალიზებულია პანდემიის დროს სახელმწიფოს მიერ გატარებული სისხლის სამართლის პოლიტიკა, რამდენად იმუშავა პრაქტიკაში შესაბამისი ორგანოების მიერ მიღებულმა ზომებმა.
“ერთ-ერთ ყველაზე თვალსაჩინო გამოწვევად რჩება ადვოკატსა და კლიენტს შორის კონფიდენციალური კომუნიკაციის დაცვა, როგორც პროცესის მიმდინარეობისას ისე პენიტენციურ დაწესებულებებში.
არ არსებობს დისტანციური სხდომების დროს ქცევის წესების ერთიანი ნორმატიული რეგულაცია. გარდა ცალკეული შემთხვევისა, მოსამართლეები დამსწრე პირებს არ აცნობდნენ სხდომაზე ქცევის მინიმალურ წესებსაც კი.
აგრეთვე, დღემდე არ არსებობს დისტანციურ პროცესებზე მოწმეთა დაკითხვისთვის სპეციალური ტექნიკური საშუალებებით აღჭურვილი ისეთი სივრცეები, სადაც დასაკითხი პირები იქნებიან ყოველგვარი ფსიქოლოგიური წნეხისგან თავისუფალი”,_ ნათქვამია ანგარიშში.
საია, იმედს გამოთქვამს, რომ შესაბამისი უწყებების მიერ კოვიდ-19-ის პანდემიის დაწყებიდან ორი წლის თავზე მაინც გადაიდგმება ქმედითი ნაბიჯები კვლევაში წარმოჩენილი პრობლემური საკითხების მოსაწესრიგებლად.
რაც შეეხება რეკომენდაციებს, ასე გამოიყურება:
• სასამართლოებმა უზრუნველყონ პროცესის ყველა ეტაპის შესახებ სხდომებთან დაკავშირებით ინფორმაციის საჯაროდ და პროაქტიულად გამოქვეყნება.
• მოწმეთა ფსიქოლოგიური წნეხის შესამცირებლად და ტექნიკური ბარიერების აღმოსაფხვრელად სასამართლოს შენობასა ან ადგილობრივ მუნიციპალიტეტებში მოწმეების დასაკითხად მოეწყოს შესაბამისი ტექნიკით აღჭურვილი ოთახები.
• სასამართლომ და მხარეებმა მაქსიმალურად უზრუნველყონ დისტანციური სხდომების ჩატარება ბრალდებულის საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით.
• პენიტენციური დაწესებულებები აღიჭურვოს საჭირო რაოდენობის ტექნიკური საშუალებებით. ასევე, დაემატოს და გადამზადდეს პერსონალი პროცესზე ბრალდებულთა შეუფერხებლად ჩართვის უზრუნველსაყოფად.
• პენიტენციურმა დაწესებულებამ სასამართლოში დისტანციურად ჩართვის დროს დაიცვას ბრალდებულები/მსჯავრდებულები ნების თავისუფლად გამოვლენაზე უარყოფითი ზეგავლენისგან, ასევე – მათ მიერ პროცესზე გამჟღავნებული ინფორმაციის კონფიდენციალურობა.
• ბრალდებულებს, რომლებსაც უჭირთ პროცესზე პოზიციის დაფიქსირება ადვოკატთან უშუალო კომუნიკაციის გარეშე, პანდემიის რისკების მინიმალიზაციით, მიეცეთ შესაძლებლობა, პენიტენციური დაწესებულებიდან სხდომას ადვოკატთან ერთად ჩაერთონ.
• შესაბამისი ნორმატიული აქტით განისაზღვროს დისტანციურ სხდომებზე მხაეთა და დამსწრე პირთათვის შესაბამისი რეგულაციები, ფოტო, აუდიო, ვიდეო გადაღების წესები.
• დისტანციურად ჩატარებულ დახურულ სხდომებზე მაქსიმალურად იყოს დაცული ისეთი ინფორმაცია, რომელიც შეიცავს პერსონალურ მონაცემებს ან კომერციულ საიდუმლოებას, ან/და მისმა გამჟღავნებამ, შესაძლოა, საფრთხეშეუქმნას პირთა უსაფრთხოებას.
• მხარეებმა მაქსიმალურად დაიცვან ეთიკის ნორმები და პროცესის მიმდინარეობისას მონაწილეებისთვის გადაღებული ფოტომასალა არ გახადონ ხელმისაწვდომი ფართო საზოგადოებისთვის.
• იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ ან/და, მეტი მოქნილობისთვის, ადგილობრივმა თვითმმართველობებმა უზრუნველყონ საერთო სასამართლოების ან ადგილობრივი თვითმართველობის სივრცეებში სხდომაზე დისტანციურად ჩართვისთვის საჭირო შესაბამისი ტექნიკით აღჭურვილი ოთახების მოწყობა.
• პანდემიის პირობებში, როდესაც სხვა საშუალებებით შეზღუდულია გარე სამყაროსთან კომუნიკაცია, პატიმრებს მიეცეთ დამატებითი უფასო სატელეფონო ზარებისა და ვიდეოპაემნების უფლება კონფიდენციალურ გარემოში.
• პენიტენციურ დაწესებულებებში უზრუნველყოფილი იყოს ადვოკატისა და ბრალდებულის, აგრეთვე ექიმისა და ფსიქოლოგის კონფიდენციალური კომუნიკაცია.
• საქართველოს იუსტიციის სამინისტრომ ვიდეოპაემნის მოქმედ წესში შეიტანოს შესაბამისი ცვლილებები, რათა ბრალდებულ/მსჯავრდებულ პირთა ოჯახის წევრებს აღარ მოუწიოთ რიგებში დგომა და დამატებითი ბარიერების გადალახვა.
• Nო8 პენიტენციური დაწესებულების მსგავსად, ყველა სხვა დაწესებულებისთვის დაინერგოს ადვოკატების ვიზიტის წინასწარ დაჯავშნის მექანიზმი, ხოლო ვიზიტის ხანგრძლივობა განისაზღვროს ეფექტიანი კომუნიკაციისთვის
საჭირო გონივრული დროით.
• პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომლებს ჩაუტარდეთ შესაბამისი ტრენინგები ციხეებში პანდემიის ეფექტიანად მართვისა და სტრესთან გამკლავების მიმართულებით კვალიფიკაციის ასამაღლებლად.
