რევაზ ცქვიტინიძე ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ასკანაში 1953 წელს დაიბადა. სკოლაც აქვე დაამთავრა და ფოტო და კინოხელოვნების უსაზღვროდ მოყვარემ, თავიდან ფოტომოყვარულად მუშაობა დაიწყო.
მოგვიანებით, როცა სამხედრო სამსახური მოიხადა, მოსკოვში, ფოტოხელოვნების უმაღლეს სასწავლებელში ჩააბარა გამოცდები _ დაუსწრებელ განყოფილებაზე სწავლობდა. შემოქმედებითი შრომის თუ რა გზა გაიარა, ცოტა ქვემოთ გიამბობთ. დღეისთვის კი მის შემოქმედებით არქივში, მარტო საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის საინფორმაციო პროგრამაში (“მოამბე”) მუშაობისას გადაღებული 12 წლის სრული არქივია. აქ არის გურიის რეგიონში მომხდარი ყველა მოვლენის უტყუარი ფაქტების ამსახველი კადრები. როგორც თავად ამბობს, გადაღებული მასალებიდან, მხოლოდ 3-5-წუთიანი სიუჟეტი თუ გადაიცემოდა, დანარჩენს კი, როგორც წესი, თვითონ ინახავდა. გარდა ამისა, უამრავი ფოტომასალა (ბუნება, ადამიანები, ცხოველები, მოვლენები, შემოქმედებითი ღონისძიებები, ისტორიული ფაქტები, ზოგჯერ რომ უმნიშვნელო გვგონია), საგანგებოდ შენახული და დაცულია მის არქივში…
თუმცა, ეს დღეც დადგა, როცა რევაზ ცქვიტინიძე, ოპერატორობას და აქტიურ ფოტოჟურნალისტიკას ჩამოშორდა. ერთი შეხედვით რიგითი ასკანელი, ხალხური ტიპაჟი, თავის უნიკალურ არქივს ვეღარ პატრონობს ძველებურად. სურს კი ის არ დაიკარგოს, დაეხმარონ მის შენარჩუნებასა და მომავალი თაობისთვის შენარჩუნებაში, ზოგჯერ ბრაზობს კიდეც: “არც მე ვჭირდები არავის და არც ჩემი ასე შენახული და ნალოლიავები მნიშვნელოვანი არქივი. გადავყრი წყალში და იქნებ, გადავყვე…”
ამ სიტყვების შემდეგ, როგორც თავად გვეუბნება, შესაბამისი სფეროს ერთმა თანამშრომელმა, საჯარო მოხელემ, ოზურგეთის მერიაში უთხრა, “თუ გინდა, გადაყარე წყალში შენი ნამუშევრებია და შენი უფლებააო”.
დღეს, როცა ასე ბევრს საუბრობენ ადამიანის ფსიქოლოგიურ მომენტებზე, ასეთი გულგრილი ფრაზის მოსმენა, შესაძლოა, მართლა გახდეს ცუდი შედეგის მომტანი.
_ ჩემ გულისტკივილზე როცა ვსაუბრობ, ბევრი ადამიანი გულისყურით მისმენს. გურიის საჯარო მოხელეებიდან, გუბერნიის თანამშრომელი, ლიკა ღლონტი შეწუხდა, შევეცოდე. რაღაც მოვიფიქროთო, მითხრა. რა უნდა მოვიფიქრო? ერთ-ერთ ა(ა)იპ-ში ვიყავი დასაქმებული და გამათავისუფლეს. ამ არქივის მოვლის ხალისიც დამიკარგეს. გული მტკივა, რამდენი ნაშრომი მაქვს. ეს მხოლოდ ჩემი საკუთრებაა?! რას არ ნახავთ აქ. ხომ შეიძლება სადმე ამ ყველაფრისთვის ადგილი მოიძებნოს? _ გვეუბნება ცქვიტინიძე და გვაჩვენებს ასობით ფოტო თუ ვიდეომასალას, რომელიც მართლაც არის სერიოზული ვიზუალის და ინფორმაციის მატარებელი.
რევაზ ცქვიტინიძემ, როგორც თავად გვიამბობს, ცხრა აპრილის მოვლენების შემდეგ, მოსკოვში წასვლა და უმაღლესი ფოტოხელოვნების სასწავლებლის დასრულება ვეღარ შეძლო. თუმცა, შემოქმედებითი მუშაობა ერთი დღითაც არ შეუწყვეტია. ფოტომოყვარულის კამერა მუდამ ხელში ეჭირა. თავდაპირველად სოფელ ასკანის კლუბის გამგედ დაიწყო მუშაობა. იყო ყველა ცოცხალი ღონისძიების ფოტომემატიანე. მოგვიანებით, სამუშაოდ გურიის ტელევიზიაში გადავიდა. ერთ-ერთი შემოქმედებითი მივლინების დროს, თბილისში რეჟისორი თემურ ფაფერაშვილი გაიცნო, რომელიც შემდეგ გურიის ტელევიზიაში გამოყვა ჯგუფს. კარგა ხანს მუშაობდა ფაფერაშვილი აქ, თავისი საქმის უზადოდ მოყვარე და პროფესიონალი კაცი და არაერთხელ უთქვამს, ცქვიტინიძის პეიზაჟები ბევრი ხელოვანის ნამუშევარს არ ჩამოუვარდებაო.
როცა ახალგაზრდებმა ტურისტული კლუბი _ “გურიის მთები” დააარსეს, რევაზ ცქვიტინიძე, ამ ჯგუფის უამრავი მარშრუტის ფოტო მემატიანე გახდა რეგიონში. შემდეგ კი საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის, საინფორმაციო პროგრამა “მოამბის” ოპერატორად დაიწყო მუშაობა და 12 წლის მანძილზე, არ მომხდარა ფაქტი და მოვლენა გურიაში, მის ვიდეოკამერას რომ არ დაეფიქსირებინოს.
გურიის რეგიონის აღნიშნული წლების უტყუარი ვიდეო არქივი, მართლაც არაა დასაკარგი და რეზო ცქვიტინიძე სწორედ ამიტომ ითხოვს ყურადღებას. არადა, კაცმა რომ თქვას, მას იქეთ უნდა აქცევდნენ ყურადღებას, როგორც მხარის საინტერესო და უტყუარ მემატიანეს.
სოფელ ასკანაში, საკუთარ სახლში, რევაზ ცქვიტინიძეს პირველ სართულზე უამრავი ფოტო მასალის ღია საგამოფენო სივრცე აქვს მოწყობილი. თუმცა, ბევრად მეტი სკივრებში, სხვადასხვა ყუთებსა თუ საქაღალდეებშია ჩალაგებული.
რეზო ცქვიტინიძეს შინ ათიოდე მიუსაფარი ძაღლიც ჰყავს.
ხშირად, როცა ძაღლები ფოტოგალერეის ოთახში შემოდიან და ბატონი რეზო მათ სახალისო ფოტოებს უღებს, ხუმრობს, “დრო იყო, უამრავ გამოფენებს ვაწყობდი. არა ერთ კონკურსში გამიმარჯვია, ახლა კი, ესენი არიან ჩემი მაყურებელ-დამთვალიერებლებიო”.
ბატონ რეზოს თავის ფოტოგალერეაში ერთი ძაღლის ორი ფოტო აქვს, 17-წლიანი სხვაობით…
_ ტურისტული კლუბის, “გურიის მთების” ახალგაზრდული ჯგუფი დიდი ხნის წინ ყაზბეგში წავედით, ალპინიადაზე. ურთულეს მეტეოროლოგიურ პირობებში გაგვიძღვა თამაზ ბაქანიძე მწვერვალისკენ. უფრო წინ კი, ერთი ძაღლი ყოჩაღად მიგვიძღვებოდა. როგორც მერე გავიგეთ, მიუსაფარი ყოფილა. თურმე ყველა მთამსვლელ ჯგუფს ასე მიუძღვებოდა წინ. როცა უკან ვბრუნდებოდით, ძაღლი, თვალთახედვიდან გაქრა. მოგვიანებით წკმუტუნი გაიგეს თურმე სხვა ჯგუფის წევრებმა. ყინულის ნაპრალში ჩავარდნილიყო. სასწრაფოდ ჩაეშვა თოკით ერთ-ერთი და ძაღლი ამოიყვანეს. ამის შემდეგ მას “ნაპრალა” დაარქვეს. მთელი ღამე უბრძოლია, ამოსვლას ცდილობდა თურმე, ყინულის კედლები ნაფხაჭნი იყო. რომ გაჩერებულიყო, გაიყინებოდაო. დიდი ხნის, 17 წლის შემდეგ, კვლავ ვიყავით ყაზბეგში და “ნაპრალა” ისევ იქ დაგვხვდა. ცოტა დაუძლურებული, მობერებულიც, თუმცა, ისევ მხნედ და ერთგულად მდგარი ყველა მომსვლელი ჯგუფის წინ… _ ცრემლს ვეღარ იკავებს ბატონი რეზო. თან დასძენს, “დღეს მე და “ნაპრალა” არავის ვჭირდებითო. ამიტომ ერთმანეთს ვაშველებთ ხელს… შინ უამრავი “ნაპრალა” მყავს და ასე გაგვაქვს წუთისოფელიო…
რეზო ცქვიტინიძის შემოქმედებითი მუშაობის პერიოდში დაგროვებული ფოტო თუ ვიდეომასალებს, ასევე, ერთვის ისეთი დოკუმენტური ეპიზოდების ბევრი ფოტო, როგორიცაა ჩაის გაშენების დასაწყისი გურიაში. ასეთი მასალები მან, როგორც მოხალისემ, სოფელ-სოფელ შეაგროვა და თავის არქივს მიამატა. ასევე, აქ უხვად არის ვიდეოკადრები, მოყვარულის პოზიციიდან დანახული, სადაც ვნახულობთ საინტერესო, ამაგდარი, ასაკოვანი ადამიანების ნაამბობ ისტორიულ, ფოლკლორულ თუ პრობლემურ თემებზე ჩაწერილ საუბრებს.
რეზო ცქვიტინიძე დაუღალავად გვიამბობს უამრავ ფაქტზე, რომლის გადაღებაც თავად უხდებოდა და რომელსაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა გურიის რეგიონის განვითარების ყველა ეტაპზე:
_ მახსოვს, ბაქო-ჯეიჰანის ნავთობსადენი ხაზის მშენებლობა იწყებოდა. ბაქოს დელეგაცია, ალიევი, თბილისიდან შევარდნაძე, საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლები ერთად ჩამოვიდნენ. ვაკვირდებოდი, როგორ ნაბიჯ-ნაბიჯ, ბალახ-ბალახ ადგამდნენ მიწას ფეხს. თითქოს მდგრადობას უმოწმებდნენ. ეს ხდებოდა იქ, სადაც ახლა სუფსის ტერმინალად წოდებული ლოკაციაა. უზარმაზარი ავზები რომ დგას. მარტო ამ მოვლენის ირგვლივ, ვერ დათვლი, იმდენი ფოტო და ვიდეო მასალა გადავიღე მაშინ. ეთერი მხოლოდ რამდენიმეწუთიან სიუჟეტს ეთმობოდა. დანარჩენ დოკუმენტაციას საგანგებოდ ვინახავდი. ზოგადად კი, მთელი ჩემი მრავალწლიანი მუშაობის მანძილზე, ფოტო და ვიდეოხელოვნების საქმეში თუკი რამ ვაკეთე, მუდამ გულისხმიერებით და სიყვარულით ვიყავი შთაგონებული. თან ერთ კადრსაც არ ვკარგავდი, ისე ვაგროვებდი… ეს არქივი ახლა რატომ არაა საჭირო, როგორც ისტორიული, საინტერესო მასალა? მართლა მენანება… ესეც და საკუთარი თავიც. მე ხომ ჯერ ასაკის სიმძიმე არ მიგრძვნია და კვლავ მუშაობის სურვილი გამაჩნია, _ აშკარა ტკივილი იგრძნობა მის ხმაში.
კიდევ ერთხელ ხაზგასმით აღვნიშნავთ, რომ ჩვენს კოლეგას, რევაზ ცქვიტინიძეს, რომელიც პერიოდულად “გურია ნიუსთანაც” თანამშრომლობდა, თანადგომა სჭირდება და არა მიზერულ ხელფასიანი სამსახურიდანაც კი კარისკენ მითითება.
საინფორმაციო პროგრამის მრავალწლიანი არქივის, უამრავი ფოტომასალის, რომელიც არა ერთ გამოფენაზე წარმატებით იყო წარდგენილი, ასევე გურიაში გამართული შრომითი თუ შემოქმედებითი ღონისძიებების ამსახველი ფოტოსიმდიდრის თავმოყრა, მომავალი თაობისთვის, საქმისთვის საჭიროა და ერთი ადამიანის შესაძლებლობებს ამის გაკეთება აღემატება. მას დახმარება, დაფასება და სათანადო ადგილის თუ სივრცის მიჩნევა სჭირდება. სად იქნება ეს სივრცე, მუზეუმში, ბიბლიოთეკაში თუ სხვა კონკრეტულ ადგილზე, ამის გადაწყვეტა საჯარო სამსახურის შესაბამისი სფეროს მოხელეებს უფრო ხელეწიფებათ.
_ მე ვიცნობ ამ ნიჭიერ კაცს. ვიცი მისი დაუღალავი, ხანგრძლივი მუშაობის შესახებ. თუმცა, რა ვიცი, ვისთან იყო. პირადად ჩემთან არ მოსულა. რა თქმა უნდა, ყურადღებას მივაქცევთ. უნდა მობრძანდეს და რაც შესაძლებელია, გაკეთდება. ვიმეორებ, მას ჩვენი სამსახურისთვის არ მოუმართავს, _ განაცხადა “გურია ნიუსთან” ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის განათლებისა და კულტურის სამსახურის უფროსმა ლალი სიჭინავამ.
ავტორი
