ოიდიპოსის კომპლექსი პირველად თავს 2-3 წლის ასაკში იჩენს, პიკს კი 3-დან 5 წლამდე აღწევს. არსებობს შემთხვევები, როცა ბავშვები მშობლის სხეულის მიმართ გადაჭარბებულ ინტერესს იჩენენ. ვაჟებს უჩნდებათ სურვილი დედას მოეფერონ მკერდზე, აკოცონ ტუჩზე, განიხილონ ის მომავალ მეუღლედ. მიიჩნევა თუ არა მსგავსი შემთხვევა ბუნებრივად მოზარდის ფსიქო-სოციალური განვითარების პროცესში, უნდა გამოიჩინონ თუ არა სიმკაცრე მშობლებმა და როდის უნდა ჩართონ პროცესში ფსიქოლოგი _ შეკითხვებს საკითხის ირგვლივ ბავშვთა ფსიქოლოგი, რუსუდან სამხარაძე პასუხობს.
_ ქალბატონო რუსუდან, როცა ბავშვი ცდილობს დედას შეეხოს მკერდზე, აკოცოს ტუჩზე, უმეტესად, ბუნებრივ კვებაზე გაზრდილ ბავშვებში ხომ არ აღინიშნება და აქვს თუ არა ამ შემთხვევას სქესი?
_ მსგავსი კვლევა, თითქოს, გადაჭარბებული სიყვარულის გამოხატვა მხოლოდ ძუძუზე გაზრდილ ან მხოლოდ მამრობითი სქესის ბავშვებს ახასიათებდეთ, არ არსებობს. ასეთი მიდრეკილება მხოლოდ ბიჭებში არ გვხვდება. დედის სხეულის შეგრძნებისთვის სრულიად შესაძლებელია მკერდზე შეხების სურვილი ხელოვნური საკვებით გაზრდილ ბავშვსაც ჰქონდეს. დედის ძუძუს მოზარდისთვის მხოლოდ კვებითი ღირებულება არ გააჩნია. ეს მისი ემოციური და სენსორული მგრძნობელობისთვისაც ძალიან მნიშვნელოვანია.
_ რა შეიძლება იყოს ამგვარი შემთხვევების მიზეზი?
_ ყველა შემთხვევა და მისი გამომწვევი მიზეზი ინდივიდუალურია. თუმცა, დედის სხეულის მიმართ გადამეტებულ აჟიტირებას, ხშირ შემთხვევაში, კონკრეტული მიზეზი უძღვის წინ. ტუჩზე კოცნა ხშირად ბავშვს შემთხვევით აქვს ნანახი და ბუნებრივად ახდენს ამის მოდელირებას. არანაკლებ ხშირია, როცა დიდი სიყვარულის ფონზე ჩვილობის პერიოდში თავად მშობლები კოცნიან შვილებს ტუჩზე. ეს ცალსახად არ არის სწორი. გარდა ამისა, არ უნდა გადავაჭარბოთ ძუძუთი კვების სასურველ პერიოდს, რის შემდეგაც მკერდთან ბავშვის ურთიერთობა სახეცვლილ ფორმას იძენს.
_ ასეთი ქცევის ჩამოყალიბების ერთ-ერთი მიზეზი დედისა და ბავშვის ერთ საწოლში ძილიც ხომ არ არის?
_ ეს ნამდვილად ძალიან მნიშვნელვანი ფაქტორია. ამ მხრივ დისტანცირება 2 წლის ასაკიდან უნდა დაიწყოს. დედა უნდა ეცადოს, გადააწვინოს ბავშვი სხვა საწოლზე იგივე ოთახში. თუ ბავშვისთვის ეს რთული გასააზრებელია, არსებობს კონკრეტული ფაზები. მაგალითად, ჯერ გავმიჯნოთ საწოლი სხვადასხვა ფერის თეთრეულით, გამოვყოთ ბალიშებით. განვცალკევდეთ ბავშვისგან თანდათან. ეს საკითხი კიდევ უფრო საფრთხილოა, თუკი იმავე საწოლში ბავშვთან და დედასთან ერთად მამაც იძინებს.
_ როგორი უნდა იყოს მშობლის რეაქცია ბავშვის მიერ გამოხატულ არასწორ საქციელზე _ მკაცრი და ხისტი თუ დამთმობი და ლოიალური?
_ მკაცრი არა, არამედ მტკიცე. “ეს არ შეიძლება” – ჩავანაცვლოთ ფრაზით _ “მე არ მომწონს”. მშობელმა მას აუცილებლად უნდა შესთავაზოს სხვა ალტერნატივა _ ტუჩის ან მკერდის გარდა სად შეიძლება აკოცოს ბავშვმა. კარგი იქნება, თუ მშობელი სიყვარულს ჩახუტებით ან მძლავრი კოცნით გამოხატავს. ხოლო კოცნის შემდეგ ემოციებს რაიმე გემოს შეადარებს. მაგალითად, თუკი მშობელი ეტყვის ბავშვს, რომ ლოყაზე კოცნა ძალიან სასიამოვნო იყო და აქვე დაუკონკრეტებს, რომ ეს გემრიელი ვაშლის ჭამას ჰგავდა, მისი ქცევის მნიშვნელობა მისთვის უფრო ცხადი და მეტყველი გახდება… მნიშვნელოვანია, ადგილი არ ჰქონდეს ბავშვის შერცხვენას. იმ მომენტში კი, როცა ბავშვი ცდილობს დედას ტუჩზე ან მკერდზე შეეხოს, მშობელმა ყურადღება სხვა რამეზე უნდა გადაატანინოს. მართებულია, თუკი ბავშვს ხელში დააჭერინებს რაიმე ნივთს, რომელიც მას ყურადღებასაც გადაატანინებს და ხელიც დაკავებული ექნება. კარგი იქნება, თუ მშობელი ბავშვს ზურგით დაისვამს ისე, რომ შემობრუნება ნაკლებად შეძლოს. ასევე, სასურველია, ზოგადად, დედის მკერდი დაფარული იყოს, რომ ბავშვის ინტერესი კიდევ უფრო არ გამოიწვიოს. დედა უნდა ეცადოს არ შეეხოს ბავშვს მკერდით მექანიკურად და არ ჩაიცვას, გაიხადოს ან გაშიშვლდეს ბავშვის თანდასწრებით. _ არსებობს მოსაზრება, თითქოს, თუკი მშობელი ბავშვს ტუჩზე კოცნას, მკერდზე შეხებას ან მსგავსი ტიპის საქციელს მკაცრად აუკრძალავს, შესაძლებელია, მსგავსი მიდგომა, სამომავლოდ, უკვე მოზრდილის საპირისპირო სქესთან ურთიერთობისას კონკრეტულ კომპლექსებში გამოვლინდეს… _ სწორედ ამიტომ გავუსვი ხაზი, რომ უნდა ვთქვათ “მე არ მომწონს”, რაც არ ნიშნავს, რომ არავის არ მოსწონს… მცირე ასაკში განმარტებასაც ვერ მივაწვდით, რომ ასეთი ქცევა სხვა მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებთან არის შესაძლებელი. ამიტომ, საკითხს დავტოვებთ ღიად და ამის შესახებ ის პასუხებს ნელ-ნელა და უმტკივნეულოდ მიიღებს, თუნდაც, ზღაპრებიდან, მულტფილმებიდან, სადაც კონკიას, მძინარე მზეთუნახავს პრინცი აკოცებს… მსგავსი წყაროებით ის საჭირო ინფორმაციას ეტაპობრივად შეივსებს. _
რა შემთხვევაში ხდება აუცილებელი მშობლისა და შვილის ურთიერთობაში ფსიქოლოგის ჩართვა?
_ აუცილებელია დავიცვათ ე.წ. ჰიგიენა გაჯეტებთან მიმართებით. უნდა განვსაზღვროთ და მკაცრად გავაკონტროლოთ რა უნდა ნახოს და რის ნახვას უნდა მოვარიდოთ პატარა. “ვერ გაიგებს” და “ვერ მიხვდება” არ არის არგუმენტი. შესაძლებელია, შინაარსობრივად ვერ გაიგოს, მაგრამ მიბაძვით გაიმეორებს. ბავშვის განვითარების პროცესში მიბაძვა ერთ-ერთი ძლიერი გამოვლინებაა. საერთოდ, ბავშვი იღებს ინფორმაციას, “გადაამუშავებს” და ავიწყდება… მას შემდეგ, რაც ავუხსნით, ვაჩვენებთ, ვაკონტროლებთ, რომ არასასურველი არაფერი ნახოს, რომ აღარ მიიღოს არასასურველი ინფორმაცია და თუკი ორი კვირის მანძილზე ის “გადამუშავებას” მაინც ვერ მოახერხებს, ვერ დაივიწყებს და კიდევ უფრო მეტ ინტერესს გამომჟღავნებს ამა თუ იმ ქცევის ან თამაშის მიმართ, მაშინ სჯობს, მშობელმა კონსულტაცია ფსიქოლოგთან გაიაროს. ნებისმიერი ბავშვის ცხოვრებაში არის შემთხვევები, როცა ინფორმაციას, ასაკთან შედარებით, ადრე იღებენ. თუ ამის მიღება ისე მოხდა, რომ ბავშვმა ეს ინფორმაცია არ გადაიტანა ქცევაში, არ შეეცვალა ხასიათი _ მაშინ სპეციალისტის ჩართვა საჭირო არაა. მაგრამ თუკი სახეზეა ქცევის, ხასიათის, ადამიანებთან დამოკიდებულების შეცვლა, სასურველია ფსიქოლოგთან კონსულტაციის ფარგლებში გაირკვეს რა იყო კონკრეტული ქცევის განმაპირობებელი მიზეზი და მშობელს სათანადო რეკომენდაციები მიეცეს.
