_ ამბობს პოლიტოლოგი და ექსპერტი უსაფრთხოების საკითხებში ხათუნა ლაგაზიძე ოკუპირებული ცხინვალის მოსაზღვრე სოფელ დიცში განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით.
ხათუნა ლაგაზიძე: _ ამავე კონტექსტში შეიძლება განვიხილოთ რუსეთსა და ე. წ. სამხრეთ ოსეთს შორის “სახელმწიფო საზღვარის” შესახებ შეთანხმების მზადება; საქართველო-დაღესტნის გზის მონაკვეთის აღდგენის გადაწყვეტილება რუსეთის მხრიდან. ასევე, ცხინვალში ჩატარებული სხვადასხვა კონფერენციების გაშუქებები, რომელსაც წითელ ხაზად გასდევს აზრი, რომ ე. წ. სამხრეთ ოსეთს საქართველოს მიმართ პრეტენზიები არ ამოუწურავს.
ისინი, რუსი ექსპერტების მსგავსად, აცხადებენ, რომ სამხრეთ ოსეთის მშვიდობიანი განვითარებისთვის საჭიროა, ტერიტორიები, რომელიც სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა, დე ფაქტო სამხრეთ ოსეთის შემადგენლობაში დაბრუნდეს. იგივე საზღვრის გადმოწევის ფაქტებიც. ეს ყველაფერი მიმართულია სწორედ იქითკენ, რომ ერთი მხრივ, საქართველოს ახალი ხელისუფლების ნერვების სიმყარე მოსინჯოს და მეორე მხრივ, გვაგრძნობინოს, რომ მისდამი გადადგმული ნაბიჯები, რომელიც სიტუაციის დათბობას ემსახურება, რუსეთის გადმოსახედიდან საკმარისი არ არის.
_ რას შეიძლება ითხოვდეს რუსეთი?
_ ამის იქით უკვე იკითხება მისი შორს მიმავალი გეგმები _ რუსეთის ინტერესების ქვაკუთხედია ყოფილი საბჭოთა სივრცის ქვეყნების საბაჟო კავშირში გაერთიანების მცდელობა, რომელიც შემდეგ რუსეთის გადმოსახედიდან, ჰარმონიულად უნდა გადაიზარდოს ევრაზიულ კავშირში.
_ არის იმის საშიშროება, რომ ამ კუთხით რუსეთი საქართველოზე ზეწოლას მოახდენს?
_ ბოლო პერიოდში უკრაინასთან ჰქონდა რუსეთს ამის მცდელობები. თუმცა, უკრაინამ თავისი პოზიცია მკვეთრად გამოხატა და ევროკავშირისკენ წავიდა. სამაგიეროდ, სომხეთმა ამ ზეწოლას ვერ გაუძლო და მიუხედავად იმისა, რომ ისიც აპირებდა ვილნიუსის სამიტზე ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულების პარაფირებას, საბაჟო კავშირში გაწევრიანების შესახებ განაცხადა, რაც თავისთავად ევროკავშირში გაწევრიანების პერსპექტივებს გამორიცხავს.
ჯერჯერობით, მკვეთრი განცხადება არ გაუკეთებია მოლდოვას, რომელიც ასევე ემზადება ვილნიუსის სამიტისთვის. მოლდოვაზე, როგორც სომხეთის შემდეგ ყველაზე სუსტ რგოლზე, განსაკუთრებული ზეწოლა ხორციელდება. სექტემბრის დასაწყისში მოლდოვაში რუსეთის ვიცე-პრემიერი იმყოფებოდა და იმავდროულად რუსეთის პირადი წარმომადგენელი მოლდოვადან დიმიტრი როგოზინი და მან პირდაპირ პუნქტებად ჩამოაყალიბა ის მექანიზმები, რომლის გამოყენებითაც რუსეთი აიძულებს მოლდოვას ევროკავშირთან დაახლოებაზე უარი თქვას.
მათ შორის არის მოლდოველების გამოყრა რუსეთის შრომის ბაზრიდან, მოლდოვის პროდუქტებისთვის რუსეთის ბაზრის ჩაკეტვა, დნეპრისპირეთის საბოლოოდ წართმევა, ენერგორესურსების მიწოდების შეწყვეტა და ა.შ.
_ საქართველოსთან მიმართებაში რა მექანიზმები შეიძლება გამოიყენოს?
_ ვფიქრობ, რომ საქართველოსთან რუსეთმა ყველა ეს რესურსი ამოწურა, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ მოსკოვს ზეწოლის სხვა მექანიზმები არ ექნება. ზოგადად, მისი ფანტაზიები ამოუწურავია.
თუმცა, მთავარი კითხვა, რაც გამიჩნდა, ისაა, რომ საქართველოც მოიაზრება იმ ქვეყნებს შორის, რომლებმაც ვილნიუსის სამიტზე ასოცირების ხელშეკრულებას ხელი უნდა მოაწეროს. ამ კუთხით კი არსად ჩანს რუსეთის დაინტერესება.
როგორ შეიძლება დავიჯეროთ, რომ რუსეთს საქართველოს ევროკავშირთან დაახლოების პროცესი არ აინტერესებდეს, როდესაც საქართველოს ნატოსთან დაახლოების პროცესის პირდაპირი გამოძახილი იყო აგვისტოს ომი? ამიტომ რუსეთის ეს დუმილი უფრო მაშინებს, ვიდრე პირდაპირი მუქარა, რომელიც მას არაერთხელ გაუჟღერებია _ პირდაპირი მუქარის შემთხვევაში იცი, რასთან გაქვს საქმე.
ასეთ სიტუაციაში კი, უნდა ივარაუდო, რა უსაფრთხოების რისკები შეიძლება წამოვიდეს რუსეთის მხრიდან. ამ თვალსაზრისით, საინტერესოა რამდენიმე ტენდენცია, რომელიც საქართველოს გარშემო ან უშუალოდ საქართველოს შიგნით ხდება, განსაკუთრებით სირიის თემა, რომელიც თითქოს ძალიან შორსაა საქართველოსგან.
_ რამდენად შეიძლება შეეხოს საქართველოს სირიის კონფლიქტი?
_ ძალიან ნიშანდობლივი და საყურადღებოა რუსეთის ცენტრალური ტელევიზიით გასული ინფორმაციები იმის თაობაზე, რომ სირიელ ამბოხებულებს ქიმიური იარაღი საქართველოს და თურქეთის გავლით საქართველოში არსებული ამერიკული ლაბორატორიიდან მიეწოდა. ასეთი ინფორმაციის გავრცელება რუსეთის ხელისუფლების მიერ კონტროლირებადი არხებიდან მიანიშნებს, ჯერ ერთი იმას, რომ ქიმიური იარაღის გამოყენების ავტორებზე, რუსეთი ამერიკის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის ალტერნატიულის გავრცელებას ცდილობს.
ანუ თუ ამერიკა ამბობს, რომ ქიმიური იარაღი ბაშარ ალ ასადის ხელისუფლებამ გამოიყენა, რუსეთი აცხადებს, რომ ამერიკული ქიმიური იარაღი სირიის ამბოხებულებმა გამოიყენეს, რომელიც მათ ამერიკის სტრატეგიულმა პარტნიორებმა _ საქართველომ და თურქეთმა მიაწოდეს.
_ ანუ ამბობთ, რომ საჭიროების შემთხვევაში, რუსეთმა ეს შესაძლოა საქართველოს წინააღმდეგ გამოიყენოს?
_ საქართველოს წინააღმდეგ 2008 წელს გახორციელებული აგრესიის დროს, რუსეთმა საერთაშორისო იმიჯისთვის კოსოვოს პრეცედენტი გამოიყენა. ასევე, დღესაც შეუძლია წარმატებით თქვას, რომ თუკი ამერიკა სირიის ხელისუფლების დასჯას ახორციელებს იმისათვის, რომ ქიმიური იარაღის შემდგომი გამოყენების პრევენცია მოახდინოს, რატომ არ აქვს რუსეთს უფლება, რომ ქიმიური იარაღის გავრცელების პრევენცია მოახდინოს აგერ მის ყურის ძირში _ საქართველოში?! ამიტომ, ეს ძალიან საშიშია და ყურადღების მიქცევა სჭირდება. თუმცა, ახლო მომავალში, არ მგონია, რომ ამ მიმართულებით საქართველოს რაიმე საშიშროება ელოდეს. მანამ, სანამ სირიაზე სამხედრო ოპერაციის გახორციელება გადაწყვეტილი არაა.
თუმცა, საფუძველშივე გამორიცხულია სირიაში სახმელეთო ოპერაციების წარმოება, რადგან ეს რეგიონულ კონფლიქტში გადაიზარდოს, მაღალ რისკს შეიცავს.
ასე რომ, სანამ სამხედრო სახმელეთო ოპერაციის თეორიული ალბათობა არ დადგება, მანამდე საქართველოს მიმართ ნებისმიერი საფრთხის განხილვა, ვფიქრობ, აზრს მოკლებულია. თუმცა, თუ დადგა, შემდეგ საქმე უკვე სხვა მასშტაბის გლობალურ კონფლიქტთან გვექნება.
