“ურთიერთპატივისცემისა და ურთიერთგაგების საუკეთესო ნიმუში” _ შალვა მახარაძის მოგონებებიდან

სიკვდილამდე რამდენიმე წლით ადრე მამაჩემმა შალვა მახარაძემ რამდენიმე გვერდიანი ნარკვევი გამოსცა, რომელიც ეხებოდა მის მშობლიურ სოფელს ნაღობილევს.

,,შევეცდები აღვწერო სოფელ ნაღობილევის მკვიდრთა და წინაპართა საქმიანობა, რომლის მომსწრე თავად ვიყავი ან მსმენია მშობლების, მეზობლების და საერთოდ ჩვენი სოფლის მკვიდრთაგან.

ჩვენს სოფელში და გურიაში შეძლებისდაგვარად ჰყავდათ ხარები, კარგად გაწყობილი ურემი, კავი, რომელიც შემდეგ შეცვალა რკინის გუთანმა. ფარცხი (ჩელტი) და სხვა ყოველგვარი ხელსაწყოები და ნივთები, რაც საჭირო იყო სოფლის მეურნეობისათვის. ჰყავდათ ძროხები, თხები, ღორები, ინდაურები, ბატები, იხვები. მოჰყავდათ სიმინდი, სოიო, ბრინჯი, ლობიო, ღომი ცერცვი, ხაპი, ცოცხი და ასევე ყოველგვარი ბოსტნეული და ბახჩეული. შემდეგ შემოვიდა ჩაისა და ციტრუსების კულტურები, ხილეულიდან აშენებდნენ ნაცარა ვაშლს, დემირა ვაშლს, მსხალს, ატამს. მიკადოს და სხვა ხილს, მოჰყავდათ თხილი.

სახლის ეზოში გაკეთებული ჰქონდათ ჭა, თუ ოჯახს არ გააჩნდა ასეთი, წყალს იღებდნენ მეზობლის ჭიდან.

მიწაში ჩაფლული ჰქონდათ ჭურები (ქვევრები), რასაც, ძირითადად, იყენებდნენ ხილის, ჭაჭისა და ანწლის ჩასაყრელად შემდგომ ოტკის (რუსული სიტყვიდან водка ) – არყის გამოხდის მიზნით. გააჩნდათ არყის სახდელი ხელსაწყო. საკარმიდამოში ჰქონდათ პატარა ტყე აკაციის, რცხილის თუ სხვა ხეების. ჰქონდათ ვენახი, ხეებზე გაშენებული ადესა, აგრეთვე ცოლიკაური, ციცქა და აგრეთვე ე.წ. დაბალი ვენახი (ნოეს ყურძენი).

ყველა გურულს ჰქონდა საცხოვრებელი სახლი. ამის გარდა სამზარეულო სახლი (იგივე ქუხნა), რომლის შუა ადგილას დადგმული იყო კერია და ინთებოდა შუა ცეცხლი.

კერიის თავზე გაკეთებული იყო ხის სამაგრები, სადაც იფუტებოდა (იბოლებოდა) ღორის ხორცი. სახლის სხვენში ინახავდნენ ახლადდაკრეფილ თხილს, რომელიც შეიბოლებოდა და უაღრესად გემრიელი იყო.

სამზარეულო სახლის უკან მიდგმული იყო საქონლის საზამთრო სადგომი (გურიაში ახორს უძახიან), სადაც ცალ-ცალკე თვასდებოდა საქონელი, რომლისთვისაც ძირითად საკვებად იყენებდნენ თივას, სიმინდის ჩალასა და სოიოს. ჰქონდათ საქონლის საზაფხულო სადგომი (ჩიხი), სადაც შერეკავდნენ საქონელს და ჩიხი იმდენად სრული იყო, რომ პირუტყვს ცალ-ცალკე დაბმა არ სჭირდებოდა.

ეზოში ჰქონდათ სასიმინდე (ნალია), ზოგს რამდენიმე, სადაც სიმინდს ინახავდნენ. სოფლის გლეხობას ნალია აგრეთვე ჰქონდა ეზოს გარეთ, იქ სადაც სიმინდი მოჰყავდა და მოყვანილ სიმინდს მარტის თვემდე ადგილზე ინახავდნენ. სასიმინდეს დაკეტვა არ სჭირდებოდა, არავის აზრად არ მოუვიდოდა მისი მოპარვა (სხვათაშორის, ჩემმა ძმამ ბაბუაჩვენის ნალია დაშალა და თბილისში ჩამოიტანა. ახლა ის ბაგების ეზოში დგას-ი.მ.).

ჰქონდათ და ზოგიერთს ამჟამადაც აქვს კოპიტის ხის სქელი ძელებისაგან აშენებული პროდუქტების შესანახი სათავსო  ბეღელი, რომელშიც ვერ შედიოდნენ მღრღნელები. ხშირად ბეღლის წინ დახურულ ადგილას გაკეთებული ჰქონდათ ჩამური, რომლითაც ცეხვავდნენ (კანს აცლიდნენ) ბრინჯს და ღომს.

საკალანდო ღორს ასუქებდნენ ისე, რომ საღორედან გარეთ არ უშვებდნენ (მოძრაობის დროს ღორი კარგად არ სუქდებაო). ასევე სპეციალურად წნელით დამზადებულ სადგომში (გურულად გორძღოში) ამწყვევდნენ ფრინველებს და იმდენ საკვებს აძლევდნენ, რამდენის ჭამაც შეეძლო. ინდაურს აყლაპებდნენ გარჩეულ ნიგოზს, რათა მას ჰქონოდა ყვითელი და სასიამოვნო ხორცი. როცა ღორს დაკლავდნენ, მის ხორცს აწყობდნენ ხის დიდ კასრში, სადაც ჩასხმული იყო მარილიანი წყალი. დაახლოებით სამი კვირის შემდეგ როცა ხორცს ამოიღბდნენ და დაჰკიდებდნენ ქუხნის შუა ცეცხლის თავზე მოწყობილ საკიდზე, ხორცი ნელ-ნელა იფუტებოდა და საუკეთესო გემოსი ხდებოდა. ღორის მუცლის ქონს ადნობდნენ, მოათავსებდნენ ქილებში და ის კარაქის მაგივრობას სწევდა.

მოკრეფილ ხილს ინახავდნენ საცხოვრებელი სახლის სხვენში (ჭერსა და სახურავს შუა), ხოლო ციტრუსებს ინახავდნენ ბეღელში თივიან ყუთში.

მაღალ ხეებზე გაშვებულ ყურძნის მოსაკრეფად ჰქონდათ აგრეთვე გოდორი (გიდელი) და სხვა საჭირო ნივთები. გააჩნდათ ღვინის დასაწურად საწნახელი.

დიასახლისები ამზადებდნენ გურულ ცხარე და გემრიელ კერძებს. ჭადს, პურსა და ხაჭაპურს აცხობდნენ ქვის კეცზე. ამზადებდნენ გემრიელ ღომსა და საცივს…

ჩვენი სოფლის მცხოვრებთ ერთმანეთთან ჰქონდათ კარგი, ჯანსაღი ურთიერთობა, არ იყო ქურდობა, არ იკეტებოდა სახლის კარები.

მახსენდება ერთი შემთხვევა. დაახლოებით, 1935-36 წლებში ჩვენს სოფელში გაჰყავდათ მოასფალტებული გზა, რომლითაც ქ. ოზურგეთი  მოკლე მანძილით უკავშირდებოდა სოფელ ნატანებს ჩვენი სოფლის გავლით. კოლმეურნეობის გამგეობის გადაწყვეტილებით, მამაჩემი კირილე დანიშნული იყო ბრიგადირად გზის მშენებლობაზე. ერთხელ სადილის დროს მამაჩემს სახლში მოჰყვა რამდენიმე კაცი. დედაჩემი მათ არ ელოდა და გამოცხობილი ჰქონდა მხოლოდ ერთი კეცი ჭადი, რაც, რა თქმა უნდა, სტუმრებისათვის საკმარისი არ იყო. დრო კი არ ითმენდა. ჩვენს მეზობლად მარცხენა მხარეს ცხოვრობდა ლავრენტი მახარაძის, ხოლო მარჯვნივ გრიგოლ გობრონიძის ოჯახი. მამა გადავიდა მათთან გამომცხვარი ჭადის მოსატანად. სახლში არავინ დახვდა, გამომცხვარი ჭადი კი ქვის კეცზე იდო. მამაჩემმა აიღო ჭადი და სტუმრებს გაუმასპინძლდა. ამის გამო მეზობელს არანაირი წყენა არ გამოუთქვამს. ეს იყო მეზობლობის ურთიერთპატივისცემისა და ურთიერთგაგების საუკეთესო ნიმუში…”