და ახალმა მფლობელმა მოგთხოვოს მისი დატოვება.
როგორც “საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის” იურისტი ლიკა წიკლაური ამბობს, მსგავს შემთხვევებს არაერთხელ ჰქონია მათ პრაქტიკაში ადგილი.
თუმცა, ბოლო დროს, პრაქტიკა შეიცვალა და უზენაესმა სასამართლომ წინა მესაკუთრის უფლებები აღიარა.
“ზედდების, ანუ გადაფარვის პრობლემა ერთ-ერთი აქტუალურია საქართველოში. რაც იქიდან გამომდინარეობს, რომ საჯარო რეესტრში მიწის ნაკვეთების რეგისტრაცია ნახაზების საშუალებით ხდებოდა. 2010 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით რეესტრმა საკუთრების ელექტრონულად დარეგისტრირება დაიწყო.
ადრე გატარებული რეგისტრაცია კი ჩაითვალა დაუზუსტებლად. თუმცა, დაუზუსტებელი რეგისტრაცია ჩვენი კანონმდებლობით არ გამორიცხავს უფლების არ არსებობას. მესაკუთრეს კი ელექტრონული დარეგისტრირების ვალდებულება კანონით არ აქვს”.
ლიკა წიკლაურის თქმით, მათ პრაქტიკაში იყო ასეთი შემთხვევა, როდესაც ქალბატონს ავშნიანში ჰქონდა საკუთრება, რასაც ადასტურებდა 1998 წლის მიღება-ჩაბარების აქტით. სადაც ეწერა რამდენი კვადრატული იყო მისი ნაკვეთის სიგრძე, სიგანე და ა.შ. იქ ეწერა რომ კადასტრული რუკა უნდა არსებულიყო. ამ ქალს ჰქონდა პრეზიდენტის მიერ ხელმოწერილი მოწმობა, ამ მოწმობას უკან ჰქონდა თავისი ნახაზი და მომიჯნავე ტერიტორიები. ნაკვეთი რეესტრში 2005 წელს იყო გატარებული. ამ ნაკვეთზე ჰქონდა უნებართვოთ აშენებული სახლი. როგორც წიკლაური ამბობს, ასეთი რამ საქართველოში იშვიათი არ არის. ერთ დღეს მასთან მივიდა ახალი მესაკუთრე და განუცხადა, რომ ეს ტერიტორია მისი იყო.
“უფრო სწორად, ამ ქალბატონს უნდოდა თავისი ფართი ელექტრონულად დაერეგისტრირებინა და მივიდა რეესტრში. რეესტრმა უთხრა, რომ მისი ფართი უკვე დარეგისტრირებული იყო ელექტრონულად სხვა პირზე ანუ ადგილი ჰქონდა საკუთრების უფლების გადაფარვას”.
ლიკა წიკლაურის თქმით, ეს იმიტომ მოხდა, რომ ჩვენი კანონმდებლობით, თუ კერძო საკუთრებაში არ არის ნაკვეთი, მას სახელმწიფო თვითონ ირეგისტრირებს. შემდეგ გააქვს აუქციონზე და ყიდის. სინამდვილეში, შეიძლება ნაკვეთს მფლობელი ჰყავს, მაგრამ ვინაიდან რეესტრი მხოლოდ და მხოლოდ იმას ამოწმებს, რაც ელექტრონულად არის დარეგისტრირებული და არ აქვს შესაძლებლობა, ელექტრონული მონაცემები არაელექტრონულს შეადაროს, გამოდის, რომ ერთსა და იმავე ნაკვეთს ორი მფლობელი უჩნდება.
საჯარო რეესტრს არ ჰქონია ვალდებულება, უფრო სწორად, როგორც თავად აცხადებს, არ აქვს ბერკეტი, ქაღალდის მონაცემები ელექტრონულში გადაიტანოს, თუმცა თუ ვინმე მიმართავს ნაკვეთის დარეგისტრირების მიზნით, აუცილებლად უნდა გადაამოწმოს მას ჰყავს, თუ არა სხვა მფლობელი.
ავშნიაში მცხოვრები ქალბატონის შემთხვევაში, არ გადაამოწმა რეესტრმა თავის არაელექტრონულ მონაცემებში, იყო თუ არა ეს საკუთრება დარეგისტრირებული და პირდაპირ გამოსცა აქტი, რომ ის არავის მფლობელობაში არ იყო.
ქალბატონმა, “საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის” დახმარებით, როგორც მერიის მოთხოვნა, რითაც ამ ფართის თვითმმართველობის ბალანსზე დარეგისტრირებას ითხოვდა, ასევე საჯარო რეესტრის აქტი, ნაკვეთის საკუთრებაში არ ყოფნის შესახებ, გაასაჩივრა, მაგრამ ორივე ინსტანცია წააგო და და ბოლოს უზენაეს სასამართლოს მიმართა.
“მანამდე არსებული პრაქტიკისგან განსხვავებით, უზენაესმა მიიღო სულ სხვა გადაწყვეტილება, ანუ გაგვამართლა. საბოლოო ჯამში, უზენაესმა სასამართლომ გააუქმა ორივე გადაწყვეტილება, სამოქალაქო და სააპელაციო სასამართლოსი და ჩათვალა, რომ მერიამ და რეესტრმა საკმარისი ძალისხმევა არ გამოიჩინეს საკითხის შესწავლისთვის. ორივე უწყებას დაევალა ახალი აქტების გამოცემა, ხოლო ძველი, სადაც ეწერა, რომ იმ ნაკვეთის მფლობელი არავინ იყო, უნდა გაუქმებულიყო. ქალბატონს, რადგან სარჩელი მოიგო სასამართლოში, გადახდილი ბაჟი უკან დაუბრუნდა. მან მიმართა აღსრულების ეროვნულ ბიუროს, მაგრამ რეესტრი ისევ იმეორებს, რომ მას მონაცემების გადამოწმების ბერკეტი არ გააჩნია”, _ ამბობს ლიკა წიკლაური.
რაც შეეხება ახალ მესაკუთრეს, სასამართლომ ჩათვალა, რომ იგი კეთილსინდისიერ შემძენად არ ითვლებოდა, რადგან მან იცოდა, რომ ნაკვეთს მფლობელი ჰყავდა და მაინც შეიძინა. თუმცა, ლიკა წიკლაურის თქმით, არსებობენ კეთილსინდისიერი მყიდველები, რომლებიც ყიდულობენ სახელმწიფოსგან ნაკვეთს და შემდეგ აღმოაჩენენ ხოლმე, რომ მათ შეძენილს უკვე ჰყავს მფლობელი.
აქედან გამომდინარე, დილემასთან გვაქვს საქმე. ადამიანებს, რომლებსაც აქვთ რეგისტრაციაში გატარებული ნაკვეთი, ოღონდ არაელექტრონულად, არავინ ეუბნებათ, რომ არ არიან მფლობელები და ხელახლა რეგისტრაცია გააკეთონ. ისინი არიან კერძო მესაკუთრეები. დღესაც არ არსებობს არანაირი ვალდებულება ახლიდან დაარეგისტრირო საკუთრება ელექტრონულ ნახაზზე. თუმცა ამის მიუხედავად, მაინც უყიდის სახელმწიფო მათ საკუთრებას.
ლიკა წიკლაურის თქმით, კანონის თანახმად რეესტრი ვალდებულია ის მონაცემები შესაბამისობაში მოიყვანოს, რაც მასთანაა შენახული. სანამ სხვას გადასცემს ნაკვეთს, მანამდე უნდა შეამოწმოს, ჰყავს თუ არა მას ძველი მესაკუთრე. მერიის, ან ეკონომიკის სამინისტროს პოზიცია, ვინც ირეგისტრირებს ამ ნაკვეთებს, არის ის რომ რეალურად შეუძლებელია ამის დადგენა. არ ამბობდნენ, რომ ადამიანს საკუთრება არ აქვს, მაგრამ სად არის ეს საკუთრება, არ იციან.
საიას იურისტის განცხადებით, ხშირ შემთხვევაში, ასეთ საქმეებზე ხალხი სასამართლოს არ მიმართავდა. იმიტომ, რომ ყველა დავა სასამართლოში ძველი მესაკუთრის წაგებით სრულდებოდა. რადგან იცოდნენ, რომ სხვებს არ უკმაყოფილებდნენ, ამბობდნენ, რომ ამას აზრი არ ჰქონდა. ცალკე სასამართლოს ბაჟი იყო გადასახდელი და აშ.
თუმცა, ბოლო დროს, პრაქტიკა შეიცვალა და უზენაესმა სასამართლომ წინა მესაკუთრის უფლებები აღიარა. როგორც “საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს” წარმომადგენელი ეკატერინე ბოკუჩავა ამბობს, არჩევნების შემდეგ უზენაესმა სასამართლომ მიდგომა შეცვალა და ახლა უკვე აცხადებს, რომ საკუთრება იმისია, ვინც პირველად დაირეგისტრირა.
თუმცა სიტუაცია ასეთია: არის საქმეები, რომლებიც უზენაესამდე მისულია და აღიარებულია ძველი მფლობელის უფლებები და არის საქმეები, რომლებიც არ მისულა უზენაესამდე და დაბალ ინსტანციებში წაგებულია.
საიას იურისტის თქმით, მართალია, არ არსებობს ქონების გადარეგისტრირების ვალდებულება და ქაღალდის საბუთებიც საკმარისია, მაგრამ პრაქტიკიდან გამომდინარე, ისინი ხალხს ურჩევენ, საკუთრების ელექტრონული რეგისტრაცია მოახდინონ.
რაც შეეხება საკუთრებასთან დაკავშირებით კანონში შეტანილ ცვლილებებს, იქ გადაფარვაზე არაფერია ნათქვამი. ეს არის სასოფლო -სამეურნეო მიწების შესახებ კანონი, სადაც ჩაიწერა, რომ შეჩერდეს უცხოელებზე მიწების გასხვისება.
თუმცა ლიკა წიკლაურის თქმით, კანონშივე ჩაიწერა, რომ მთავრობამ უნდა უზრუნველყოს მიწის კადასტრების ერთიანი სისტემის ჩამოყალიბება.
ფაქტობრივად, ამ კანონით მთავრობას ქვეყნის მთელს ტერიტორიაზე სასოფლო-სამეურნეო მიწების ერთიან ორგანიზებულ სისტემაში მოქცევა დაევალა.
