ღარიბაშვილის ვერსია
2008 წლის 21 მაისს, ზუგდიდის რაიონის სოფელ ხურჩაში, მშვიდობიანი მოსახლეობის დაშინების მიზნით, რომან შამათავამ, შინაგან საქმეთა სამინისტროს სხვა მაღალი თანამდებობის პირებთან ერთად, ორგანიზება გაუკეთა და განახორციელა ტერორისტული აქტი. საქართველოს საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად ზუგდიდის რაიონის სოფელ ხურჩაში მობილიზებული იქნა გალის რაიონის სოფელ ნაბაკევის მოსახლეობა, რომელიც საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მეშვეობით აპირებდა ზუგდიდში გამგზავრებას.
ჩასაფრებულმა რომან შამათავამ, მალხაზ მურღულიამ და მათმა თანამზრახველებმა, ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღიდან გასროლით მშვიდობიან მოსახლეობაში გამოიწვიეს პანიკა, აგრეთვე, მალხაზ მურღულიამ “ერ პე გე”-ს ტიპის ყუმბართმტყორცნიდან განხორციელებული ორი გასროლით ააფეთქა ხალხის გადასაყვანად მობილიზებული ავტობუსები.
აფეთქების შედეგად სრულად განადგურდა ორივე სატრანსპორტო საშუალება, ხოლო სიცოცხლისათვის სახიფათო ჯანმრთელობის მძიმე ხარისხის დაზიანება მიიღო მოქალაქე ნანი ქარდავამ.
ტერორისტული აქტის განხორციელების შემდეგ, ორგანიზატორებმა სატრანსპორტო საშუალების მძღოლებსა და დაჭრილ მოქალაქეს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ფარული ასიგნებებიდან აუნაზღაურეს მიყენებული ზიანი.
გაეროს სკანდალური მოხსენება
ხურჩას ინციდენტთან დაკავშირებით კითხვები იმთავითვე გაჩნდა. ოფიციალური თბილისის მტკიცების მიუხედავად, რომ მშვიდობიან ქართველ ამომრჩევლებს ცეცხლი აფხაზმა და რუსმა სამხედროებმა გაუხსნეს, საერთაშორისო ორგანიზაციებმა არაერთი საეჭვო გარემოება დააფიქსირეს.
23 ივლისს გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ გამოქვეყნებულ ანგარიშში ხურჩის ინცინდენტს მნიშვნელოვანი ადგილი დაეთმო. გაეროს გენერალური მდივნის პან გი მუნის მოხსენებაში ნათქვამია: “ქართული უშიშროების ძალები შემთხვევის ადგილას მალევე მივიდნენ და ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ისროდნენ ნეიტრალური ტერიტორიის მიმართულებით. ინციდენტი სრულად გადაიღეს ქართული მასმედიის წარმომადგენლებმა. ქართულმა მხარემ ამ ინციდენტზე პასუხისმგებლობა მაშინვე აფხაზურ მხარეს დააკისრა. აფხაზურმა მხარემ უარყო ამ ინციდენტთან ყოველგვარი კავშირი. მისიის მიერ ჩატარებული გამოძიების შედეგად, დადგინდა, რომ ადგილი, საიდანაც თავდამსხმელები ისროდნენ – ავტობუსებიდან დაახლოებით 100 მეტრით იყო დაშორებული და საქართველოს მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე მდებარეობდა. ჯერ კიდევ ვერ აღმოვაჩინეთ მყარი მტკიცებულებები თავდამსხმელთა ვინაობის შესახებ. ინციდენტთან დაკავშირებით ბევრი შეუსაბამობაა. კერძოდ კი, ის ფაქტი, რომ ინციდენტი ისე გადაიღეს, თითქოს წინასწარ იცოდნენ, როგორ განვითარდებოდა მოვლენები . ვითხოვთ, რომ UNOMIG-მა გააგრძელოს გამოძიება”.
ხურჩის ინციდენტთან დაკავშირებით ნორვეგიის ჰელსინკის კომიტეტის წარმომადგენლებმა ივარ დალემ და ოგე ბორჩგრევინკიმ “ადამიანის უფლებათა ცენტრთან” ერთად კვლევა ჩაატარეს, რომლის შედეგები იმ დროს გავრცელებული ოფიციალური ვერსიის საწინააღმდეგო აღმოჩნდა.
23 ივნისს გამართულ პრესკონფერენციაზე ივარ დალე ამბობდა: “ავტობუსები ხურჩის სტადიონზე გაჩერდნენ, სადაც მოგვიანებით აფეთქება მოხდა. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ აფეთქებამდე იქ უკვე იმყოფებოდნენ ტელეჟურნალისტები. ხოლო სროლისთანავე ადგილზე სამხედროებიც მოვიდნენ. მოგეხსენებათ, სოფელი ხურჩა დემილიტარიზებულ ზონაში მდებარეობს. უახლოესი სამხედრო ბაზა 20 წუთის სავალზეა. აქედან გამომდინარე ჩნდება კითხვა, როგორ მოახერხეს შეიარაღებულმა ძალებმა ასე სწრაფად შემთხვევის ადგილზე მისვლა. კიდევ ერთი რამ აეჭვებს ჩვენთან ერთად ადგილზე მისულ გაეროს სამხედრო ექსპერტს. იმ ყუმბარის სროლა, რომელიც ავტობუსებს მოხვდა, განსაკუთრებულ ოსტატობას მოითხოვს. თან მისი სროლა მხოლოდ ახლო მანძილიდან არის შესაძლებელი”.
ივარ დალეს ასევე მიაჩნდა, რომ აფეთქების ტრაგიკული სცენარი წინასწარ იყო მომზადებული იმისთვის, რომ ყურადღება არჩევნებიდან სხვა საკითხზე გადაეტანათ. შემთხვევის დღეს ტელეკომპანიები: პირველი არხი და რუსთავი 2 გადმოსცემდნენ, რომ ცეცხლი აფხაზმა სეპარატისტებმა გახსნეს, რომლებსაც რუსი მშვიდობისმყოფელები უმაგრებდნენ ზურგს. ვრცელდებოდა ინფორმაცია, რომ ადგილობრივ მოსახლეობას, რომელსაც საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობა სურდა, აფხაზეთის მთავრობამ გზა გადაუკეტა და ენგურის ხიდზე გავლის საშუალებას არ აძლევდა. საქართველოს ხელისუფლებამ ნაბაკევის მოსახლეობას შეუთვალა, რომ თუ ისინი ფეხით გადმოსვლას მოახერხებდნენ, სოფელ ხურჩაში მათ ავტობუსები დახვდებოდათ და მათთვის სპეციალურად შექმნილ საარჩევნო უბანზე გადაიყვანდნენ.
დაახლოებით 14:40 საათზე ამომრჩევლები უკვე ხურჩაში იყვნენ და ავტობუსებში ჩასხდომას აპირებდნენ, როდესაც ცეცხლი გაიხსნა. ავტობუსებს ჭურვები მოხვდა და აფეთქდა,სამი ადამიანი კი დაშავდა, მათ შორის ერთი- ნანი ქარდავა მძიმედ.
თავისუფალი ჟურნალისტი პაულ რიმპლი ზუგდიდის საავადმყოფოში დაჭრილი ქალბატონების მოსანახულებლად ჩავიდა. პაციენტები მას შორიდან აჩვენეს, მათთან გასაუბრების უფლება კი არ მისცეს. ჟურნალისტი რიმპლი იხსენებს: “ამ დროს ჰოსპიტალში რუსთავი 2 -ის ჟურნალისტი მოვიდა, რომელიც ხურჩის ინცინდენტს იღებდა. მან მომხდარის მოყოლა დაიწყო: პირველად ისინი რუსული ბლოკპოსტიდან ისროდნენ, ( მოგვიანებით გავარკვიეთ, რომ ბლოკპოსტი შემთხვევის ადგილიდან დაახლოებით 1 კილომეტრით იყო დაშორებული). შემდეგ ისინი გვესროდნენ ბუჩქებიდან, რომელიც მათ მიერვე ამომრჩევლების გასატარებლად მოწყობილი კორიდორი იყო.ისინი ისროდნენ ყველა სახის იარაღიდან, ყუმბარმტყორცნებიდან, ავტომატებიდან. ისროდნენ ჭურვებს.
-ვინ იყვნენ?
-აფხაზები.
-საიდან იცი?
-მათ განსხვავებული სამხრეები უკეთიათ.
– შენ დაინახე?
-არა.”
ჟურნალისტმა ნანა ფაჟავამ, რომელიც ამ პერიოდში “ადამიანის უფლებათა ცენტრისათვის” მუშაობდა ინცინდენტის რამდენიმე თვითმხილველი ჩაწერა.
შორენა თორია იხსენებდა: ორი მამაკაცი მოვიდა ჩვენს სამეზობლოში, სახეები არ დამინახავს, მაგრამ მესმოდა რომ ვარდიშა ესართიას და მის ქალიშვილს სთხოვდნენ სტადიონზე გაყოლას, სადაც მათ ორი ავტობუსი ელოდებოდა.როგორც მივხვდი მათ სურდთ რაც შეიძლება მეტი ადამიანი შეეკრიბათ სტადიონზე. მიზანი იყო ჩვენება თუ როგორ ექცევიან აფხაზები ქართველებს, რომლებმაც არჩევნებში მონაწილეობა გადაწყვიტეს. ჩემი მეზობლები მართლაც წავიდნენ სტადიონზე, 5 წუთის შემდეგ კი სროლის ხმა გაისმა.
ვარდიშა ესართია: ჩვენ ამ მამაკაცებს ვუთხარით, რომ უკვე ვიყავით არჩევნებზე და ხმაც მივეცით. მაგრამ მიპასუხეს: ეგ ვიცით, დახმარებას გთხოვთო. პროცესისი გადაღება გვინდა, ჟურნალისტებიც გელოდებიან და წამობრძანდითო .სტადიონამდე მისვლა ვერც მოვახერხეთ , სროლა ატყდა
ჩანაწერში, რომელიც “რუსთავი 2”-ის ეთერით გადაიცა კარგად ისმის დაზარალებულ ნანი ქარდავასა და ნაბაკევის მინუციპალიტეტის ხელმძღვანელ ზაალ ელიავას საუბარი:
-მადლობა, ზაალ, მადლობა, აქ ამისთვის მომიყვანე?
ელიავა: ნუ გეშინია, არ მოკვდები.
ქარდავა: მე უკვე მკვდარი ვარ, ზაალ.
მომხდარზე სისხლის სამართლის საქმე ზუგდიდის სამმართველოში აღიძრა, დაიკითხნენ მოწმეები, მათ შორის ავტობუსების მძღოლები – იური ჭიავა და ნესტორ ახვლედიანი. მათი განმარტებით ავტობუსები ზაალ ელიავამ დაიქირავა. 11 საათზე ტრანსპორტი უკვე ხურჩაში იყო და სტადიონთან ელოდებოდა ამომრჩევლების გადმოსვლას. რამდენიმე საათში ისინიც გამოჩნდნენ და ავტობუსებში ჩასხდნენ, თითოულში დაახლოებით 20-20 მგზავრი. შემდეგ კი მძღოლების მონაყოლის მიხედვით ხდება საინტერესო ფაქტი. 13.30 საათზე ავტობუსებთან მიდიან ჟურნალისტები და ამომრჩევლებს ავტობუსებიდან ჩამოსვლას და გამგზავრებამდე კომენტარის გაკეთებას სთხოვენ. ავტობუსები იცლება, ჩამოდიან მძღოლებიც და დაახლოებით 20 მეტრით შორდებიან ტრანსპორტს.სწორედ ამ დროს ისმის პირველი გასროლა ნაბაკევის მხრიდან . 10 წუთში უშიშროების და სპეციალური ოპერაციების ძალები შემთხვევის ადგილზე ჩნდებიან და “თავმდამსხმელებს” საპასუხო ცეცხლს უხსნიან. სროლა დაახლოებით 20 წუთს გრძელდება.
გავრცელებული ინფორმაციით ამომრჩევლებს შორის მრავლად იყვენ სამოქალაქოფორმიანი უშიშროების სამსხურის თანამშრომლები, რომლებსაც სიმულაციურ ბრძოლაში მონაწილეობა ევალებოდათ. ასევე გავრცელდა ინფორმაცია რომ მომხდარიდან მოკლე ხანში ხურჩაში მაშინდელი შს მინისტრი ვანო მერაბიშვილიც გამოჩნდა.
ღარიბაშვილის უწყება გამოძიების დეტალებზე არ საუბრობს, თუმცა როგორც ამბობენ მომხდარზე პასუხს რამდენიმე მაღალჩინოსანიც აგებს, მათ შორის მერაბიშვილი და დიდი ალბათობით სააკაშვილი. საქმეში არსებობს რამდენიმე მოწმის ჩვენება, რომლებიც ადასტურებენ რომ ნაბაკევის მოსახლეობაზე თავდასხმა ქართველმა სამაართალდამცავებმა განახორციელეს წინასწარ შემუშავებული გეგმის მიხედვით.
