ბევრ ამერიკულ ფილმში ეპიზოდურ ან სულაც მცირე როლებში ისეთი სახასიათო მსახიობები მონაწილეობენ, რომლებიც თავისი თამაშით დიდ ზემოქმედებას ახდენენ მაყურებელზე, ან კიდევ სულაც ჩრდილავენ მთავარი როლების შემსრულებელებს. თუმცა, ხშირად აუდიტორიამ მათი გვარ-სახელიც კი არ იცის.
ერთი ასეთი მსახიობი იტალიური წარმოშობის ამერიკელი ჯონ კაზალი იყო. თავისი ხანმოკლე სიცოცხლის მანძილზე მან ხუთ ფილმში _ ხუთ შედევრში მოასწრო თამაში: ,,ნათლია”, ,,საუბარი”, ,,ნათლია 2”, ,,თაკარა შუადღე” და ,,ირმებზე მონადირე”. მისი კარიერა აღმავლობას განიცდიდა, მაგრამ 1978 წლის 12 მარტს იგი 42 წლის ასაკში კიბოსაგან გარდაიცვალა. მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ ალაპარაკდნენ კინოკრიტიკოსები მისი სამსახიობო ოსტატობის შესახებ, მაგრამ უკვე ძალიან გვიან იყო. ,,ერთადერთი, რაც ჩემი სიცოცხლის მანძილზე მინდოდა გამეკეთებინა, ეს ჯონთან ერთად თამაში იყო” _ ამბობდა მის შესახებ ალ პაჩინო.
ჩვენი მაყურებლისათვის ის, პირველ რიგში, ცნობილია ფრედოს როლით ფილმიდან ნათლია. კაზალიმ კორლეონეს სამი ძმიდან ყველაზე სუსტი და გულჩათხრობილი შუათანა ძმა განასახიერა. მაგრამ ფრედო ისეთი შინაგანი ენერგიით იყო დამუხტული, რომ იგი მაყურებელთა მხრიდან სიმპატიას თუ არა, შეცოდებას მაინც იწვევდა. მისი ნახევარმთვარის მსგავსი თმის ვარცხნილობა, სევდიანი შავი თვალები ხელს უწყობდა, რათა იგი უკანა პლანზე გადასულიყო და ადგილი დაეთმო ჰაბიტუსით უფრო მომგებიან ალ პაჩინოს, ჯეიმს ქაანს და რობერთ დე ნიროს. ალბათ, ამიტომაც აკადემია მის დახვეწილ და გულშიჩამწვდომ თამაშს ნაკლებ ყურადღებას აქცევდა.
ჯონ კაზალი დაიბადა ბოსტონში 1935 წლის 12 აგვისტოს. იგი სწავლობდა დრამატულ ხელოვნებას ობერლინის კოლეჯსა და ბოსტონის უნივერსიტეტში. შემდეგ იგი ნიუ_იორკში გადაბარგდა, სადაც შეხვდა და დაუმეგობრდა დამწყებ მსახიობს ალ პაჩინოს. ,,როდესაც ჯონს პირველად შევხვდი _ იხსენებდა პაჩინო _ მაშინათვე თვალში მეცა მისი საინტერესო სახე. ყველა მის გარშემო ტრიალებდა, რადგან მას ჰქონდა საკუთარი თავის მიწოდების განსაკუთრებული ნიჭი”. ისინი ერთხანს ერთად ცხოვრობდნენ საერთო საცხოვრებელში, ერთდროულად მიიღეს როლები იზრაელ ჰოროვიცის სპექტაკლში ,,ინდიელს ბრონქსში უნდა”. ბრწყინვალე თამაშისთვის ორივემ ობის პრემია მიიღო (ობი _ თეატრალური პრემია, რომელიც ეძლევა საუკეთესო მსახიობებს, რომლებიც მოღვაწეობენ ბროდვეის ფარგლებს გარეთ. ტერმინი ობი სიტყვების Off Broadway პირველი ასოებიდან წარმოიქმნა). კაზალიმ ჰოროვიცის სხვა პიესაშიც გაიბრწყინა, რითაც მიიპყრო ,,ნათლიას” ქასთინგის რეჟისორის ფრედ როსის ყურადღება, რომელმაც მისი კანდიდატურა ფრენსის ფორდ კოპოლას შესთავაზა. ,,ნათლიას” პირველ ნაწილში მას ცოტა ჰქონდა სათამაშო, მაგრამ რაც მან გააკეთა ძალიან შთამბეჭდავი იყო. განსაკუთრებით ვიტო კორლეონეზე თავდასხმის ეპიზოდში, როცა ფრედოს ხელიდან უვარდება იარაღი და ვერ იცავს მამამისს ბანდიტებისაგან. (მრავალი წლის შემდეგ ეს ეპიზოდი მშვენივრად გააშაყირა რობერტ დე ნირომ ფილმში ,,გაანალიზე ეს”). ,,იტალიურ ოჯახებში არიან ძმები, რომლებიც ყოველთვის ჩრდილში არიან მოქცეულნი… _ ამბოდა ფრენსის ფორდ კოპოლა, რომელიც ასევე საკუთარი ძმის ჩრდილში გაიზარდა _ საკუთარ თავს მე ფრედოსთან ვაიგივებდი.”
დაუვიწყარია ჯონ კაზალის თამაში და სიტყვები ,,ნათლიას” მეორე ნაწილში, როდესაც მაიკლი მას ღალატში დაადანაშაულებს: ,,მე შენი უფროსი ძმა ვარ მაიკ, მე შენზე წინ ვარ, მე ჭკვიანი ვარ და მე პატივისცემა მჭირდება”. ფილმიდან მისი პარტნიორი დომინიქ ჩიანეზი, რომელიც ჩვენთვის კარგად არის ცნობილი როგორც ბიძია ჯუნიორი ,,სოპრანოს კლანიდან” ამბობდა: ,,ჯონს შეეძლო თავისი გული გაეხსნა, ისე რომ მის ტკივილს თქვენც იგრძნობდით. ასეთი ნიჭით კი ძალიან ცოტა მსახიობია დაჯილდოებული”.
ასევე საყურადღებოა მისი როლი კოპოლას თრილერში ,,სააუბარი”, სადაც მან ჯინ ჰექმენის ასისტენტი განასახიერა. როგორც ერთი კინომცოდნე ამბობდა: ,,ეს ფილმი მთლიანად ჰექმენისა იყო, აკადემიამ ჰექმენი არ წარადგინა ოსკარზე, ამიტომ კაზალიც არ წარდგინეს”.
კაზალი და ალ პაჩინო ერთმანეთს ისევ შეხვდნენ გადასაღებ მოედანზე სიდნი ლუმეტის ფილმში ,,თაკარა შუადღე”. რეალურ ამბავზე დაფუძნებული ფილმი მოგვითხრობს ისტერიულ ჰომოსექსუალზე (პაჩინო), რომელიც ბანკის ძარცვას გადაწყვეტს, რათა თავის საყვარელს სქესი შეუცვალოს. პაჩინო მაშინ უკვე დიდი ვარსკვლავი იყო, ამიტომ ჰქონდა მსახიობისა და რეჟისორის ამორჩევის უფლება. მან მეორე მძარცველის, სალის როლზე კაზალი მოითხოვა. ,,როცა ალმა ჯონის კანდიდატურა შემომთავაზა, ვიფიქრე, ხომ არ გაგიჟებულა მეთქი, _ იხსენებდა სიდნი ლუმეტი, _ შემდეგ შევხვდი ჯონს და მან მაშინათვე დამატყვევა“. კაზალიმ დაგვიხატა ცივსისხლიანი და მკვლელობისთვის მზადმყოფი გმირი, რომელიც არ გამოირჩეოდა გონებრივი შესაძლებლობებით. ფილმის ერთ_ერთ ყველაზე სასაცილო და ცნობილ ეპიზოდში პაჩინოს გმირი ეკითხება სალის, ძარცვის შემდეგ რომელ ქვეყანაში გინდა გაქცევაო, რაზედაც იგი პასუხობს _ ,,ვაიომინგში…” კაზალი ოქროს გლობუსზე წარადგინეს, თუმცა აკადემიამ ამჯერადაც უგულებელჰყვო მისი თამაში და მის მაგივრად წარადგინა ქრის სარანდონი. ,,მე გაოგნებული ვიყავი, _ თქვა პაჩინომ, _ ფილმი წარმატებას მას უნდა უმადლოდეს”.
ჯონ კაზალი მთელი სამი წლით ჩამოშორდა კინემატოგრაფს და სცენას დაუბრუნდა. 1976 წელს მან გაიცნო და შეიყვარა 26 წლის მაშინ ყველასათვის უცნობი მერილ სტრიპი. ისინი უკვე დანიშნულნი იყვნენ და საქორწილოდ ემზადებოდნენ, როცა კაზალის კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს. ამის შემდეგ სტრიპი მას გვერდიდან აღარ მოშორებია. ,,მე არავინ არ მინახავს ასე რომ ყოფილიყო გადაყოლილი საყვარელ ადამიანზე” _ ამბობდა პაჩინო მერილ სტრიპის შესახებ.
მსახიობის ავადმყოფობის მიუხედავად რეჟისორმა მაიქლ ჩიმინომ იგი აიყვანა თავის ეპიკურ ფილმში ,,ირმებზე მონადირე”. ბევრს ახსოვს ალბათ თუ რა მძაფრი რეაქცია გამოიწვია ამ სურათმა საბჭოთა კავშირში, განსაკუთრებით კი ჟრუანტელის მომგვრელმა ეპიზოდმა, სადაც ჩრდილოეთ ვიეტნამელი ჯარისკაცები ამერიკელ ტყვეებს რუსული რულეტის თამაშს აიძულებენ. ფილმში როლი მერილ სტრიპსაც ერგო, ამიტომ იგი მთელ დროს კაზალისთან ერთად ატარებდა. პროდიუსერებმა მისი ავადმყოფობის შესახებ არაფერი იცოდნენ. როდესაც ეს შეიტყვეს კაზალის ფილმიდან გაშვება სცადეს, მაშინ მერილ სტრიპი დაემუქრა მათ, რომ თუ ისინი კაზალის დაითხოვდნენ ისიც დატოვებდა ფილმს. მსახიობის ჯანმრთელობა დღითი დღე უარესდებოდა, ამიტომ რეჟისორმა გადაღებების გეგმა მთლიანად შეცვალა და სცენები კაზალის მონაწილეობთ პირველ რიგში გადაიღო. ფილმის დასრულების ხუთი თვის თავზე ჯონ კაზალი გარდაიცვალა. ,,ჯონის სიკვდილი ჩემთვის ნამდვილი შოკი იყო, რადგან ამას არ ველოდებოდი”, _ იხსენებდა მოგვიანებით სტრიპი.
,,ჯონმა ნაღდად დაიმსახურა ოსკარი ყველაფრისთვის, რაც კი მან გააკეთა”. ამბობდა დომინიქ ჩიანეზი. ,,მასთან მუშაობა ყოველთვის ადვილი იყო, იგი იმ მსახიობთა რიცხვს განეკუთვნებოდა, რომელიც ბევრს გასცემს, ყურადღებიანი და ფაქიზია საკუთარი პარტნიორისადმი”, _ თქვა ალ პაჩინომ.
ჟურნალისტ ბრუს ფრეთსის სიტყვებით კი, ჯონ კაზალი იყო მამაკაცის საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლის შემსრულებელი, რომელსაც ოსკარის ფიგურა არასოდეს ღირსებია.
