ბოლო პერიოდში ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში იმატა ლეპტოსპიროზის შემთხვევათა რაოდენობამ.
რა მდგომარეობაა ოზურგეთში, როგორ ვრცელდება ლეპტოსპიროზი, როგორ ვლინდება და რა პრევენციულ ღონისძიებებს უნდა მიმართოს მოსახლეობამ – ამის შესახებ “გურია ნიუსს” ოზურგეთის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის ეპიდემიოლოგმა ელზა სიმონიშვილი ესაუბრა.
“ლეპტოსპიროზი არის ინფექციური დაავადება, რომელსაც ბაქტერია ლეპტოსპირა იწვევს.
ეს მიკროორგანიზმი ცხოველების შარდით დაბინძურებულ მტკნარ წყალსა და ნიადაგში ბინადრობს. ლეპტოსპიროზის შემთხვევები საქართველოს თითქმის ყველა რეგიონშია აღრიცხული.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში ბოლო სამი წლის განმავლობაში ლაბორატორიულად დადასტურებული იქნა ადამიანთა ლეპტოსპიროზის 39 შემთხვევა, მათ შორის 2024 წლის განმავლობაში უკვე გვაქვს 10 დადასტურებული შემთხვევა და ერთი გარდაცვალება.
გარდაცვალების აღნიშნული შემთხვევა, სავარაუდოდ, სამედიცინო დაწესებულებაში დაგვიანებულ მიმართვას უკავშირდება.
ლეპტოსპიროზისათვის დამახასიათებელია მკაფიო სეზონურობა – ხშირია ზაფხულში, ბანაობის სეზონზე, თუმცა ერთეული შემთხვევები მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება. დაავადების გავრცელებას ხელს უწყობს დათბობა-კლიმატის ცვლილება, წყალდიდობები და ჰაერის მაღალი ტემპერატურა. ყველაზე ხშირად ზრდასრული მამაკაცები ავადდებიან (შესასრულებელ საქმიანობასთან დაკავშირებით).
ინფექციის გავრცელების თვალსაზრისით, საყურადღებოა დაავადებული მღრღნელები , აგრეთვე შინაური ცხოველები–ღორები, მსხვილფეხა საქონელი, ცხენები, ძაღლები, კატები, გარეული ცხოველები, რომლებიც ბაქტერიებს შარდთან ერთად გამოყოფენ, შარდი ტბაში, მდინარეში, წყაროში, ნიადაგში ჩაედინება, სადაც ბაქტერიები რამდენიმე კვირიდან რამდენიმე თვემდე ცოცხლობენ, დაბინძურებულ წყალთან ან ნიადაგთან კონტაქტი კი დაავადებას იწვევს.
ადამიანისგან ადამიანს ლეპტოსპიროზი თითქმის არ გადაეცემა. ინფექცია არც ცხოველის ნაკბენით ვრცელდება.
სხეულში ბაქტერია შესაძლოა შეიჭრას:
თვალებიდან, ცხვირიდან, პირიდან, დაზიანებული კანიდან, რისკი იმატებს დაბინძურებული წყლის გადაყლაპვის, დაავადებული ცხოველის შარდთან, სხეულის სხვა სითხეებთან, მათ ქსოვილებთან უშუალო კონტაქტის, დაბინძურებული საკვების მიღების დროს”,_ ამბობს ელზა სიმონიშვილი.
რაც შეეხება რისკ-ჯგუფებს, ელზა სიმონიშვილის თქმით, ადამიანი ლეპტოსპიროზით შესაძლოა დაინფიცირდეს წყალში ბანაობისას, წყალთან შეხებისას, სამეურნეო საქმიანობისას, დასნებოვნებულ ნივთებთან შეხებისას.
ეპიდემია მოსალოდნელია ძლიერი წვიმის ან წყალდიდობის შემდეგ .
” რისკის ჯგუფს მიეკუთვნებიან: ვეტერინარები, სამხედროები, ფერმერები, მეთევზეები, სასაკლაოს თანამშრომლები, კანალიზაციის მუშები”,_ ამბობს სიმონიშვილი.
რაც შეეხება სიმპტომებს, ელზა სიმონიშვილის თქმით, ლეპტოსპიროზის სიმპტომები ზოგჯერ ინფიცირებიდან 2-3 დღეში გამოვლინდება, ზოგჯერ – უფრო გვიან, 20-30 დღის შემდეგ, საშუალოდ კი საინკუბაციო პერიოდი 10 დღეა. ინფექცია უმეტესად მსუბუქ, გრიპისმაგვარ სიმპტომებს იწვევს. ხშირია უსიმპტომო ფორმებიც.
“ლეპტოსპიროზისთვის დამახასიათებელია: ცხელება; თავის ტკივილი;(ზოგჯერ საკმაოდ ძლიერი, განსაკუთრებით თვალ-ბუდის უკან), შემცივნება; კუნთებისა და სახსრების ტკივილი; ზოგადი სისუსტე; თვალების სიწითლე; სინათლისადმი მგრძნობელობის მომატება, გულისრევა, ღებინება; დიარეა; მუცლის ტკივილი; ხველა; გამონაყარი.
უფრო ხშირად ლეპტოსპიროზი ვლინდება როგორც თვითგანკურნებადი,ცხელებით მიმდინარე დაავადება, სხვა შემთხვევებში კი – როგორც მძიმე დაავადება, რომელიც მრავალი ორგანოს დაზიანებას იწვევს. მძიმე შემთხვევებში დაავადება შესაძლოა ლეტალურად(სიკვდილით) დასრულდეს, რისი მიზეზიც შესაძლოა სხვადასხვა გართულება იყოს: გულსისხლძარღვთა სისტემის პრობლემები , ჰემოდინამიკური კოლაფსი (ორგანოებს ვერ მიეწოდოს საკმარისი სისხლი), სისხლდენა, სიყვითლე, ღვიძლის უკმარისობა, ასეპტიკური (არაჩირქოვანი) მენინგიტი, ფილტვის უკმარისობა, თირკმლის უკმარისობა.
სწორედ ფილტვების,თირკმლისა და ღვიძლის უკმარისობა ხდება მძიმედ მიმდინარე ლეპტოსპიროზის შემთხვევაში სიკვდილიანობის უხშირესი მიზეზი.
ავადმყოფობა რამდენიმე დღიდან სამ კვირამდე გრძელდება, ზოგჯერ – მეტ ხანსაც. მკურნალობის გარეშე გამოჯანმრთელებას შესაძლოა თვეები დასჭირდეს.
ლეპტოსპიროზის კლინიკური ნიშნების გამოვლენისთანავე ადამიანმა უნდა მიმართოს სამედიცინო დაწესებულებას, რათა დროულად დაისვას კლინიკური დიაგნოზი, რომელიც შემდეგ ლაბორატორიული გამოკვლევით დადასტურდება.
ყველა ინფექციონისტმა და ოჯახის ექიმმა იცის, რომ ლეპტოსპიროზი სავალდებულო/სასწრაფო შეტყობინებას ექვემდებარება, ამიტომ აუცილებელია ყველა საეჭვო შემთხვევის რეგისტრაცია და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრისათვის ინფორმაციის დროული მიწოდება ნებისმიერი ხელმისაწვდომი საშუალებით, რათა დაავადება დროულად იქნეს დიაგნოსტირებული და დაიწყოს სპეციფიური ანტიმიკრობული მკურნალობა შესაძლო გართულებებისა და ლეტალური გამოსავლის თავიდან ასაცილებლად”,_ ამბობს სიმონიშვილი.
რაც შეეხება დაავადების პრევენციას, ეპიდემიოლოგი ამბობს, რომ პროფილაქტიკის საუკეთესო გზაა, არ მოხდეს ლეპტოსპიროზის გამომწვევის სხეულში შეჭრა, ამიტომ ყოველთვის დაიბანეთ ხელები ცხოველებთან, მტკნარ წყალთან, ნესტიან ნიადაგთან კონტაქტის შემდეგ, მოერიდეთ პოტენციურად დაბინძურებულ მტკნარ წყალს, წყალდიდობისას მოვარდნილ წყალს, მოერიდეთ პოტენციურად ინფიცირებულ ცხოველებს და მათი ბიოლოგიურ სითხეებს.
იმ შემთხვევაში კი თუ მიეკუთვნებით მაღალი რისკის ჯგუფს: ატარეთ დამცავი ტანსაცმელი და ფეხსაცმელი, ნუ ივლით ფეხშიშველი იქ, სადაც დაბინძურებული წყალი ან ტალახია. სანამ ჭრილობები ან ნაკაწრები არ შეგიხორცდებათ, ნუ შეხვალთ მტკნარ წყალში, ნუ შეეხებით სველ ნიადაგს. დაბინძურებულ წყალში არ ჩაყვინთოთ, წყალი არ ჩაყლაპოთ. წყაროს წყალი აადუღეთ გამოყენებამდე. დაბინძურებული ზედაპირების დასამუშავებლად გამოიყენეთ ანტიბაქტერიული სითხე. მღრღნელების შემოსევის თავიდან ასაცილებლად საკვები, წყალი და ნაგავი დახურულ კონტეინერებში მოათავსეთ. ჩაატარეთ ღონისძიებები ტერიტორიის მღრღნელებისგან გასაწმენდად. თუ შეხება გქონდათ მტკნარ წყალთან, სველ ნიადაგთან ან ტალახთან და დაავადების სიმპტომები გამოგაჩნდათ, რაც შეიძლება მალე მიმართეთ ექიმს.
