“რაც ევროინტეგრაციის  გზაზე ხელს შეგვიშლის, არც ერთი კანონი და ქმედება არ არის მისაღები“

„უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის” შესახებ მიღებული ე. წ. “რუსული”  კანონი არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და დამოუკიდებელი მედიის მუშაობას, ასევე საქართველოს ევროინტეგრაციას საფრთხეს უქმნის _ ამის შესახებ არაერთი ადგილობრივი და უცხოელი პოლიტიკოსი თუ სხვადასხვა დარგის ექსპერტი საუბრობს.

ხელისუფლებამ მტკიცება, რომ “გამჭვირვალობა აუცილებელია“, “აგენტის“ _ უცხო ქვეყნის ინტერესების გამტარებლის“ იარლიყით გადაფარა და სწორედ ესაა ამ კანონის მიზანიც. სწორედ ეს დამოკიდებულება მედიის, არასამთავრობო ორგანიზაციების და კრიტიკულად განწყობილი ადამიანების მიმართ, ამ კანონის სულისკვეთება  არაერთი გამოწვევის წინაშე აყენებს ქვეყანას, საფრთხეს უქმნის ადამიანის უფლებების დაცვას.

რა მდგომარეობაა დღეს საქართველოში ადამიანების უფლებების დაცვის კუთხით,  რა დახმარებას ვიღებდით საერთაშორისო დონორებისგან და რა მოხდება იმ შემთხვევაშიб თუ ეს დახმარება შეწყდება?,_ამ საკითხის შესახებ, “გურია ნიუსი” “საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის” თბილისის იურიდიული დახმარების ცენტრის ხელმძღვანელს, ვერიკო ჯგერენაიას ესაუბრა.

“ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით, ჩვენს ქვეყანაში არის ძალიან ბევრი გამოწვევა და მიუხედავად იმისა, რომ უკანასკნელი ათწლეულები არაერთი არასამთავრობო ორგანიზაცია, მათ შორის, “საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია” ყველაფერს ვაკეთებთ იმისთვის, რომ ადამიანების უფლებრივი  მდგომარეობა გავაუმჯობესოთ ჩვენი ყოველდღიური საქმიანობით, ამ მიმართულებით გამოწვევები ჯერ კიდევ არსებობს. ადამიანებისთვის, მათი უფლებების დასაცავად ბრძოლის საჭიროება, რასაკვირველია, არ არის ამოწურული. 

“საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა” ასოციაცია წელს ხდება 30 წლის და ამ 30 წლის განმავლობაში, სხვადასხვა პროგრამების მეშვეობით, მათ შორის, “იურიდიული დახმარების ცენტრის”  ფუნქციონირებით სამართლებრივად ეხმარება ადამიანებს.  ამ 30 წლის განმავლობაში 1 300 000 -ზე მეტი კონსულტაცია არის გაწეული ბენეფიციარებისთვის, მოქალაქეებისთვის, რომელთაც არ ჰქონდათ შესაძლებლობა იურისტისგან მიეღოთ დახმარება და ეს შესაძლებელი გახდა “საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის” მეშვეობით, რომელმაც, თავის მხრივ, ეს შესაძლებლობა მიიღო საერთაშორისო მეგობრებისგან. გამომდინარე აქედან, რომ არა ჩვენი საერთაშორისო მეგობრების გულუხვი დახმარება, რომელსაც ადამიანის უფლებების დაცვის სფეროში სარგებლის შეტანის მიზანი აქვს, ჩვენ არ გვექნებოდა შესაძლებლობა ადამიანებს დავხმარებოდით. მართალია, მე ვსაუბრობ “საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის”  სახელით, თუმცა, არსებობენ სხვა არასამთავრობო ორგანიზაციები, რომლებიც მუშაობენ ბევრი სხვადასხვა მიმართულებით და მათი საქმიანობა მიმართულია ადამიანების უფლებრივი მდგომარეობის, ჯანმრთელობის თუ სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებისკენ. ამას ყველა მათგანი ახერხებს ჩვენი საერთაშორისო მეგობრების დახმარებით. გამომდინარე აქედან, თუ კი ეს რესურსი მოისპობა და თუკი არასამთავრობო ორგანიზაციების საქმიანობა იმგვარად შეიზღუდება, რომ ისინი ვერ შეძლებენ სხვადასხვა მომსახურების გაწევას, მათ შორის, იურიდიული დახმარების მიწოდებას ადამიანებისთვის,  ეს ძალიან ბევრ მოქალაქეს დააკლდება.

_ რა გავლენას მოახდენს „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის კანონი” არასამთავრობო ორგანიზაციების მუშაობაზე?

_ ე.წ. “რუსული კანონის“ აღსრულების პირობებში, ბუნებრივია, “საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია” არ აპირებს რეგისტრაციას, ეს არის გაცხადებული. ამჟამად, ჩვენ სხვა არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ერთად, ვდაობთ საკონსიტუციო სასამართლოში ამ კანონის ანტიკონსტიტუციურად გამოცხადებისთვის და გარდა ამისა, ვამზადებთ საჩივარს  ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში შესატანად. შესაბამისად, ჩვენთვის, ვინაიდან ამ კანონის ფარგლებში შექმნილ რეესტრში რეგისტრაცია არის შეურაცხმყოფელი, ჩვენ არ ვაპირებთ ამ რეგისტრაციის გავლას და  მოგვიწევს ვზიდოთ ის ტვირთი, რასაც ითვალისწინებს ეს კანონი იმ ორგანიზაციებისთვის, რომლებიც არ რეგისტრირდებიან. ეს არის გაუმართლებლად მაღალი ჯარიმები, სტიგმატიზაციასთან ერთად და ამ ჯარიმების დაკისრების პირობებში, რომელმაც წელიწადში შეიძლება ასობით ათასი ლარი შეადგინოს, რასაკვირველია,  ვერცერთი ორგანიზაცია ვერ განაგრძობს იმგვარი ფორმით ფუნქციონირებას, როგორც აქამდე ფუნქციონირებდა.

კანონი, დაურეგისტრირებლობის შემთხვევაში, ითვალისწინებს ერთჯერად ჯარიმას 25 000 ლარის ოდენობით, მაგრამ ეს ყველაფერი არ არის. ეს არის მხოლოდ დასაწყისი: შემდგომ, უკვე საფინანსო დეკლარაციის წარუდგენლობის ან გარკვეული ხარვეზების აღმოუფხვრელობის შემთხვევაში, კანონი ყოველთვიურად 20 000-ლარიან ჯარიმას ითვალისწინებს და ეს შეიძლება გაგრძელდეს 6 წლის განმავლობაში. ჯარიმები იმდენად დიდ რაოდენობაზე ადის, რომ, ბუნებრივია, არცერთ არასამთავრობო ორგანიზაციას არ აქვს იმის ფინანსური რესურსი, რომ ეს ჯარიმები გადაიხადოს და პარალელურად, განაგრძოს საქმიანობა; იმიტომ, რომ ჩვენი საქმიანობა არის არაკომერციული, ჩვენი დონორი, პარტნიორი  ორგანიზაციების ხელშეწყობით ვსაქმიანობთ და რასაკვირველია, დონორების თანხები ვერ მიექცევა   ჯარიმების გადასახდელად, რადგან  მას აქვს თავის მიზანი და ეს მიზანია არა ანტიკონსტიტუციური კანონის ფარგლებში დაკისრებული ჯარიმების გადახდა, არამედ _ ადამიანების დახმარება სხვადასხვა ფორმით და მიმართულებით.

ჩვენ, “ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის იურიდიული დახმარების ცენტრი”  ყოველწლიურად 30 000 ადამიანს ვუწევთ სამართლებრივ დახმარებას, მათ შორის,  საქმეთა ნაწილზე ვახორციელებთ წარმომადგენლობას სასამართლოსა თუ ადმინისტრაციულ ორგანოებში. ვახორციელებთ სტრატეგიულ სამართალწარმოებას როგორც საერთო სასამართლოებში, ისე, საკონსტიტუციო და ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპულ სასამართლოში, რაც, მოქალაქეებისთვის ძალიან ამარტივებს კვალიფიციური იურისტის მომსახურების ხელმისაწვდომობას, მით უმეტეს მაშინ,  როცა საქმე ეხება მისი უფლებების დარღვევას. იმ შემთხვევაში, თუ კანონი აღსრულდება იმგვარად, როგორც არის დაანონსებული, ჩვენ ძალიან გაგვიჭირდება მუშაობის გაგრძელება.  რასაკვირველია,  თუკი ჩვენ ვერ შევძლებთ საქმიანობის გაგრძელებას, ეს ათობით ათასი ადამიანი, რომელთა დახმარებასაც ვახერხებთ სწორედ ჩვენი საერთაშორისო დონორების მხარდაჭერით, ამ სარგებელს, სამწუხაროდ, ვეღარ მიიღებენ. ეს იქნება ძალიან სამწუხარო შედეგი.

_ რატომ მოინათლა უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ მიღებული კანონი “რუსულად“ და გარდა ამისა, რაში ეხმარებოდა საქართველოს საერთაშორისო დონორებისგან მიღებული დახმარება?

_  არა მხოლოდ საქართველოში რეგისტრირებულ არაკომერციულ იურიდიულ პირებს, არამედ, სახელმწიფო სტრუქტურებს, მუნიციპალურ ორგანოებს ძალიან დიდი მხარდაჭერა ჰქონდათ და აქვთ საერთაშორისო დონორებისგან. შესაბამისად, ჩვენი ქვეყნის დემოკრატიზაციის პროცესში და ზოგადად განვითარებაში, მათ შორის ეკონომიკის, ძალიან დიდი როლი აქვთ საერთაშორისო მეგობრებს. რატომ არის კანონი “რუსული“? ამ საკითხზე ბევრის თქმა შეიძლება. მოკლედ რომ ვთქვათ,  ის ფაქტი, რომ მათ შორის რუსეთში მსგავსი კანონის მიღების შემდეგ, არასამთავრობო ორგანიზაციებს მოუწიათ შეეწყვიტათ ფუნქციონირება და მათმა ბენეფიციარებმა დაკარგეს ყველანაირი სარგებელი, ასევე, ის, რომ ამ კანონის მიღებით, ფაქტობრივად გაცხადებულია ჩვენი საერთაშორისო პარტნიორების მხრიდან, რომ შეჩერდა ჩვენი ქვეყნის ევროკავშირში ინტეგრაციის პროცესი და არცერთი ჩვემი საერთაშორისო მეგობარი არ უჭერს მხარს ამ კანონის მიღებას,  აქცევს მას “რუსულ კანონად“. იმის გათვალისწინებით,  რომ ჩვენ ვართ პატარა ქვეყანა, გვჭირდება დახმარება. ჯერ კიდევ ვართ დემოკრატიისკენ მიმავალ გზაზე და ჯერ კიდევ ბევრი გვაქვს გასავლელი ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით. ამ პროცესში, ძალიან მნიშვნელოვანია საერთაშორისო პარტნიორების მხარდაჭერა და ევროინტეგრაცია, შესაბამისად, რაც ამ გზაზე ხელს შეგვიშლის, არც ერთი კანონი და ქმედება არ არის მისაღები.