როგორც შსს-ს მიერ მომზადებულ ოფიციალურ ანგარიშში ჩანს, არასრულწლოვანთა მიმართ ჩადენილ დანაშაულებს შორის ყველაზე ხშირია სექსუალური ძალადობა.
სამწუხაროდ, საზოგადოების დიდი ნაწილი ფიქრობს, რომ სექსუალური ძალადობა მხოლოდ სქესობრივი კავშირის დამყარებით შემოიფარგლება. ბავშვისა თუ მოზარდისადმი ჩადენილ სექსუალურ ძალადობას უარყოფითი გავლენა აქვს მის ფსიქიკაზე.
რა უნდა გაკეთდეს, რომ არასრულწლოვანმა შედარებით მარტივად დაძლიოს სექსუალური ძალადობით მიღებული ტრავმა, ამ თემაზე „გურია ნიუსმა“ ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქოლოგ მარიამ შოვნაძესთან ისაუბრა.
_ არასრულწლოვნისთვის სექსუალური ძალადობა არის თუ არა ყველაზე მძიმე ფსიქოლოგიური ტრამვა?
_ რა თქმა უნდა არის. ძალიან დიდ გავლენას ახდენს მის მომავალ ურთიერთობებზე. ამ დროს ძალიან ბევრი ფაქტორი იკვეთება, მაგალითად: სხეულის საზღვრების მაქსიმალურად ჩაკეტვა ან პირიქით _ გახსნა; შფოთვა, ადამიანების და სოციუმის შიში… თუ, მაგალითად, გამოცდილებაში იყო, რომ მამაკაცია მოძალადე, გოგონა კი მსხვერპლი _ მაშინ, განსაკუთრებული შიში უჩნდებათ საპირისპირო სქესის მიმართ; იკვეთება ძილის, კვების სირთულეები… მთელი რიგი პრობლემებია ამ შემთხვევაში.
_ ძირითადად, რა გზით აიძულებს მოძალადე მსხვერპლს ძალადობის ფაქტის დამალვას?
_ ეტაპები გავიაროთ როგორ იწყებს სუბიექტი ამ გზების დაგეგმვას და გახორციელებას… პირველი არის ის, რომ სტატისტიკის მიხედვით, მოძალადეები არ არიან უცხოები. არიან, სამწუხაროდ, ოჯახის წევრები, ნათესავები ან მეზობლები… ადამიანები, რომლებიც რაღაც დოზის ნდობით უკვე სარგებლობენ არასრულწლოვანთან. პირველი არის ის, რომ ძალიან დიდი დროის გატარებას იწყებენ მათთან, შემდეგი ეტაპი _ თითქოს თანატოლები არიან, პატარა საიდუმლოებები ჩნდება (შეიძლება, არაფერი ისეთი, მაგრამ სთავაზობენ, რომ მოდი ეს ჩვენი საიდუმლო იყოს და არავისთან თქვა…), თამაშით მოფერება, რომელიც უკვე აღარ არის თამაში და აღარც სიყვარულის გამოხატვა, თუმცა, ბავშვებს ძალიან უჭირთ აღიქვან, რომ ეს რეალურად დისკომფორტია. აქვთ უსიამოვნო შეგრძნებები, მაგრამ ამას სახელს ვერ არქმევენ, რადგან არ აქვთ ამის შესახებ მიღებული ინფორმაცია. როდესაც მოზარდს უჩნდება სურვილი ამ ყველაფრისგან თავის დაღწევის, მერე ჩნდება ყველაზე რთული ეტაპი _ ვინ მოიძიოს მოზარდმა ამ ინფორმაციის გასაზიარებლად. ისინი ფიქრობენ, რომ მათ მშობლები არ დაუჯერებენ, შეიძლება დაუჯერონ, მაგრამ დაადანაშაულებენ, რომ უფრო ადრე არ უთხრა, რომ აჰყვა მოძალადეს. სწორედ, ამ მომენტს იჭერენ მოძალადეები იმისთვის, რომ ეს ინფორმაცია არ გაჟღერდეს. შეიძლება იყოს მუქარა, შანტაჟი…
_ აქედან გამომდინარე, როგორ ფიქრობთ, ხომ არ ჩნდება აუცილებლობა, რომ სკოლებში ისწავლებოდეს რაღაც დოზით სექსუალური განათლება?
_ კიი, აუცილებლად საჭიროა, ოღონდ მნიშვნელოვანია, რომ ინფორმაცია მიეწოდოთ ასაკობრივი საჭიროებებიდან გამომდინარე. აუცილებლად შესაბამისი სპეციალისტების მიერ და მეორე მთავარი მომენტი არის ის, რომ მოზარდებს შევასწავლოთ, როგორ შეძლოს პირადი უსაფრთხოების დაცვა. ეს არის ყველაზე მნიშვნელოვანი. ასეთ მნიშვნელოვან საკითხს უნდა ვასწავლიდეთ ეტაპობრივად, ადრეული ასაკიდან. ეს არის ათვლის წერტილი უსაფრთხოების ზომების დასწავლაში, არამარტო სექსუალური ძალადობის შემთხვევაში, არამედ, ფიზიკური და ზოგადად, ჯანსაღი ურთიერთობის ჩამოყალიბებისთვის.
_ როგორ უნდა შეიცვალოს მშობლის მიდგომა, რომ შვილს დადანაშაულების ნაცვლად გვერდში დაუდგეს?
_ პირველ რიგში, ვფიქრობ, რომ საზოგადოების ცნობიერება უნდა ამაღლდეს, იმიტომ, რომ ამ შემთხვევაში, საზოგადოების დაკვეთის მიხედვით იქცევიან მშობლები. რას იტყვის მეზობელი, რას იტყვის ნათესავი და ასე შემდეგ… თუ როდესმე დადგება ის მომენტი, რომ საზოგადოება მსხვერპლში დამნაშავეს აღარ მოძებნის, შესაბამისად, მშობელიც შეცვლის მიდგომას და შვილს გვერდით დაუდგება, აღარ მოსთხოვს ამ ამბის დამალვას. მნიშვნელოვანია, რომ როდესაც მშობელი მოისმენს ამ ისტორიას, არავითარ შემთხვევაში, არ გააკრიტიკოს, არ განსაჯოს და არ დაადანაშაულოს. ამ შემთხვევაში, საერთოდ კარგავს მშობელი შვილთან კონტაქტს.
_ რა უნდა გააკეთოს სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი არასრულწლოვანის მშობელმა, რომ ეს ტრამვა შვილისთვის მაქსიმალურად შეამსუბუქოს?
_ როდესაც მოისმენს შვილის მხრიდან, ეს ფაქტი არ დააყენოს კითხვის ნიშნის ქვეშ. პირველ რიგში, მოუსმინოს საკუთარ შვილს თუ რას გრძნობს ამ დროს, შეეცადოს მისი ემოციების თანაგანცდა, შემდეგ კი შვილთან ერთად დასახოს ხაზი, რომელსაც ერთად მიყვებიან. ეს არის სამართალდამცავ ორგანოსთან მიმართვა (მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვს შევუქმნათ უსაფრთხოების განცდა, მსგავსი შემთხვევის შემდეგ). აქ რამდენიმე კომპონენტია: აუცილებლად იდენტიფიცირდეს დამნაშავე და აიღოს სამართლებრივი პასუხისმგებლობა, მოზარდმა დაიწყოს სარეაბილიტაციო პროცესი შესაბამის სპეციალისტთან და მუდმივად გრძნობდეს მხარდაჭერას ოჯახისგან და მეგობრებისგან.
მოზარდობის ასაკიდან არ უნდა დაიწყოს მშობელსა და შვილს შორის ღიაობა. მათ შორის კომუნიკაცია უნდა იყოს აქტიური და ღია. შვილმა უნდა იცოდეს, რომ მშობელი ყოველთვის მზად იქნება მის დასახმარებლად და ნებისმიერ სიტუაციაში იქნება მისი მხარდამჭერი.
