ისტორია ასე იწყება – გასულ საუკუნეში, ჩოხატაურის სოფელ შუა სურებიდან, პირველ მსოფლიო ომში ერთი გურული ბიჭი, თეოფილე შათირიშვილი წავიდა. დაზუსტებული მონაცემები, ეს მოხალისედ წასვლა იყო თუ მოკავშირეთა ძალებში მყოფი რუსეთის იმპერიიდან რიგითი ჯარისკაცის ომში წასვლა, არ მოიპოვება. შთამომავლების მოყოლილი ამბის მიხედვით, რასაც არაერთი თანასოფლელიც ადასტურებს, ომის პერიოდში თეოფილე შათირიშვილი ტყვედ ჩავარდნილა. ომის დასრულებამდე ის ჩეხოსლოვაკიაში, ქალაქ ბრნოსთან ახლოს, რაკვიცაში, ერთ-ერთი მკვიდრის იაკობ მახაჩის ოჯახში მოსამსახურედ გაუმწესებიათ. დროთა განმავლობაში, ოჯახის წევრებთან კარგი ურთიერთობა დამყარებულა, მასპინძლის ქალიშვილს ტერეზა მახაჩსა და თეოფილე შათირიშვილს ერთმანეთი შეყვარებიათ და დაქორწინებულან. იქ საკუთარი ხელით აშენებული სახლიც ჰქონია, რომელიც საქართველოში წამოსვლის დროს, როცა ერთი ქალიშვილი ანა სამი წლის ყოფილა, გაუყიდია. ასე დაბრუნებულა შუა სურებში თეოფილე შათირიშვილი, სადაც მამაპაპურ ცხოვრებას შედგომია, შეძენია კიდევ ერთი ქალიშვილი _ თამარი და ისე, როგორც ზღაპარშია, ცხოვრობდნენ ბედნიერად.
მოულოდნელად მომხდარა ტრაგედია _ თეოფილეს გარდაცვალებას დაურღვევია ეს მყუდროება. ის ხიდან ჩამოვარდნილა, რაც სიკვდილით დასრულებულა. მარტო დარჩენილ ჩეხ ქალბატონს, რომელმაც ქართული ენა არ იცოდა, შვილების ობლად გაზრდა მოუხდა. შვილების გადმოცემით, ის ხშირად ითხოვდა, თურმე, საბჭოთა მთავრობისგან, მიეცათ ჩეხოსლოვაკიაში წასვლის უფლება. თუმცა, პასუხად ისმოდა, რომ ეს შესაძლებელი იყო მხოლოდ შვილების გარეშე. ასე გაზარდა შვილები ქართველების რძალმა ჩეხმა ქალბატონმა, რომელმაც 90 წელი იცოცხლა და იქვე, სოფელ შუა სურებშია დაკრძალული. ჩეხი გოგონასა და გურული ტყვე ბიჭის სიყვარულის ისტორიამ, არათუ შვილების, ანას და თამარის შთამომავლების ხსოვნაშიც დაიკავა ადგილი და სოფელ სურებშიც ლეგენდასავით დარჩა.
დღეისთვის, ანას და თამარის შთამომავლები გურიაში _ ჩოხატაურსა და ოზურგეთში და თბილისში ცხოვრობენ. დიდი ბებიის ჩეხ ნათესავებთან დაკავშირების სურვილი არაერთხელ ჰქონდათ, რაც გასული წლის ივნისში აუხდათ.
როგორც თეოფილე შათირიშვილის შვილთაშვილი თეა ბარამიძე და შვილიშვილი შაქრო კალანდაძე გვიამბობენ, გასულ წელს , ჩეხოსლოვაკიაში მცხოვრები ქართველი ექიმის, გვანცა ხარაიშვილის დახმარებით მიაკვლიეს დიდი ბებიის, ტერეზა მახაჩის ძმის შვილიშვილებს.
„ეს იყო უდიდესი ემოცია. ჩვენგან გაგზავნილი ინფორმაცია, რომელიც გვანცა ხარაიშვილმა მიიტანა სოფელ რაკვიცეში (ბრჟეცლავის რაიონი), მალე რადიოთი გადასცეს. პასუხს დიდხანს არ დაუგვიანია. გაგვაგებინეს, რომ დიდი ბებიას, ტერეზა მახაჩის ძმის შვილიშვილები იქ ცხოვრობდნენ და ჩვენი შეხმიანება მათაც ემოციით მიიღეს. მიგვიწვიეს ჩეხეთში. შთამომავლები: სულიკო ბარამიძე, მზია მემანიშვილი, ნინო ბარამიძე, ია ჯიბუტი, სალომე სრესელი და მე შარშან, ივნისში ჩავედით ჩვენს ჩეხ ნათესავებთან. ისეთი სითბო, რაც ჩვენ იქ დაგვხვდა, საქართველოში არსად მინახავს და მიგრძნია. არ ვიცი, იქნებ, მეჩვენება… იქნებ, ეს დიდი სიხარულითა და ტკივილით ნასაზრდოები ემოციაა, მაგრამ ნამდვილად ასეა“, _ გვეუბნება თეა ბარამიძე, რომელიც ამჟამად თბილისში ცხოვრობს და მოღვაწეობს.
შეპირებისამებრ, ჩეხი ნათესავები ტერეზა მახაჩის ძმის შვილიშვილები, სამი და: მილენა ზლამანოვა, იაროსლავა იასინკოვა და მარია იურეჩკოვა მეუღლესთან, ოლდრიჟ იურეჩკასთან ერთად საქართველოს, ჯერ თბილისს და მერე კი გურიას ესტუმრნენ.
თეოფილე შათირიშვილის შვილიშვილი შაქრო კალანდაძე ახლა 70 წლისაა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაგომარში ცხოვრობს. სწორედ ის გვეწვია „გურია ნიუსის“ რედაქციაში:
_ დღეს ჩემს უნახავ ჩეხ ბიძაშვილის შვილებს ველოდები და გვესტუმრეთ, მინდა, ქვეყანამ იცოდეს, რომ საუკუნეზე მეტი ხნის წინ დაწყებული ორი ეროვნების ადამიანის სიყვარული, რომელმაც ტყვეობაში ჰპოვა დასაბამი და თავისუფლებაში დასასრულის გარეშე გრძელდება, ხელახალ სიცოცხლეს იწყებს, _ გვეუბნება ის და მისი მეუღლე, ასმათ გოგოძე განაგრძობს, _ „ემოციას ვერ მალავს, დღეს ჩვენი სტუმრები არიან ჩეხი ნათესავები. ასეთ რამეს ხშირად მხოლოდ ზღაპარში წაიკითხავ. ბედნიერი ვარ, რომ ჩვენს ცხოვრებაშიც მოხდა ზღაპრული ამბავი, რასაც, დარწმუნებული ვართ, შვილთაშვილებიც მოუყვებიან ერთმანეთს“…
დებმა, მილენამ, მარიამ და იაროსლავამ ცრემლებით უფრო მეტი თქვეს, მასპინძლებს კი საჩუქრად ჩეხური სუვენირები და ლუდი გადასცეს. გაიხსენეს თუ რამ გაეგონათ დიდი ბებია-ბაბუების შესახებ და განახლებული ურთიერთობის განმტკიცებისკენ მოუწოდეს ერთმანეთს. სტუმრებს ძალიან გაუხარდათ თეოფილე შათირიშვილისა და ტერეზა მახაჩის ერთადერთი, ოდნავ გახუნებული ფოტოსურათის ნახვა.
სტუმარ-მასპინძლების _ ბიძაშვილ-მამიდაშვილების შვილიშვილების მოდგმა, ჩეხეთსა და საქართველოში აპირებენ გააგრძელონ ის ურთიერთობა, რასაც, მათივე თქმით, კაცთა მოდგმის ენაზე, უსასრულო სიყვარული ჰქვია და რომელსაც, ვერ აბრკოლებს ვერც ენობრივი, ვერც ეროვნული და ვერც ტერიტორიული ბარიერი.
