900-იანი წლების დასაწყისში გურული აჯანყებულები მიტინგებს დღისით-მზისით ატარებდნენ და ხალხს მიტინგსა და შეკრებებზე საეკლესიო ზარების რეკვით აგებინებდნენ. აქტიურ მოქმედებაზე გადასვლის წინ ხალხის მზადყოფნის შესამოწმებლად მიტინგი იმართებოდა. ხალხისათვის გადაწყვეტილების გაცნობა ხდებოდა საკმაოდ ოფიციალურად, მაგრამ ეჭვმიუტანელ ადგილზე – ოზურგეთის ძველი, ისტორიული ეკლესიის ეზოში.
გენერალ მაკსუდ ალიხანოვ-ავარსკის სადამსჯელო ექსპედიციის მონაწილე, გერმანელი თადარიგის ოფიცერი, ვინმე ედუარდ იუონი წერდა: ,,ვინ მიიტანდა ეჭვს ღვთისმსახურებიდან გამოსულ ხალხზე, რომელიც კიდევ ნახევარი საათის განმავლობაში ეკლესიის წინ, მოედანზე ჩრდილში სეირნობდა და მუსაიფობდა. ენის უცოდინარი ამ თავყრილობებში ვერაფერს დაინახავდა საეჭვოს, ისე შეუმჩნევლად კეთდებოდა ეს ყოველივე. და გვიანღა მიხვდნენ (აბა, ამას ვინ იფიქრებდა!), რომ სწორედ ოზურგეთის ძველი ეკლესიის ეზოში გურიის რევოლუციისათვის უმნიშვნელოვანესი გადაწყვეტილებები ლამის საჯაროდ ქვეყნდებოდა.”
უნდა აღვნიშნო, რომ თავდაპირველად რევოლუციონერები რელიგიას, როგორც წესი არ ეხებოდნენ, პირიქით ,,სოციალიზმს ქრისტეს მოძღვრებითაც ამართლებდნენ და ცდილობდნენ, დაესაბუთებინათ, რომ ხუცებმა გადაამახინჯეს ქრისტიანიზმი – რომელიც უარყოფს რელიგიის მსახურთა მიერ სასყიდლის მიღებას და სხვა.” მაგრამ სულ ცოტა ხანში რელიგიის მსახურთა წინააღმდეგ ჯვაროსნული ლაშქრობა გამოცხადდა: 1905 წლის რევოლუციური გამოსვლების დროს, გურიის კომიტეტის ბრძანებით, ურჩ და შავრაზმელ მღვდლებს, რომლებიც გააფთრებით ებრძოდნენ ახალ (მარქსისტულ) მოძრაობას, ძალით კრეჭდნენ და კლავდნენ.
ჩემი ვარაუდით, ასეთ დამოკიდებულებას ღვთის მსახურთა მიმართ თავისი წინაპირობა ჰქონდა – მეფის ხელისუფლება ხალხის სამართავად და დასაშოშმინებლად მარტო მათრახს და ხიშტს ვერ გამოიყენებდა, მათ სხვა მძლავრი იარაღიც სჭირდებოდათ, ამიტომ გვერდით დაიყენეს ეკლესია და მათი საშუალებით მართავდნენ მოსახლეობას. გლეხების დამოკიდებულება მღვდლების მიმართ ჯერ კიდევ ბატონყმობის დროს შექმნილ ხალხურ ლექსშია გამოთქმული:
ხუცები დამჩიჩინებენ, შენ რად გინდა ქონებაო, რაც იშონო, ჩვენ მოგვეცი, შენ მიიღე ცხონებაო.
ქართველ მღვდლებს, რომელთაც მოსახლეობის ნდობა ჰქონდათ მოპოვებული, ატოვებინებდნენ საქართველოს და რუსეთის სხვადასხვა ეპარქიებში გადაჰყავდათ. ასეთი ქმედებები მართლმადიდებელ ქართველებში იწვევდა პროტესტის გრძნობას და უნდობლობას, ამის გამო მოსახლეობა თანდათან განერიდა ეკლესიას, ხალხს აღარ სჯეროდა ეკლესიისა და მისი მსახურებისა, მით უმეტეს მათი რუსი ბატონებისა, რომლებიც სხვა უამრავ გადასახადებთან ერთად საეკლესიო გადასახადებით უღმერთოდ ყვლეფდნენ ხალხს. ,,კაცი რომ მოკვდება, პანაშვიდი და რაღაც სალოცავები უნდაო, გვეუბნებიან ხუცები, ისე არ ცხონდებაო, და ტყავს გვაძრობენ… ხუცები შეუბრალებელნი არიან. მივალთ, შევეხვეწებით, მოგვითმინეთ, ვიშოვნით და გადაგიხდით ფულსათქო. არაო, გვიპასუხებენ: ეგ ჩვენი საქმე არ არის. პოლიციაზე გვაქვს გადაცემულიო… მოკვდება ვინმე ღარიბი და მღვდელი წესს არ აუგებს, თუ პატრონი არ წავიდა, ფული არ ისესხა და არ გადაიხადა საწირავი.»
აღსანიშნავია, რომ მარქსისტულმა იდეებმა სამღვდელოებაშიც კი შეაღწია. ანაფორაში ყოფნით დიდ სარგებლობას ვუწევდი არალეგარულ მომუშავეთო, – წერდა ავტობიოგრაფიაში ვინმე ბარნაბა მახარაძე, რადგან ადმინისტრაცია ვერ შეიტანდა ეჭვს რომ მღვდელი რევოლუციონერებს ეხმარებოდა. მღვდელი გიორგი ერქომაიშვილი ტერორისტებს იარაღით ამარაგებდა: ,,ერთხელ მან მოგვიტანა თოფი და ფალასკა წელზე შემორტყმული. ჩვენ სიცილი დავუწყეთ. მღვდელი ხარ თუ ყაჩაღიო,” – ყვებოდა ცნობილი ფირალისა და ტერორისტის მელქისედეკ გუნთაიშვილის ძმა აპოლონი. მღვდელი დიომიდე შილაკაძე დღისით წირავდა, ღამით კი კომიტეტის დავალებებს ასრულებდა. ,,კალანდარიშვილები, დიომიდე შილაკაძე, ლადიმე ერქომაიშვილი და სხვა ამხანაგები… ტერორისტულ აქტიობს ასრულებდნენ მელქისთან (მელქისედეკ გუნთაიშვილი –ი.მ.) ერთად… დიომიდე შილაკაძე მართალია რომ მღვდელი იყო, მაგრამ როდესაც დაიწყო ძველი მეფის ჩამოგდებაზედ პოლიტიკური მუშაობა დიომიდემ… მღვდლის ფორმა გაიძრო და ღობეზედ მიაკიდა. იბრძოდა მხოლოთ რომე ჩაგრული ხალხის განთავისუფლებაზედ…” წერდა აპოლონ გუნთაიშვილი საკუთარ დღიურებში. შილაკაძემ მოიხსნა მღვდლის წოდება და მთლიანად რევოლუციურ საქმეებში ჩაერთო. ის ოზურგეთის საქალაქო სასწავლებლის ერთ-ერთი მეთვალყურე გახდა, იყო შემოქმედის რაიონში განლაგებული სკოლების მდივანი და მონაწილეობდა თვითმმართველობის არჩევნების წესების შემუშავებაში. მიტინგებსა და კრებებზე გამოსვლისას ის ხალხს მოუწოდებდა შეიარაღებული აჯანყებისაკენ და დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნისაკენ. შილაკაძე ყოველ გამოსვლას ასეთი სიტყვებით ამთავრებდა – რესპუბლიკავ, თავს გავსწირავ შენი გულისთვის!
ის, რასაც წლების მანძილზე მეფის რუსეთი ცდილობდა, გაეკეთებინა ქართული ეკლესიის მიმართ, აღმატებულ ხარისხში განახორციელეს ქართველმა კომუნისტებმა რუსი მენტორების დახმარებით. ეს იყო ნამდვილი ბარბაროსული შეტევა ქართული ეკლესიის წინააღმდეგ, რომელიც ისტორიულად ქართველი ადამიანისთვის უფრო მეტი იყო, ვიდრე მხოლოდ სალოცავი ადგილი. წმინდა შენობებს ანგრევდნენ, მათ სოფლის კლუბებად, საწყობებად და თავლებად აქცევდნენ. მხოლოდ 1922-23 წლებში საქართველოში 1500 ეკლესია დაანგრიეს. ერთ ღამეს გურიაში თავს დაესხნენ მღვდლებს და ყველანი გაკრიჭეს, ზოგიერთი სიცოცხლესაც გამოასალმეს.
გასაბჭოების შემდეგ გურიაში ბევრი მოქმედი ეკლესია იყო დანგრეული, ბოლშევიკები თავს იმით იმართლებდნენ _ გურულებს ღმერთის არა სწამთო. გურულები კი მორწმუნენი იყვნენ, რომლებიც ხატზე იფიცებოდნენ. ,,გურულს ,,მონათლულობით,” ე. ი. ქრისტიანობით თავი მოსწონდაო,” აღნიშნავდა აპოლონ წულაძე. ამასვე ადასტურებს კომუნისტი კლარა ცეტკინი, რომელიც გურიაში ანტისაბჭოთა აჯანყების ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად სწორედ ანტისაეკლესიო პოლიტიკას ასახელებს. ცნობისათვის: 1917 წელს ქართულ ეკლესიას 1527 ბერი და 1700 მღვდელი ჰყავდა, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების პირველსავე წლებში მათი რიცხვი 100-მდე დავიდა…
წყარო: ,,გურიის რესპუბლიკა».
