“რეალურად არ არსებობს რესურსების თანაბარი განაწილება, ვერ ხერხდება ეფექტიანი კონკურენცია, ზოგადად, გამჭვირვალობის პრობლემაც დგას. როცა არავინ ავალდებულებთ დეტალური ანგარიშის წარდგენას, არასაკმარისი ფინანსური გამჭვირვალობაა, რაც პოლიტიკური კორუფციის რისკს ქმნის. ფაქტია, კანონმდებლობით მანიპულირებენ. რეალურად ამომრჩეველი ისე აკეთებს არჩევანს, არ იცის იმ თანხების, იმ მილიონების წარმომავლობის შესახებ, რომელსაც პარტიები წინასაარჩევნოდ იღებენ და ხარჯავენ. ტენდენცია ასეთია _ მმართველ პარტიას აფინანსებენ ბიზნესკომპანიები, ოპოზიციურს კი მხოლოდ ფიზიკური პირები. ბიზნესის წარმომადგენლები ღიად არა, მაგრამ აფიქსირებენ, რომ მმართველი პარტია სთხოვთ მსუბუქად რომ ვთქვათ, დაფინანსებას. არც ის მიკვირს, რომ სურვილი არ აქვთ, დააფინანსონ ოპოზიცია”, _ ამბობს “გურია ნიუსთან” საუბარში “საერთაშორისო გამჭვირვალობა _ საქართველოს” პროგრამების დირექტორი ნინა ხატისკაცი.
“საქართველოში არ არსებობს ორგანო, რომელსაც პარტიების დაფინანსების კანონთან შესაბამისობის სრულყოფილი კონტროლი ევალება; არ არის განსაზღვრული პასუხისმგებლობის ზომები პარტიების მიერ ფინანსური ანგარიშების არასრულად ან ხარვეზებით წარდგენისთვის. საარჩევნო პერიოდში, ხშირად, შეუძლებელია პოლიტიკური პარტიების საარჩევნო კამპანიების დაფინანსების წყაროების დადგენა; ამავე დროს, რთულია საარჩევნო კამპანიის ფონდების სრულყოფილი გაკონტროლება,” _ ნათქვამია “საერთაშორისო გამჭვირვალობა _ საქართველოს” მიერ პოლიტიკური პარტიების დაფინანსების შესახებ მომზადებულ კვლევაში.
კვლევა პარტიების დაფინანსების გამჭვირვალობასა და ანგარიშვალდებულებას ეხება. ანგარიშში განხილულია პოლიტიკურ პარტიათა (მათ შორის, მათი საარჩევნო კამპანიების) დაფინანსების წყაროები, მათი თავისებურებები და ხარჯვის ტენდენციები. ასევე, შესწავლილია 2010 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების დროს ამომრჩეველთა სიების გადასამოწმებლად პარტიებისთვის ბიუჯეტიდან გამოყოფილი დაფინანსება.
“საქართველოში პარტიების ყოველწლიური ფინანსური ანგარიშების ანალიზი საკმაოდ რთულია. ამის მიზეზი ხარჯთაღრიცხვის ერთიანი ფორმის არარსებობაა. ზოგი პარტია ხარჯებს 4_5 კატეგორიად ჰყოფს, ზოგს კი გაცილებით დეტალური ხარჯთაღრიცხვა აქვს წარმოდგენილი. ზოგიერთი პარტია ხარჯების დიდ ნაწილს “სხვა ხარჯების” გრაფაში აერთიანებს. ეს მაჩვენებელი ხშირად მთლიანი ხარჯების 70%_ია, ზოგ შემთხვევაში კი ,მილიონ ლარსაც აჭარბებს. ასეთი ფაქტების გამო, პარტიათა ხარჯების ანალიზი მნიშვნელოვნად რთულდება. გარდა ამისა, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ცესკოს მხოლოდ პარტიების დაფინანსების შესახებ ინფორმაციის თავმოყრა ევალება, რაც იმას ნიშნავს, რომ პარტიების ყოველწლიური ფინანსური ანგარიშების მონიტორინგზე პასუხისმგებელი ორგანო საერთოდ არ არსებობს. შესაბამისად, უამრავი ხარვეზი და არათანმიმდევრულობა, რომლებიც ფინანსური ანგარიშების ანალიზისას იკვეთება, სათანადო რეაგირების გარეშე რჩება”, _ ამბობს ნინა ხატისკაცი.
მისი თქმით, ხშირად გართულებული და თითქმის შეუძლებელია პოლიტიკური პარტიების საარჩევნო კამპანიების დაფინანსების წყაროების დადგენაც. პარტიები საარჩევნო კამპანიების ფონდებში თანხებს თავიანთი პარტიული ფონდებიდან რიცხავენ: “იმის გამო, რომ პარტიული ფონდების შესახებ ინფორმაცია საჯარო მხოლოდ მომდევნო წლის დასაწყისში ხდება, საარჩევნო პერიოდში კამპანიების ფონდების სრულყოფილი გაკონტროლება შეუძლებელია. მაგალითად, მმართველმა პარტიამ 2010 წლის 30 მაისის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების დროს საარჩევნო კამპანიის ფონდში მთლიანი შემოწირულობის 96% _ 13,5 მილიონ ლარზე მეტი, საკუთარი ანგარიშიდან გადარიცხა. ამ თანხის წარმომავლობის დადგენა 2011 წლის თებერვლამდე ვერ მოხერხდა.
2008_2010 წლების საარჩევნო კამპანიების დაფინანსების კვლევამ დაადგინა, რომ მმართველი პარტიის წინასაარჩევნო კამპანიის დაფინანსება მინიმუმ 7_ჯერ (2010 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები) და მაქსიმუმ 26_ჯერ (2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები) აღემატება ყველა სხვა საარჩევნო სუბიექტის დაფინანსებათა ჯამს. რამდენიმე გამონაკლისის გარდა, ოპოზიციური პარტიები დაფინანსებას მხოლოდ ფიზიკური პირებისგან იღებენ. ბიზნესკომპანიები კი მხოლოდ მმართველი პარტიისა და მისი კანდიდატების საარჩევნო კამპანიებს აფინანსებენ. ასე მოხდა 2008 წლის 5 იანვრის საპრეზიდენტო და ყველა შემდგომ არჩევნებზე”, _ აღნიშნავს ხატისკაცი.
მისი განმარტებით, საქართველოს კანონმდებლობა იურიდიულ პირს ერთი პოლიტიკური გაერთიანების ფონდში შემოწირულობაზე 100 000_ლარიან ზღვარს უწესებს. შემოწირულობაზე ზედა ზღვრის დადგენა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში გავრცელებული პრაქტიკაა. ეს იმისთვის კეთდება, რომ რომელიმე ბიზნესკომპანიამ კონკრეტული პარტიის განსაკუთრებით დიდი თანხით დაფინანსებით მასზე და, ზოგადად, ქვეყნის პოლიტიკაზე გავლენა არ მოიპოვოს. 100 000_ლარიანი ზღვრის არსებობის მიუხედავად, არის შემთხვევები, როცა ერთი და იგივე იურიდიული პირი, შვილობილი კომპანიების საშუალებით ერთ პარტიას 100 000 ლარზე მეტს ურიცხავს. მაგალითად, 2010 წელს, “თეგეტა მოტორსის” 5_მა შვილობილმა კომპანიამ, ჯამში, 500 000 ლარი გადარიცხა “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის” საარჩევნო ფონდში.
